Uzasadnienie
W sprawie, skarżąca A. W. ponownie wezwana do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł (po oddaleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny zażalenia na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I z dnia 14 lutego 2018 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego do skargi), złożyła w dniu 29 sierpnia 2018 r. pismo, w którym sformułowała wniosek "o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów wpisu sądowego od skargi oraz o wstrzymanie wykonalności prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego". Do pisma nie załączono urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Pismem z dnia 17 września 2018 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia braków formalnych wniosku przez złożenie go na urzędowym formularzu wniosku i podpisanie, w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Przesyłka zawierająca to wezwanie, awizowana dwukrotnie - po raz pierwszy w dniu 20 września 2018 r., została podjęta w placówce pocztowej przez pełnomocnika do doręczeń (A. Wa.) w dniu 5 października 2018 r.
Wypełniony i podpisany formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego został wniesiony w dniu 12 października 2018 r. (data nadania na poczcie).
Ww. wniosek o przyznanie prawa pomocy zarządzeniem starszego referendarza sądowego z dnia 22 października 2018 r. został pozostawiony bez rozpoznania, z uwagi na uchybienie określonemu w art. 49 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), terminowi do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Uzasadniając wydane zarządzenie starszy referendarz sądowy wskazał, że zgodnie z przepisami, w szczególności z art. 73 § 4 p.p.s.a., 7-dniowy termin do uzupełnienia braków formalnych wniosku powinien być liczony od daty upływu 14-dniowego terminu liczonego od dnia pozostawienia w skrzynce pocztowej adresata pierwszego awiza.
W konsekwencji, dla skuteczności doręczenia, bez znaczenia pozostaje fakt wydania przesyłki po upływie 14 dni liczonych od pierwszego awizowania. W sprawie, termin ten przypadał na 4 października 2018 r., a zatem 7-dniowy termin do uzupełnienia braków wniosku upływał z dniem 11 października 2018 r. (referendarz błędnie wskazał datę 11 września), a nie – jak przyjęła skarżąca – w dniu 12 października 2018 r.
W sprzeciwie od ww. zarządzenia starszego referendarza sądowego (niezawierającym podpisu) skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego zarządzenia i przyjęcie wniosku do merytorycznego rozpoznania. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżąca wskazała, że wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku wykonała w terminie, gdyż zastosowała się do terminu określonego w powtórnym awizie, w którym wskazano, że ostatnim dniem na odbiór przesyłki jest 5 października 2018 r. Ewentualne uchybienie terminowi od odbioru przesyłki nie było więc spowodowane jej winą.
Na skutek wezwań skierowanych do skarżącej (pisma Sądu z 17 grudnia 2018 r., 31 stycznia 2019 r. i 21 marca 2019 r.), skarżąca uzupełniła sprzeciw o podpis oraz wyjaśniła, że sprzeciw zawiera również wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Przepisy art. 86 i 87 p.p.s.a., przewidują możliwość przywrócenia terminu w sytuacji, gdy zainteresowany uprawdopodobni okoliczności wskazujące na brak jego winy w uchybieniu terminu, wniosek o jego przywrócenie zostanie złożony w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu i gdy wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu zostanie dopełniona czynność, dla której termin był wyznaczony. Postanowienie o przywróceniu terminu bądź odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym.
Z treści art. 87 § 2 p.p.s.a. wynika, że pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu terminowi. Kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej.
Zdaniem Sądu, powołane przez stronę przyczyny uchybienia terminu uprawdopodobniły brak winy w jego przekroczeniu.
Sąd podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie, że przy rozpatrywaniu wniosku o przywróceniu terminu, należy uwzględnić to, jaki wpływ na prawidłowe obliczenie przez stronę terminu do dokonania czynności procesowej miały błędy doręczyciela (Poczty Polskiej) polegające na wydaniu przesyłki w okresie dłuższym niż 14 dni licząc od pierwszego zawiadomienia. Jeżeli strona działała w błędzie w związku z nieprawidłowościami, których dopuścił się doręczyciel, to można przyjąć, że uprawdopodobniła okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 września 2013 r., sygn. akt I FSK 1407/12; publ. w CBOSA).
Skoro skarżąca uzupełniła rzeczony brak formalny z uchybieniem terminu na skutek nieprawidłowości, których dopuścił się doręczyciel, należy przyjąć, że skarżąca nie ponosi winy w zaistniałym uchybieniu, a zatem wniosek o przywrócenie terminu zasługiwał na uwzględnienie.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I sentencji.
Skutkiem przywrócenia przez Sąd uchybionego terminu jest uznanie, że skarżąca uzupełniła brak formalny w terminie, a zatem na obecnym etapie postępowania nie ma przeszkód do merytorycznego rozpoznania przez referendarza sądowego wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Przywrócenie terminu skutkuje ponadto tym, że sprzeciw od zarządzenia starszego referendarza sądowego z dnia 22 października 2018 r., należy uznać za bezprzedmiotowy. W konsekwencji, postępowanie wywołane tym sprzeciwem podlegało umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3) w zw. z art. 259 § 1 p.p.s.a., o czym postanowiono jak w punkcie II sentencji.