Uzasadnienie
Wyrokiem z 3 grudnia 2014 r., I SA/Wr 1597/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) we Wrocławiu oddalił skargę A. W. (dalej: skarżąca, strona) na wskazaną w sentencji postanowienia decyzję organu podatkowego. Pismem z 26 stycznia 2016 r. (data nadania: 27 stycznia 2016 r.) skarżąca zażądała wznowienia postępowania sądowego zakończonego ww. wyrokiem WSA we Wrocławiu. Jako podstawę wznowienia wskazała wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 29 lipca 2014 r., P 49/13.
Postanowieniem z dnia 21 marca 2016 r., I SA/Wr 82/16, WSA we Wrocławiu odrzucił skargę strony skarżącej jako niedopuszczalną. Na to rozstrzygnięcie strona w ustawowym terminie wniosła skargę kasacyjną. W dniu 29 czerwca 2016 r. akta sprawy zostały przekazane do Naczelnego Sądu Administracyjnego celem rozpoznania.
Pismem z dnia 28 kwietnia 2016 r. (data nadania: 29 kwietnia 2016 r.) skarżąca ponownie wniosła skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego wyrokiem WSA we Wrocławiu z 3 grudnia 2014 r., I SA/Wr 1597/14. W piśmie z dnia 18 maja 2016 r. strona zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Postanowieniem z dnia 1 czerwca 2016 r. referendarz sądowy odmówił stronie przyznania prawa pomocy. Postanowienie zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi strony w dniu 21 czerwca 2016 r. W piśmie z dnia 27 czerwca 2016 r. pełnomocnik strony wniósł sprzeciw na rozstrzygnięcie referendarza sądowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje
Skarga o wznowienie postępowania podlegała odrzuceniu.
Na wstępie wskazać należy, że wniesienie skargi powoduje wszczęcie postępowania, wywołując skutki zarówno procesowe jak i materialnoprawne. Jedną z konsekwencji procesowych związanych z wniesieniem skargi jest tzw. zawisłość sprawy (lis pendens) oznaczająca, że pomiędzy tymi samymi stronami w zakresie tego samego przedmiotu sporu zostało skutecznie wszczęte postępowanie i do czasu jego prawomocnego zakończenia nie można w tym samym zakresie zainicjować kolejnej sprawy. Powyższa zasada została unormowana w art. 58 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.), stanowiącym o obowiązku odrzucenia skargi, jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. Taki stan zaś trwa, aż do momentu uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie (por. postanowienie NSA z dnia 26 marca 2013 r., I OSK 600/13, CBOSA).
Zgodnie natomiast z art. 276 p.p.s.a., do skargi o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, jeżeli przepisy niniejszego działu nie stanowią inaczej. Oznacza to, że niedopuszczalne jest równoczesne prowadzenie postępowania sądowego ze skarg o wznowienie tego samego podmiotu i w tym samym przedmiocie.
W niniejszej sprawie skarżąca wniosła w piśmie z dnia 26 stycznia 2016 r. skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem WSA we Wrocławiu z 3 grudnia 2014 r., I SA/Wr 1597/14. Postanowieniem z dnia 21 marca 2016 r., I SA/Wr 82/16, WSA we Wrocławiu odrzucił skargę skarżącej o wznowienie. Na to rozstrzygnięcie strona wywiodła skargę kasacyjną. Postępowanie w sprawie skargi o wznowienie z dnia 26 stycznia 2016 r. nie zostało zatem do tej chwili prawomocnie rozstrzygnięte. Mimo to strona złożyła w piśmie z dnia 28 kwietnia 2016 r. kolejną skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem WSA we Wrocławiu z 3 grudnia 2014 r., I SA/Wr 1597/14. Obie sprawy są bezspornie tożsame zarówno pod względem podmiotowym, jak i przedmiotowym.
W efekcie, kolejną skargę skarżącej o wznowienie należało odrzucić jako niedopuszczalną, na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 w zw. z art. 276 p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt I sentencji.
Ponadto stwierdzenie niedopuszczalności skargi o wznowienie obligowało Sąd do uchylenia postanowienia referendarza sądowego i oddalenie wniosku strony o prawo pomocy. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. O oczywistej bezzasadności skargi z art. 247 p.p.s.a. można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego. Oznacza, to że zastosowanie powołanego przepisu jest dopuszczalne wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na uwzględnienie skargi. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 p.p.s.a. (postanowienie NSA z 24 kwietnia 2014 r., I OZ 329/14, CBOSA).
Należy jednak zauważyć, że referendarz sądowy nie może oddalić wniosku strony o przyznanie prawa pomocy na podstawie art. 247 p.p.s.a. Artykuł 258 § 1 p.p.s.a. stanowi, że czynności w zakresie przyznania prawa pomocy wykonuje referendarz sądowy. W art. 258 § 2 pkt 4 p.p.s.a. wskazano jednak, że w przypadku, o którym mowa w art. 247, referendarz sądowy zobligowany jest przekazać sądowi wniosek o prawo pomocy. Treść art. 258 § 2 pkt 4 p.p.s.a. wyraźnie wskazuje, że do wyłącznej kompetencji sądu zastrzeżono orzekanie o odmowie przyznania stronie prawa pomocy z powodu oczywistej bezzasadności jej skargi. Oznacza to, że w sytuacji, gdy skarga podlega odrzuceniu, referendarz sądowy nie może orzekać w przedmiocie prawa pomocy. Należało zatem uznać, że referendarz sądowy wydając postanowienie z dnia 1 czerwca 2016 r. przekroczył swoje kompetencje ustawowe. Zgodnie zaś z art. 260 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, Sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W opinii Sądu, poprzez zmianę postanowienia należy niewątpliwie rozumieć także możliwość uchylenia przez Sąd orzeczenia referendarza sądowego.
Wobec powyższego Sąd uchylił postanowienie referendarz sądowego z dnia 1 czerwca 2016 r. (pkt II sentencji) oraz oddalił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy (pkt III sentencji).