Uzasadnienie
Skarżący, wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 3.330 zł, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że jego sytuacja majątkowa jest spowodowana zaniechaniem działalności gospodarczej w znacznej części na skutek zarzutów organów podatkowych i prokuratury.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, dwiema córkami (ur. w 1993 i 1995 r.) i synem (ur. w 2009 r.), posiada drogę dojazdową o powierzchni 5000 m2 i samochód osobowy Hyundai Santa Fe, rocznik 2006 r., o wartości około 20.000 zł, zajęty przez Dyrektora Izby Skarbowej. Jego żona, z którą ma ustanowioną rozdzielność majątkową, posiada dom o powierzchni 170 m2 oraz warsztat (80 m2). Źródłem dochodów małżonków jest działalność gospodarcza skarżącego oraz umowa o pracę jego żony – łącznie około 3.600 zł netto miesięcznie. Jako zobowiązania i wydatki wymienione zostały: utrzymanie domu i dzieci, samochody, koszty nauki i dojazdów do szkoły, wyżywienie – 3.600 zł miesięcznie.
Z dodatkowych dokumentów i oświadczeń przedłożonych w wyniku wezwania wynika, że w 2015 r. wnioskodawca uzyskał z działalności gospodarczej przychody w wysokości 281.649,90 zł i odnotował dochód w kwocie 17.146,56 zł, natomiast jego żona uzyskała przychody ze stosunku pracy i z działalności wykonywanej osobiście w kwocie 25.916,03 zł. W 2014 r. przychody z działalności skarżącego wyniosły 272.692,77 zł. Z deklaracji VAT-7 za grudzień 2015 r. oraz styczeń i luty 2016 r. wynika, że wnioskodawca w tych miesiącach dokonał dostaw towarów i usług o wartościach odpowiednio 22.240 zł, 11.410 zł i 27.903 zł oraz dokonał zakupów związanych z działalnością opodatkowaną na kwoty 11.856 zł, 11.045 zł i 8.973 zł. Do końca marca 2016 r. przychody wnioskodawcy wyniosły 46.133,08 zł i odnotowana została strata o wartości 2.068,95 zł. Wnioskodawca obciążony jest zobowiązaniami podatkowymi o wartości ponad 580.000 zł, które są egzekwowane w postępowaniu egzekucyjnym poprzez zajęcie rachunku bankowego.
Z zestawienia miesięcznie ponoszonych wydatków wynika, że z budżetu domowego opłacane jest m.in. utrzymanie studiującej córki 900 zł, raty kredytowe łącznie około 450 zł, utrzymanie domu około 600 zł, wydatki na paliwo 550 zł, leki i rehabilitacja córki 200 zł. Łącznie wydatki miesięczne wynoszą około 4.400 zł. Wnioskodawca dodał, że ze względu na kolejną operację córki w kwietniu br. koszty paliwa, leków, rehabilitacji wzrosną w tym miesiącu i w takich sytuacjach korzysta z pomocy rodziny. Profesjonalny pełnomocnik otrzyma wynagrodzenie po zakończeniu postepowania i rozliczeniu godzin pracy poświęconych sprawie.
Przedłożono nadto dowody opłat, orzeczenie o niepełnosprawności córki w stopniu umiarkowanym, decyzję o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego, oświadczenia o posiadanych nieruchomościach, zaświadczenie o wynagrodzeniu żony skarżącego oraz wydruki rachunków bankowych należących do małżonków. Na rachunku skarżącego brak jest operacji poza prowizją za jego prowadzenie. Na dodatkowe wezwanie wnioskodawca nie przedłożył wydruków rachunku związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą.
W ocenie referendarza sądowego, przedmiotowy wniosek nie może zostać uwzględniony.
Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów, a więc w zakresie częściowym, należy przyznać osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zaznaczyć trzeba, że co do zasady każdy ma obowiązek ponosić koszty swego udziału w sprawie, co zostało wyrażone w przepisie art. 199 p.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób będących w bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.
Zdaniem referendarza, w takiej sytuacji nie znajduje się rodzina skarżącego.
Jakkolwiek wnioskodawca rzetelnie wykazał całokształt swojego stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego, to jednak wszystkie te dane wskazują, że był i jest on w stanie zgromadzić środki na opłacenie kosztów swojego udziału w niniejszej sprawie.
Po pierwsze, prowadzona działalność przynosiła w poprzednich latach znaczne przychody. Fakt, że jednocześnie odnotowany jest niski dochód czy nawet strata, świadczy tylko o ponoszeniu znacznych kosztów uzyskania przychodów, na wielkość których ma duży wpływ sam przedsiębiorca. Poza tym powyższe wartości, to jest dochód strata i koszty podatkowe, wykazywane są przede wszystkim na potrzeby rozliczeń w podatku dochodowym i zwykle nie odzwierciedlają faktycznej sytuacji finansowej przedsiębiorcy.
Zatem odnosząc się do okoliczności, że wnioskodawca osiągnął przychody w poprzednich latach w wysokości ponad 200.000 zł, można sądzić, że poczynił stosowne oszczędności, które nie zostały we wniosku podane.
Po drugie, skarżący mógł ograniczyć wydatki związane z działalnością gospodarczą i to w niewielkim rozmiarze. Zaznaczyć bowiem trzeba, że ponoszenia kosztów swego udziału w sprawie należy się spodziewać najpóźniej z dniem wniesienia skargi. W niniejszej sprawie została ona wniesiona 21 grudnia 2015 r. Od tego czasu do dnia wydania niniejszego postanowienia wnioskodawca mógł zatem poczynić stosowne rezerwy na opłacenie przede wszystkim wpisu od skargi, który stanowi zwykle w postępowaniu przed sądami administracyjnymi najwyższy koszt sądowy.
Natomiast okoliczność posiadania zobowiązań na kwotę ponad 580.000 zł jest bez znaczenia dla oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy. Kwota ta jest bowiem egzekwowana z rachunku bankowego wnioskodawcy, na którym brak jest środków pieniężnych i nie jest w ogóle wykorzystywany. Można jedynie stąd wywieść – w zestawieniu z danymi dokumentów związanych z działalnością gospodarczą – że wnioskodawca dysponuje pieniędzmi poza tym rachunkiem. Nie jest jednak wiadome, jakie są to kwoty.
Końcowo wypada zauważyć, że zgodnie ze złożonymi oświadczeniami, całe miesięczne dochody rodziny są rozdysponowane na jej bieżące wydatki. Tymczasem, jak wyjaśniono, wnioskodawca po zakończonym postępowaniu będzie mieć do uregulowania zobowiązanie za usługi profesjonalnego pełnomocnika zastępującego go w niniejszej sprawie. Ta uwaga z kolei utwierdza tylko w przekonaniu o możliwości skarżącego do zgromadzenia środków na opłacenie kosztów swego udziału w sprawie.
W tym stanie rzeczy, wniosek należało ocenić jako nieuzasadniony i w związku z tym, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.