Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiuz 22 sierpnia 2018 r., sygn. akt I SA/Wr 333/18

Uzasadnienie

1. 1. Postępowanie przed organami podatkowymi.
2. 1.1. Przedmiotem skargi T. K. (dalej: skarżąca/ strona) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. (dalej: organ odwoławczy) z dnia [...] lutego 2018r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. (dalej: organ podatkowy pierwszej instancji) z dnia [...] listopada 2017r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania z wniosku strony o umorzenie zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych pobranego przez płatnika.
3. 1.2. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że w dniu [...] września 2017r. do organu podatkowego pierwszej instancji wpłynął wniosek skarżącej, w którym zwróciła się ona m.in. z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowych z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych pobranego przez płatnika z tytułu wypłaconych wynagrodzeń. W uzupełnieniu wniosku wskazała, że jej intencją jest umorzenie wszystkich zaległości. Organ podatkowy pierwszej instancji ustalił, że z jego ewidencji wynika, że skarżąca posiada zaległości podatkowe z ww. tytułu za miesiące: luty, kwiecień, maj, sierpień i grudzień 2012r. oraz styczeń, luty, wrzesień i listopada 2013r. w łącznej wysokości 4.162 zł. Organ podatkowy pierwszej instancji odmówił wszczęcia postępowania w oparciu o treść art. 165a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017r., poz. 201 ze zm.; dalej: O.p.) uznając, że z przepisu art. 67 § 1 pkt 3 O.p. wyraźnie wynika, że jedynie podatnik a nie płatnik może wnosić o umorzenie zaległości podatkowych. Tym samym skarżąca nie miała legitymacji prawnej do wystąpienia z wnioskiem o udzielenie ww. ulgi.
4. 1.2. Na skutek wniesionego zażalenia, organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu podatkowego pierwszej instancji.
5. 2. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji.
6. 2.1. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca zaskarżyła postanowienie organu odwoławczego z dnia [...] lutego 2018r., w którym wyraziła niezadowolenie z podjętego rozstrzygnięcia nie odnosząc się do zawartej w nim argumentacji w zakresie niemożności zastosowania instytucji umorzenia zaległości podatkowych płatnika. W skardze poruszono wiele wątków nie związanych z niniejszą sprawą, w tym kwestię zbiegu egzekucji do jej majątku, wystawiania faktur VAT i braku zapłaty ze strony kontrahentów, niedokonania zwrotu VAT przez organ podatkowy.
7. 2.2. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu, podkreślając nieczytelność skargi i poruszanie przez skarżącą wątków niezwiązanych z przedmiotową sprawą.
8. 2.3. W piśmie z dnia [...] kwietnia 2018r. skarżąca wniosła o przyjęcie skargi, nie zgadzając się z pismem organu podatkowego stanowiącym odpowiedź na skargę. Wskazała na naruszenie art. 231 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017r., poz. 1257 ze zm.; dalej: kpa) i art. 155 kpa, jak też przeprowadzenie dowodów z załączonych do skargi dokumentów.
9. 2.4. W kolejnym piśmie z dnia [...] maja 2018r. powtórzyła treść ww. pisma, jak też wskazała na szereg okoliczności dotyczących jej sytuacji procesowej w odniesieniu do szeregu innych spraw, jak też kłopoty zdrowotne.
10. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
11. 3.1. Skarga jest bezzasadna.
12. 3.2. Na wstępie należy zauważyć, iż sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej obejmującą m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2018r. poz. 1302 ze zm.; dalej: ppsa), które oceniane są z punktu widzenia ich legalności, a więc zgodności z prawem, zarówno materialnym jak i formalnym.

Podkreślić też należy, że zgodnie z art. 134 § 1 ppsa Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że w przedmiotowej sprawie Sąd może swoją kontrolą objąć jedynie postanowienie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania, co się tyczy umorzenia zaległości podatkowych z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych pobranego przez płatnika z tytułu wypłaconych wynagrodzeń.

Ponadto sąd administracyjny nie ma uprawnień w kwestii przesłuchania świadków albowiem na mocy art. 106 § 3 ppsa Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przedstawione przez skarżącą dokumenty nie dotyczyły przedmiotowej sprawy dlatego wniosek o przeprowadzenie dowodu z tych dokumentów został oddalony.

1. 3.3. Zgodnie z przepisem art. 165a § 1 O.p. gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Niewątpliwie taka sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie, bowiem strona formułując bardzo ogólny wniosek o umorzenie wszelkich zaległości podatkowych jakie posiadała objęła nimi także zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu pełnienia funkcji płatnika. Z ustaleń organu podatkowego wynikało, że powstały one w poszczególnych miesiącach lat 2012 -2013.

1. 3.4. Przepis art. 67a § 1 O.p. przewiduje możliwość zastosowania ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowych. Stanowi on, że organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może: 1) odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty;
2. 2) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art. 53a;
3. 3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

1. 3.5. Jednakże, jak wyraźnie wynika z jego treści przepis adresowany jest wyłącznie do podatników, czyli zgodnie z art. 7 § 1 O.p., osób fizycznych, osób prawnych lub jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, podlegających na mocy ustaw podatkowych obowiązkowi podatkowemu. Płatnik jako odrębna kategoria podmiotów prawa podatkowego nie mieści się w tej grupie. Definicję płatnika zawiera art. 8 O.p. stanowiąc, że jest nim osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, obowiązana na podstawie przepisów prawa podatkowego do obliczenia i pobrania od podatnika podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu.

1. 3.6. Na mocy przepisu art. 67c O.p. ustawodawca rozszerzył działanie art. 67a O.p. także w odniesieniu do innych podmiotów, w tym także do płatników, jednakże, co wprost wynika z treści art. 67c O.p. zakres zastosowania ulg w odniesieniu do płatników jest ograniczony i nie obejmuje możliwości umorzenia obciążających ich zaległości podatkowych.

1. 3.7. Odesłanie do regulacji art. 67a O.p. zawarte w treści art. 67c O.p. dotyczy jedynie § 1 pkt 1 i pkt 2 ww. przepisu, a zatem możliwości rozłożenia na raty zaległości podatkowych (podatku) i odroczenia terminu ich płatności. Nie dotyczy zaś ulgi przewidzianej w pkt 3 ww. przepisu, tj. umorzenia zaległości podatkowej.

1. 3.8. Bezspornie w rozpoznawanej sprawie zaległości podatkowe skarżącej związane są z niewykonaniem przez nią obowiązków płatnika. Jak wyjaśniono ustawa Ordynacja podatkowa nie dopuszcza możliwości umorzenia zaległości podatkowych płatnikowi, uprawnienia takiego nie można także wyprowadzić z żadnego innego przepisu prawa podatkowego. Należy podkreślić, że w myśl art. 7 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997r. Nr 78, poz. 483) oraz art. 120 O.p. organy władzy publicznej, w tym i organy podatkowe, działają na podstawie i w granicach prawa (zasada legalizmu). Z powyższego wynika, że organy podatkowe nie mogą działać dowolnie, uprawnione są jedynie podejmowania czynności w granicach prawa. Innymi słowy, organy podatkowe mogą działać jedynie wtedy, gdy na to pozwala ustawa. Dlatego też organy podatkowe obu instancji orzekające w niniejszej sprawie nie miały żadnych podstaw prawnych do orzekania o żądaniu strony jako płatnika podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie umorzenia ww. zaległości podatkowych. Trafnie zatem stwierdziły swoją niekompetencję do merytorycznego rozpoznania wniosku i orzekły o niedopuszczalności wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia wnioskowanej zaległości, co jak wskazano znajduje umocowanie w treści art. 165a O.p.

Warto też zauważyć, że prawomocnym wyrokiem tut. Sądu z dnia 25 października 2013r., I SA/Wr 744/13, CBOSA oddalono skargę w identycznych, jak rozpatrywana, okolicznościach sprawy.

1. 3.9. Należy też wskazać, że podnoszone przez skarżącą naruszenia przepisów art. 231 kpa i art. 155 kpa nie miały w sprawie zastosowania. W myśl art. 3 § 1 pkt 2 kpa przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się do spraw uregulowanych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, 648, 768 i 935), z wyjątkiem przepisów działów IV, V i VIII. Natomiast kwestie, których dotyczą te przepisy, a mianowicie art. 231 kpa (brak odpowiednika w O.p. – niewłaściwość organu przy wniesieniu skargi) czy art. 155 kpa (odpowiednik art. 253a O.p. – wzruszenie decyzji na mocy, której strona nabyła prawo) są zagadnieniami poza zakresem przedmiotowej sprawy.

1. 3.10. Uznając, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z poszanowaniem przepisów tak prawa materialnego jak i procesowego, Sąd, działając na podstawie art. 151 ppsa, oddalił skargę w całości.