Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] nr [...]Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. (dale: organ I instancji) nałożył rygor natychmiastowej wykonalności na swoją decyzję z dnia [...] nr [...], określającą J. K. (dalej: Skarżący, Podatnik) zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych oraz odsetki za zwłokę od tego zobowiązania. Postanowienie doręczono stronie w dniu 21 października 2011 r. Dnia 24 listopada 2011 wpłynęło do organu zażalenie Podatnika (datowane na 4 listopada 2011 r.), w którym zarzucono, że postanowienie to wydane zostało, mimo, że Podatnik do 2005 r. nie prowadzi działalności gospodarczej, jest chory, ma na utrzymaniu 13-letniego syna oraz pochował córkę. Organ, zdaniem Podatnika, wydając postanowienie postąpił rutynowo, nie zważając, że zagrażało to komfortowi psychicznemu.
Postanowieniem z dnia [...]nr [...]Dyrektor Izby Skarbowej we W. stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia, wskazując w uzasadnieniu, że pomimo prawidłowego pouczenia o terminie i trybie wniesienia zażalenia, Skarżący uchybił terminowi do jego wniesienia. Termin ten upłynął w dniu 28 października 2011 r. natomiast zażalenie złożono dopiero 4 listopada 2011 r.
W dniu 19 stycznia 2012 r. Podatnik wniósł za pośrednictwem organu skargę na powyższe postanowienie do tutejszego Sądu, w której wniósł o uchylenie tego postanowienia oraz zawarł wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na zaskarżone postanowienie. W skardze występująca w sprawie jako pełnomocnik żona Skarżącego wskazywała w szczególności na kłopoty zdrowotne męża oraz swoje oraz problemy rodzinne. W piśmie uzupełniającym z dnia 17 lutego 2012r., (kierowanym do organu, jako odpowiedź na wezwanie, czy pismo z dnia 16 stycznia 20-11 r. było skargą, czy wnioskiem o przywrócenie terminu) podniesiono ponadto kwestię przedawnienia zobowiązania podatkowego, określonego decyzją organu I instancji w dnia 14 października 2011 r. oraz wyrażono ogólną dezaprobatę dla działań organu.
Odpowiadając na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, powołując się na przesłanki wskazane w zaskarżonym postanowieniu oraz podkreślając, że Skarżący nie podniósł żadnych zarzutów kierowanych bezpośrednio przeciwko zaskarżonemu postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Skarga jest bezzasadna.
W rozpoznawanej sprawie niesporne jest to, że postanowienie z dnia 14 października 2011 r. o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji organu I instancji z tego samego dnia zostało doręczone na adres zamieszkania Skarżącego i odebrane przez jego żonę w dniu 21 października 2011 r. Stosownie do regulacji art. 148 i 149 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm.) – dalej: O.p. pismo przekazane pod adresem zamieszkania adresata dorosłemu domownikowi, który podjął się oddania pisma adresatowi, uważa się za skutecznie doręczone. W postanowieniu tym zawarto pouczenie o przysługującym stronie prawie do wniesienia zażalenia, wraz z informacją o trybie i terminie do jego wniesienia.
Zażalenie, w myśl art. 236 § 2 pkt 1 O.p. wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Jak wynika z art. 12 § 1 O.p., przy obliczaniu terminu do wniesienia zażalenia nie uwzględnia się dnia w którym nastąpiło doręczenie – wobec czego należy przyjąć, że termin do wniesienia zażalenia na wskazane na wstępie postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności upływał w dniu 28 października 2011 r. Skarżący złożył zażalenie (zatytułowane "Odwołanie") dopiero w dniu 4 listopada, a więc już po upływie 7-dniowego terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia.
Konsekwencją uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia jest niemożność jego merytorycznego rozpoznania. Przepis art. 228 § 1 pkt 2, który na mocy art. 239 O.p. ma zastosowanie do zażaleń, nakazuje w takim wypadku organowi właściwemu do rozpoznania zażalenia stwierdzić uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia.
Przeszkoda w skutecznym uruchomieniu trybu zażaleniowego może być usunięta przez przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Zgodnie bowiem z art. 162 § 1 -3 O.p., w razie uchybienia terminu organ przywróci term inna wniosek zainteresowanego, jeżeli ten uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, przy czym wniosek o przywrócenie terminu należy złożyć w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia temu terminowi, dopełniając jednocześnie czynności, dla której termin był ustanowiony. W niniejszej sprawie do dnia wydania zaskarżonego postanowienia (14 grudnia 2011 r.) do organu II instancji nie wpłynął wniosek Skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. W tej sytuacji organ II instancji, stosowanie do dyspozycji przywołanego art. 228 § 2 O.p. w związku z art. 239 O.p., miał obowiązek wydać postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia.
Podkreślić należy, że wydanie rozstrzygnięcia tej treści nie jest uzależnione od woli organu, ale wynika z obowiązku nałożonego przepisem ustawy. Organ nie posiada w tym zakresie swobody decydowania i nie może rozpoznać zażalenia, mimo wniesienia go po upływie 7-dniowego terminu, kierując się np. przesłankami słusznego interesu podatnika czy sprawiedliwości lub solidarności społecznej. Tak więc podniesione przez okoliczności, takie jak zły stan zdrowia Skarżącego i jego żony oraz trudności rodzinne nie są przesłankami, które mogą być brane przez organ pod uwagę na etapie badania terminowości złożenia zażalenia; to samo dotyczy okoliczności odnoszących się do samego zobowiązania podatkowego, jak kwestia jego przedawnienia. Podobnie Sąd, oceniając legalność postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia, nie może się kierować tego rodzaju okolicznościami, dotyczącymi osobistej sytuacji Skarżącego i jego rodziny.
Podnoszone w skardze problemy zdrowotne i ciężka sytuacja rodzinna Skarżącego, wpływająca (jak wywodzi w skardze pełnomocnik Skarżącego) na sprawność funkcjonowania wszystkich członków rodziny, w tym zdolność do dochowania terminów procesowych mogłyby potencjalnie stanowić uzasadnienie dla wniosku o przywrócenie terminu, jednak – jak już wskazano – Skarżący takiego wniosku nie złożył.
Oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia jako zgodnego z prawem nie może zmienić fakt, że Skarżący sformułował w piśmie z dnia 16 stycznia 2012 r., wniesionym jako skarga do tutejszego Sądu, także wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Organ zwrócił się do Podatnika o wyjaśnienie, czy pismo to jest skargą do Sądu czy wnioskiem o przywrócenie terminu, otrzymując odpowiedź, ze jest to skarga do Sądu. Tym niemniej zauważyć należy, że wniosek o przywrócenie terminu złożony dopiero na etapie skargi do sądu administracyjnego, już po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia, nie może wpłynąć na ocenę podstaw do wydania zaskarżonego postanowienia.
Sąd oceniając zasadność skargi bada bowiem, czy na dzień wydania zaskarżonego postanowienia istniały przesłanki do stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia. Skoro zaś nie ma wątpliwości, co do tego, że doszło do uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia, a strona do tego dnia (17 grudnia 2012 r.) nie zwróciła się z wnioskiem o przywrócenie rzeczonego terminu, to prawidłowo organ zastosował się do regulacji art. 228 § 1 O.p.
Zaskarżone postanowienie znajduje zatem oparcie w prawidłowo w nim powołanych przepisach procedury podatkowej, zaś jego uzasadnienie zawiera wskazanie okoliczności faktycznych oraz wyjaśnienie przesłanek prawnych rozstrzygnięcia.
Tym samym, skoro zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, nie było podstaw do jego uchylenia, wobec czego Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. Z 2012 r., poz. 270)- dalej: p.p.s.a.
Na podstawie art. 250 p.p.s.a. przyznano pełnomocnikowi Skarżącego ustanowionemu z urzędu: radcy prawnemu M. W.-M.,,wynagrodzenie z tytułu kosztów niepłaconej pomocy prawnej udzielnej z urzędu, w wysokości wynikającej z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 490).