Uzasadnienie
Skarżący, działający przez profesjonalnego pełnomocnika – doradcę podatkowego, po wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100.000 zł, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że w wyniku kontroli skarbowej został bez środków do życia – rachunki bankowe należące do małżonków zostały zajęte na kwotę około 15.000.000 zł. Zmuszony był też zawiesić działalność gospodarczą i ma ogromne długi, w tym około 150.000 zł wobec Leasing Polska, które egzekwowane są w postępowaniu komorniczym. Wnioskodawca obecnie pracuje za wynagrodzeniem w kwocie 380 zł netto. Na utrzymaniu ma dwoje dzieci, w tym jedno niepełnosprawne. Obecnie pomaga mu rodzina żony, u której mieszkają w jednym pokoju.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dwoma synami (ur. w 2002 i 2008 r.), nie posiada żadnego majątku, w tym nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. Również członkowie rodziny nie mają żadnego majątku. Jedynymi dochodami skarżącego jest pensja w kwocie 380 zł netto. Jako zobowiązania i stałe wydatki wymienione zostały: komornik 500-1.500 zł, opłaty 500 zł, rehabilitacja syna 350 zł.
Z dokumentów i oświadczeń złożonych w wyniku wezwania, skierowanego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – dalej: p.p.s.a.) wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącym mieszka również jego żona, która nie posiada żadnego majątku, a jej miesięczny dochód wynosi 390 zł. Skarżący zatrudniony jest od 1 maja 2014 r. na stanowisku kierownika działu sprzedaży i zakupu w firmie A. Sp. z o.o., na ¼ etatu z wynagrodzeniem 393,58 zł netto. Działalność gospodarcza została zawieszona od 1 lutego 2014 r. W 2015 r. wnioskodawca uzyskał przychód ze stosunku pracy w kwocie 5.256 zł, zaś jego żona również ze stosunku pracy 95.424,68 zł. Miesięcznie jego rodzina ponosi wydatki na żywność 200 zł, na środki higieny 100 zł i na ubrania 150 zł. Miesięcznie dokonywane są również wpłaty na rzecz komornika w kwotach około 500 zł. Wskazał, że pełnomocnik, który zastępuje go w niniejszej sprawie, pobrał pełne wynagrodzenie przy rozpoczęciu sprawy w wysokości 7.000 zł. Pozostała należność będzie pokryta z ewentualnych kosztów zastępstwa procesowego.
Wnioskodawca załączył też orzeczenie o niepełnosprawności syna, z którego wynika, że niepełnosprawność stwierdzona od urodzenia, jest spowodowana chorobą neurologiczną i upośledzeniem narządu ruchu.
W ocenie referendarza sądowego, tak udostępnione przez skarżącego dane nie dają podstaw do uwzględnienia przedmiotowego wniosku. Dodać trzeba, że informacje te są tożsame z tymi, które zostały przedstawione przez wnioskodawcę w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 73/16, co za tym idzie, nie mogą zostać ocenione odmiennie. W ww. sprawie wnioskodawca przedłożył nadto zaświadczenie o wynagrodzeniu jego żony, zatrudnionej w tej samej firmie, również na ¼ etatu, z takim samym wynagrodzeniem.
Podstawą prawną rozpoznania wniosku jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (w części lub w całości), a więc w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Jak wynika z powyższych przepisów, to na wnioskodawcy ciąży wykazanie okoliczności uzasadniających żądanie wniosku. Zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące – co należy podkreślić – dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym.
Rola Sądu/ referendarza sądowego ogranicza się do wezwania do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, gdy oświadczenia złożone na urzędowym formularzu wniosku, dotyczące stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego wnioskodawcy okażą się niewystarczające lub budzą wątpliwości, stosownie do treści art. 255 p.p.s.a.
W takich warunkach – danych budzących wątpliwości – zostało skierowane wezwanie do skarżącego. Mimo udzielonej odpowiedzi, jego sytuacja finansowa i majątkowa nadal budzi znaczne wątpliwości.
W pierwszej kolejności zauważyć wypada, że oświadczonych informacji nie można uznać za wiarygodne. Wnioskodawca wskazał, że jedynymi dochodami rodziny są pensje małżonków, które łącznie wynoszą 787,16 zł. Wskazana kwota ma wystarczać na utrzymanie 4-osobowego gospodarstwa domowego, co w ocenie referendarza jest praktycznie niemożliwe przy obecnych cenach. Nie jest też możliwe wyżywienie 4-osobowej rodziny za kwotę 200 zł. Poza tym kwoty podanych miesięcznych wydatków wydają się nieracjonalne – przy ww. kwocie przeznaczonej na wyżywienie rodzina wnioskodawcy jednocześnie przeznacza na 150 zł na odzież. Dodać trzeba, że zestawienie miesięcznych wydatków rodziny w ogóle nie obejmuje opłat związanych z utrzymaniem domu.
Skarżący twierdzi wprawdzie, że zajmuje z żoną i dziećmi jeden pokój, jednocześnie jednak wezwany do oświadczenia o wszystkich osobach, które z nim mieszkają, wskazał że poza synami mieszka z nim tylko żona.
Dalej, zwrócić trzeba uwagę, że ww. kwota dochodów rodziny jest niezmienna od ponad 2 lat – oboje małżonkowie bowiem są zatrudnieni od 2014 r. na ¼ etatu. Stąd wywieść należałoby, że nie są w stanie poczynić jakichkolwiek oszczędności. Tymczasem wnioskodawca był w stanie opłacić z góry wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w wysokości 7.000 zł. Przy czym wezwany do złożenia oświadczenia co do źródeł jego finansowania, nie udzielił wyjaśnień w tej kwestii, wskazując jedynie, że wynagrodzenie zostało już opłacone.
Już zatem dotychczasowe uwagi wskazują na to, że dane udostępnione przez wnioskodawcę są niewiarygodne, a tym samym nie dają podstaw do dokonania oceny jego faktycznych możliwości płatniczych.
Ponadto wskazać trzeba, że oboje małżonkowie zatrudnieni są na ¼ etatu w spółce z o.o. A., której dane wynikają z pieczęci na zaświadczeniach o zarobkach. Jak wynika z ogólnodostępnych informacji z Krajowego Rejestru Sądowego, spółka została zarejestrowana 30 stycznia 2014 r., jedynymi wspólnikami spółki są oboje małżonkowie, wnioskodawca zaś pełni funkcję prezesa zarządu. Jest to zatem firma rodzinna.
W zakresie działalności spółki wymieniona jest sprzedaż hurtowa metali i rud metali, odpadów i złomu, sprzedaż niewyspecjalizowana oraz sprzedaż hurtowa i detaliczna samochodów osobowych.
Zauważyć trzeba, że działalność gospodarcza, którą wnioskodawca zawiesił 1 lutego 2014 r. (2 dni po zarejestrowaniu ww. spółki z o.o.) ze względu na wszczęcie egzekucji zobowiązań przez organ kontroli skarbowej, prowadzona była również w zakresie sprzedaży hurtowej metali i rud metali.
Z powyższego wynikałoby zatem, że wnioskodawca kontynuuje działalność, tyle że w formie spółki z o.o. ze względu na prowadzone wobec niego postępowanie egzekucyjne.
Co za tym idzie, w sytuacji, gdy spółka z o.o. jest wyłącznie firmą rodzinną, jej przychody stanowią w rzeczywistości przychody rodziny skarżącego.
Powyższa kwestia dalszego prowadzenia działalności gospodarczej, tyle że w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, została całkowicie pominięta przez wnioskodawcę, który na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy zakreślił rubrykę dotyczącą posiadanych papierów wartościowych i praw majątkowych (w tym udziałów). W rezultacie, zdaniem referendarza, nie zostały ujawnione rzeczywiste dochody jego rodziny i faktycznie ponoszone wydatki.
Z kolei fakt prowadzenia postępowań egzekucyjnych w związku z zobowiązaniami podatkowymi i związanymi z działalnością gospodarczą pozostaje bez wpływu na ocenę możliwości płatniczych wnioskodawcy. Jak wynika z opisanych okoliczności, zajęte są tylko rachunki bankowe, wnioskodawca bowiem nie posiada innego majątku. To, że na rachunkach dokonano blokady środków do kwoty 15.000.000 zł nie oznacza jednak, że w tej wysokości środki pieniężne faktycznie zostały zajęte przez organ egzekucyjny, a nawet że na tych rachunkach znajdowały się jakiekolwiek środki pieniężne w dniu objęcia ich zajęciem egzekucyjnym. Wynagrodzenia małżonków natomiast pozostają na poziomie kwoty wolnej od potrąceń.
W tym stanie rzeczy nie było podstaw do dokonania oceny zasadności przedmiotowego wniosku.
Końcowo dodać wypada, że w istocie wpis od skargi jest wysoki – wyznaczony w maksymalnej kwocie przewidzianej stosownymi przepisami prawa. Jednakże, jak zostało to wyżej zauważone, wnioskodawca kontynuuje dotychczasową działalność, tyle że w innej formie prawnej. Działalność jednoosobowa, która została zawieszona, musiała przynosić bardzo duże obroty, skoro decyzją zaskarżoną w niniejszej sprawie podatek od towarów i usług za poszczególne miesiące roku 2013 został określony na kwotę łączną ponad 14.000.000 zł. W związku z tym, zdaniem referendarza sądowego, nie było możliwe rozważenie zastosowania choćby częściowego zwolnienia w zakresie samego wpisu od skargi.
W związku z tym, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.