Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej: SKO) utrzymało w mocy postanowienie tego organu z dnia [...] (nr [...]) odmawiające zawieszenia postępowania wszczętego odwołaniem od decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia [...] w sprawie ustalenia E. D., Z. D., A. S. i P. S. solidarnie podatku od nieruchomości za okres od maja do grudnia 2015 r.
W dniu 26 stycznia 2018 r. została wniesiona skarga na wymienione powyżej postanowienie SKO, w której jako strony skarżące zostali wskazani: E. D. i Z. D. Pod skargą widnieje podpis H. J. D. (pełnomocnika).
Na skutek wezwania H. J. D. do wykazania swojego umocowania do reprezentowania wymienionych Skarżących ustalono, że wskazany pełnomocnik uprawniony jest do reprezentowania jedynie Z. D. Wobec powyższego, pismem z dnia 11 kwietnia 2018. Skarżąca została wezwana do uzupełnienia braku formalnego skargi przez jej podpisanie lub nadesłanie podpisanego odpisu skargi. W odpowiedzi na to wezwanie Skarżąca poinformowała, że udzieliła pełnomocnictwa swojemu szwagrowi H. J. D. w postępowaniu przed organami pierwszej i drugiej instancji. Ponadto wskazała, że nikt nie poinformował jej, że szwagier nie może jej reprezentować, w związku z tym wnosi o zwrot sprawy do ponownego rozpoznania przez organy podatkowe.
W ocenie Skarżącej, organ odwoławczy powinien stwierdzić niedopuszczalność odwołania poprzez uznanie, że pismo pochodziło od osoby nieuprawnionej. Oznaczałoby to, że decyzja pierwszej instancji stała się nieprawomocna.
Mając na uwadze przedstawiony przez Skarżącą tok rozumowania, Sąd w piśmie z dnia 7 maja 2018 r., doręczonym w dniu 9 maja 2018 r., wyjaśnił Skarżącej, że brak jest możliwości zwrotu sprawy do ponownego rozpoznania przez organ podatkowy pierwszej instancji lub SKO. Z kolei możliwość reprezentowania przez powinowatego, tj. szwagra w postępowaniu podatkowym przed organem pierwszej i drugiej instancji, nie stanowi podstawy do zaskarżania przez taką osobę decyzji organów podatkowych. Zgodnie bowiem z art. 35 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) powinowaty w osobie szwagra nie może reprezentować skarżącej w postępowaniu przed tutejszym Sądem.
W związku z tym, Sąd ponownie wezwał Skarżącą do uzupełnienia braku formalnego skargi przez jej podpisanie lub nadesłanie podpisanego odpisu skargi lub złożenia oświadczenia o cofnięciu skargi, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Z akt sprawy wynika, że Skarżąca nie usunęła ww. braku formalnego, lecz wniosła w dniu 18 maja 2018 r. pismo z 17 maja 2018 r., w treści którego wskazała m.in., że jest osobą niepełnosprawną i chorą, niemogącą dojechać do Wrocławia, aby podpisać skargę. Ponadto, w związku z nieprzyznaniem jej pomocy prawnej, zostawia Sądowi decyzję co do oddalenia lub cofnięcia skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje
Skarga podlegała odrzuceniu.
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że skuteczne zainicjowanie postępowania sądowego w celu kontroli legalności zaskarżonego aktu, jest uzależnione od spełnienia m.in. wymogów formalnych pisma procesowego jakim jest skarga, określonych w art. 46 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej w skrócie: p.p.s.a.). Przepis ten stanowi w pkt. 4, że każde pismo strony powinno zawierać m.in. podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika.
Ponadto, w myśl dyspozycji art. 37 § 1 p.p.s.a., w przypadku skargi wnoszonej przez pełnomocnika procesowego, dodatkowym wymogiem formalnym skargi jest dołączenie do niej dokumentu pełnomocnictwa procesowego, wykazującego umocowanie wnoszącego skargę do działania w imieniu strony.
Przy czym, stosownie do art. 35 § 1 p.p.s.a. krąg osób uprawnionych do reprezentowania strony skarżącej (osoby fizycznej) jest ściśle określony i węższy, niż w postępowaniu podatkowym (art. 138b § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa).
Otóż, zgodnie z treścią art. 35 § 1 p.p.s.a., pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również małżonek, rodzeństwo, wstępni lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. Stosownie zaś do art. 138b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 800 z późn. zm.) pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych.
W przypadku, gdy osoba wnosząca skargę w imieniu strony skarżącej nie jest jedną z osób wymienionych w art. 35 § 1 p.p.s.a., zachodzi konieczność wezwania strony skarżącej do złożenia własnoręcznego podpisu pod skargą bądź nadesłania podpisanego odpisu skargi. W tej sytuacji występuje bowiem brak formalny skargi, który podlega sanowaniu w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a., a jego nieuzupełnienie pomimo wezwania sądu, skutkuje odrzuceniem skargi stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
W tym miejscu przywołać należy pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w postanowieniu z dnia 8 kwietnia 2011 r. (sygn. akt II OSK 597/11; dostępnym na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl), wedle którego: "wykładnia art. 49 § 1 p.p.s.a., analizowana przez pryzmat konstytucyjnej zasady prawa do sądu, winna prowadzić do rozumienia tego przepisu w ten sposób, że skuteczność wniesienia skargi do sądu administracyjnego przez osobę, która nie spełnia warunku uznania jej pełnomocnikiem procesowym, zależy od zatwierdzenia tej czynności przez stronę". Zatwierdzenie czynności przez stronę rozumie się jako złożenie przez nią własnoręcznego podpisu, potwierdzającego oświadczenie jej woli.
W stanie faktycznym sprawy stwierdzono, że H. J. D., który wniósł skargę w imieniu E. D., nie może być - stosownie do art. 35 § 1 p.p.s.a. - pełnomocnikiem Skarżącej, bowiem jako jej szwagier, nie mieści się w kręgu osób ku temu uprawnionych. Zatem Sąd uznał, że skarga jest obarczona brakiem formalnym, gdyż nie zawiera podpisu skarżącej, który jest bezwzględnym wymogiem dla skutecznego wniesienia skargi. W tym stanie rzeczy, Sąd wyjaśniając Skarżącej brak możliwości reprezentowania w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym przez szwagra, wezwał Skarżącą do podpisania skargi lub nadesłania podpisanego odpisu skargi, co uczynił pismem z 7 maja 2018 r., które doręczono Skarżącej w dniu 9 maja 2018 r. Zatem, siedmiodniowy termin do usunięcia wymienionego w wezwaniu braku formalnego skargi, upływał w dniu 16 czerwca 2018 r. (środa). Jak jednak wynika z akt sprawy, mimo że Sąd wyraźnie wskazał, że uzupełnienie skargi może nastąpić także poprzez nadesłanie odpisu skargi, Skarżąca w zakreślonym terminie nie uczyniła zadość wezwaniu. Przesłała natomiast pismo z 17 maja 2018 r., które nie czyni zadość wezwaniu.
W tym stanie rzeczy, skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., o czym postanowiono w pkt. I sentencji.
Jednocześnie, mając na uwadze okoliczność, że Skarżąca w piśmie z 22 marca 2018 r. wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika, Sąd, działając na podstawie art. 247 p.p.s.a., orzekł w pkt. II sentencji o oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jak bowiem stanowi art. 247 p.p.s.a., prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi.
O oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że art. 247 p.p.s.a. znajduje zastosowanie, m.in. gdy są podstawy do odrzucenia skargi przewidziane w art. 58 § 1 p.p.s.a. (vide np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lipca 2014 r. sygn. akt II OZ 700/14, dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl)
Skoro w rozpoznawanej sprawie Sąd stwierdził, że skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., to zaistniała przesłanka oczywistej bezzasadności skargi, która w myśl art. 247 p.p.s.a., wyklucza możliwość merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznania prawa pomocy. W tych okolicznościach, Sąd również uznał, że wniosek skarżącej sformułowany w piśmie z 22 marca 2018 r. nie wymagał uzupełnienia przez złożenie urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy.