Uzasadnienie
W skardze na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W., skarżąca T. M. – K.wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżąca wskazała, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem, posiadają dom o powierzchni 109 m2 oraz nieruchomość rolną – działkę o powierzchni 4,93 ha. Poza tym nie dysponują żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami o wartości powyżej 3.000 euro. Jako przychody wymienił emeryturę w kwocie 1.635,37 zł brutto, rentę – 549 zł brutto i dodatek unijny za ziemię, który miesięcznie wynosi 130 zł. Przedstawiła też zestawienie miesięczne ponoszonych wydatków w łącznej wysokości 2.130 zł.
Do wniosku załączono decyzje o wysokości emerytury i renty oraz wyciągi z rachunków bankowych. Z dokumentów tych wynika, że wysokość emerytury wynosi 1.536,17 zł netto, a renty przyznanej "na dalszy okres" do 31 marca 2009 r. – 482,87 zł.
Na wezwanie Sądu przedłożone zostały wyciągi z rachunków bankowych skarżącej i jej męża za miesiące marzec, kwiecień i maj 2009 r., decyzja potwierdzająca przyznanie dodatku unijnego z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oraz wspólne zeznanie podatkowe małżonków za 2008 r. Z powyższych dokumentów wynika ponadto, co zostało wyżej podane, że w marcu i kwietniu 2009.r. wnioskodawca otrzymał środki finansowe z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w łącznej wysokości 1.990,92 zł, małżonkowie natomiast w 2008 r. uzyskali dochody z tytułu emerytury, renty i dzierżawy w łącznej wysokości 26.104,10 zł. Skarżący oświadczył, że nieruchomość rolna o powierzchni 0,93 (jednostki nie podano) stanowi w części 0,76 – las, a pozostała cześć to łąka. Wraz z mężem nie korzystają z żadnej formy wsparcia państwowego.
Postanowieniem z dnia 27 lipca 2009 r. referendarz sądowy przyznał prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od ponoszenia opłat sądowych w części przewyższającej 100 zł i odmówił przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w pozostałym zakresie.
Od tego postanowienia skarżąca złożyła sprzeciw wnosząc o jego uchylenie i przyznanie skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie. W uzasadnieniu podała, że wysokość zadeklarowanych przez niego dochodów przewyższa oświadczone miesięczne wydatki. Ponadto zadeklarowany przez skarżącą dochód jest dochodem obojga małżonków, a nie tylko skarżącej, gdyż od kwietnia 2009 r. nie pobiera renty. Natomiast okoliczność, że wraz z mężem skarżąca otrzymała środki finansowe z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie może być decydująca w tej sprawie albowiem są to fundusze sporadyczne, które wiążą się z pracami polowymi, a ze względu na stan zdrowia nie możemy wykonywać ich osobiście a zlecenie ich wiąże się z koniecznością poniesienia kosztów w wysokości 800 zł rocznie. Argumentowano ponadto, że w uzasadnieniu z urzędu Sąd stwierdził, że skarżąca wraz z małżonkiem są stroną postępowania łącznie w siedmiu sprawach w których w pięciu skarżąca wraz z mężem została zwolniona od ponoszenia kosztów sądowych. Takie stanowisko zajął Sąd w czasie gdy sytuacja materialna skarżącej była lepsza niż obecnie, dlatego budzi zdziwienie i jest niezrozumiała dla skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Mając powyższe na uwadze Sąd ponownie rozpoznał na podstawie zebranego materiału dowodowego wniosek strony o przyznanie jej prawa pomocy, stosując przepisy regulujące kwestię zwolnienia od kosztów sądowych.
Stosownie do art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje – stosownie do § 2 art. 245 powołanej wyżej ustawy procesowej – zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje – na podstawie § 3 tego samego artykułu – zwolnienie tylko od odpłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie z opłat lub wydatków może z kolei polegać – zgodnie z przepisem art. 245 § 4 p.p.s.a., na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Natomiast z uregulowania sformułowanego w art. 246 § 1 pkt.
1) i 2) p.p.s.a wynika, iż przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym natomiast – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny.
Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej, w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest bowiem instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem, tj. całkowicie pozbawionych środków do życia ze względu na okoliczności życiowe. Kierując się aktualną sytuacją finansową wnioskującej przedstawioną we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w dodatkowych dokumentach przedłożonych przez stronę, Sąd stwierdził, że wnioskująca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny.
W oparciu o akta sprawy należy stwierdzić, że skarżąca nie jest w stanie uiścić kosztów wszystkich prowadzonych przez nią i jej męża postępowań przed tutejszym Sądem. Wynika to już z samego porównania miesięcznych przychodów skarżącej i jej męża w wysokości 2.314 zł (na które składają się kwoty 1.635,37 zł brutto z tytułu emerytury męża skarżącej, 594 zł brutto z tytułu renty skarżącej i 130 zł z tytułu dodatku unijnego za ziemię) do łącznej wysokości wpisów we wszystkich prowadzonych przez nich siedmiu sprawach. Skarżąca wraz z mężem została zwolniona z kosztów sądowych w pięciu sprawach natomiast na obecnym etapie postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy w pozostałych dwóch sprawach łączna wysokość wpisów wynosi 2.866 zł. Nie można przy tym zapominać, że skarżąca ponosi koszty utrzymania, które pochłaniają zdecydowaną większość środków pozostających do dyspozycji jej i męża. Oczywiste jest zatem, że wysokość wszystkich wpisów wielokrotnie przekracza możliwości płatnicze wnioskującej i jej męża. Brak jest także podstaw do przyjęcia, że będzie mogła ona w toku dalszego postępowania pokryć pozostałe opłaty i wydatki.
W związku z tym, Wojewódzki Sąd Administracyjny - na podstawie art. 245 § 1 i § 3 i 246 § 1 pkt 2) p.p.s.a - orzekł jak w sentencji.