Uzasadnienie
W sprawie, prawomocnym postanowieniem z dnia 29 września 2011 r. (sygnatura akt I SA/Wr 1190/11 – obecnie I SA/Wr 340/12) referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu przyznał A.D. prawo pomocy w zakresie obejmującym również ustanowienie adwokata.
Okręgowa Rada Adwokacka we Wrocławiu wyznaczyła stronie skarżącej pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata L.A.
Postanowieniem z dnia 7 marca 2012 r. (sygn. akt II FSK 34/12) Naczelny Sąd Administracyjny wydanym na posiedzeniu niejawnym umorzył postępowanie kasacyjne wszczęte sporządzoną i wniesioną przez wyznaczonego z urzędu adwokata skargą kasacyjną od postanowienia Sądu z dnia 5 września 2011 r.
Ustanowiony z urzędu adwokat reprezentował skarżącego w postępowaniu sądowoadministracyjnym prowadzącym do wydania przez Sąd w dniu 16 maja 2012 r. wyroku oddalającego skargę na wyżej oznaczoną decyzję w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od spadków i darowizn.
Do protokołu rozprawy z dnia 16 maja 2012 r. występujący z urzędu adwokat złożył wniosek o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje, w tym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, w kwocie 2.100 zł plus 23 % VAT. Jednocześnie oświadczył pełnomocnik, że koszty te nie zostały opłacone ani w całości ani w części.
Zarządzeniem z dnia 18 lipca 2011 r. Zastępca Przewodniczącego Wydziału I Sądu wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł, określonej na podstawie § 2 ust. 3 pkt 12) rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm.).
W sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do brzmienia art. 250 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. poz. 270) wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163 poz. 1348 ze zm. – dalej Rozporządzenie) w § 19 wprowadziło zasadę, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę w wysokości nie wyższej niż 150% stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3-5, oraz niezbędne, udokumentowane wydatki adwokata. Z kolei w § 18 ust. 1 Rozporządzenia ustalone zostały stawki minimalne za konkretne czynności procesowe w pierwszej i drugiej instancji postępowania przed sądem administracyjnym. Przepis ten przewiduje odpowiednie stawki za występowanie w postępowaniu w pierwszej instancji (pkt 1) lit. a, b, c § 18 ust. 1 Rozporządzenia) oraz w drugiej instancji: sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, tylko udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, bądź udział w postępowaniu zażaleniowym (pkt 2) lit. a, b, c i d § 18 ust. 1 Rozporządzenia).
W sprawie wyznaczony dla strony skarżącej adwokat sporządził skargę kasacyjną od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 września 2012 r. sygn. akt I SA/Wr 1190/11 odrzucającego skargę oraz reprezentował stronę skarżącą w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji, pod sygn. akt I SA/Wr 340/12.
Z uwagi na fakt, że przedmiotem zaskarżenia w sprawie nie jest ani należność pieniężna ani decyzja lub postanowienie Urzędu Patentowego, natomiast decyzja odmawiająca umorzenia zaległości w podatku od spadków i darowizn, stawka minimalna wynagrodzenia adwokata świadczącego pomoc prawną z urzędu w postępowaniu sądowadministracyjnym w pierwszej instancji wynosi – stosownie do § 18 ust. 1 pkt 1) lit c Rozporządzenia – 240 zł.
Zastosowanie w sprawie stawki wynagrodzenia, niezależnej od wartości przedmiotu zaskarżenia, znajduje uzasadnienie również w fakcie określenia w sprawie kwoty wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł na podstawie przepisu rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w którym wysokości tej opłaty sądowej prawodawca nie powiązał z kwotą zobowiązania podatkowego. Zdaniem Sądu przyjęty sposób obliczenia wynagrodzenia pełnomocnika procesowego z urzędu winien odpowiadać zasadom określania wysokości innych niż to wynagrodzenie kosztów postępowania sądowego – w tym wpisu sądowego od skargi.
Ten sam adwokat sporządził w sprawie skargę kasacyjną. Do wynagrodzenia adwokata za dokonanie tej czynności zastosowanie znajduje unormowanie wynikające z § 18 ust. 1 pkt 2) lit. b Rozporządzenia, zgodnie z którym stawki minimalne wynagrodzenia wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - 50 % stawki minimalnej określonej w pkt 1), a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam adwokat w drugiej instancji - 75 % tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Stawka minimalna w sprawie wynosi 240,00 zł (§ 18 ust. 1 pkt 1 lit c Rozporządzenia). Z uwagi na fakt, że adwokat, który sporządził i wniósł skargę kasacyjną, w momencie jej złożenia nie mógł występować w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji, jego wynagrodzenie należało określić w wysokości 75% stawki minimalnej określonej w § 18 ust. 1 pkt 1) Rozporządzenia. Stawka ta w niniejszej sprawie wynosi 240 zł, a w konsekwencji wynagrodzenie adwokata za sporządzenie i wniesienia skargi kasacyjnej - 180 zł (75% kwoty 240 zł).
Według § 2 ust. 3 Rozporządzenia w sprawach, których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu opłaty, o których mowa w ust. 1, sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Ponieważ stawka podatku od towarów i usług wynosi 23% (art. 5 ust. 1 pkt 1) w zw. z art. 8 ust. 1, art. 41 ust. 1 i art. 146a pkt 1) ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), podatek, o który podwyższeniu podlegają poszczególne wyżej oznaczone składniki wynagrodzenia adwokata, wynosi w sprawie odpowiednio 55,20 zł (23% kwoty 240 zł wynagrodzenia za udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym w pierwszej instancji), 41,40 zł (23% kwoty 180 zł wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienia skargi kasacyjnej).
Reasumując, Sąd postanowił, na podstawie wyżej powołanych przepisów prawa, przyznać ustanowionemu z urzędu adwokatowi L.A. łączną kwotę 516,60 zł kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, na którą składają się: wynagrodzenie - 420 zł oraz podatek od towarów i usług – 96,60 zł. Rozstrzygnięcie w tym zakresie zawarte zostało w punkcie 1. sentencji postanowienia.
Z kolei wniosek pełnomocnika strony skarżącej o przyznanie nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu w zakresie przekraczającym wyżej wskazaną kwotę Sąd ocenił jako bezzasadny z uwagi na przyjętą wyżej zasadę określania stawki wynagrodzenia adwokata występującego w sprawie z urzędu z uwzględnieniem przedmiotu zaskarżonej decyzji oraz brak przedłożenia do akt sprawy wykazu niezbędnych, udokumentowanych wydatków tego adwokata. Dla tych powodów Sąd odmówił przyznania wnioskowanych kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu ponad wynagrodzenie za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz reprezentowanie strony skarżącą w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji, o czym orzekł w pkt 2. sentencji postanowienia.