Uzasadnienie
Skarżąca spółka, prowadząca działalność w zakresie hotelarstwa, po wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 32.445 zł, wniosła o zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych oraz o ustanowienie doradcy podatkowego S.K. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych oraz kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego, który mógłby zastępować spółkę przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w zakresie złożenia skargi kasacyjnej. Jest tym samym pozbawiona prawa do obrony swoich praw przed sądem z uwagi na trudną sytuację finansową. Strona zwróciła uwagę, iż nie posiada środków na rachunku bankowym, przy czym brak ten jest długotrwały. Załączone do wniosku dokumenty, w ocenie spółki, wykazują narastającą stratę finansową w prowadzonej działalności.
Z dokumentów tych wynika, że na koniec 2015 r. spółka odnotowała przychody netto w kwocie 1.600 zł i stratę o wartości 48.061,10 zł. Jej kapitał własny wynosił 10.780.037,02 zł, kapitały rezerwowe 10.0750.000,00 zł. Zobowiązania krótkoterminowe były na poziomie 4.211.292,27 zł, a należności krótkoterminowe – 3.342.691,48 zł. Spółka na koniec 2015 r. dysponowała środkami pieniężnymi w kasie i na rachunkach w kwocie 979,03 zł.
W oświadczeniu o majątku i dochodach strona podała, że kapitał zakładowy spółki wynosi 100.000 zł, a wartość środków trwałych 14.425.000 zł. Saldo rachunku bankowego na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosiło (-)404,97 zł, środki w kasie 404,97 zł, a zobowiązania spółki wynosiły 4.150.000 zł.
Z dokumentów przedłożonych na wezwanie skierowane na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – dalej: p.p.s.a.) wynika, że za 2014 r. spółka zeznała przychody w wysokości 3.500 zł, a w 2015 r. w kwocie 1.600 zł. W lutym i marcu 2016 r. nie dokonała żadnych dostaw towarów i usług, jednocześnie dokonując zakupów związanych z działalnością opodatkowaną na kwoty odpowiednio 3.359 zł i 3.480 zł. Na rachunku bankowym brak jest jakichkolwiek operacji związanych z działalnością gospodarczą, a jego saldo na dzień 31 marca 2016 r. wynosiło 126,98 zł. Rachunek jest zajęty w postępowaniu egzekucyjnym, zgodnie z zawiadomieniem organu egzekucyjnego z dnia 15 stycznia 2016 r. Dokumenty potwierdzają egzekwowanie należności głównej z tytułu podatku od towarów i usług w kwocie 575 zł.
W ocenie referendarza sądowego, wniosek skarżącej spółki nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności jednak, odnosząc się do treści uzasadnienia wniosku wyjaśnić wypada, że postępowanie w niniejszej sprawie, w której spółka ubiega się o prawo pomocy, jest na etapie uiszczenia wpisu od skargi. Sprawa zatem nie została rozpoznana merytorycznie przez Sąd I instancji.
Podstawą rozpoznania przedmiotowego wniosku jest regulacja zawarta w art. 245 § 1 i art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z brzmieniem tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w przypadku osób prawnych może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania.
Zaznaczyć trzeba, że pojęcie "środków" użyte w przytoczonej regulacji nie obejmuje wyłącznie środków pieniężnych, jak – zdaje się – wywodzi skarżąca spółka. Gdyby taki był zamysł ustawodawcy, pojęcie to zostałoby w ten sposób doprecyzowane. Chodzi tutaj jednak zarówno o środki finansowe, jak i majątkowe. Wywieść to należy z treści art. 252 § 1 i art. 255 p.p.s.a. Pierwszy z nich stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, zaś zgodnie z treścią art. 255, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się nadto, że poza stanem posiadania, dla oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy istotna też jest jego zdolność do zgromadzenia środków na pokrycie kosztów swego udziału w sprawie (przykładowo: postanowienia NSA z dnia 6 lutego 2014 r., sygn. akt II OZ 107/14, publ. LEX nr 1452885, z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt II FZ 1535/13, publ. LEX 1450453 i z dnia 24 czerwca 2014 r., sygn. akt II FZ 821/14, publ. LEX nr 1479183).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanego wniosku, zdaniem referendarza sądowego, skarżąca spółka była w stanie zgromadzić środki na opłacenie kosztów postępowania w niniejszej sprawie.
W istocie spółka od 2014 r. odnotowuje niskie przychody i nie ma środków pieniężnych w kasie i na rachunku bankowym, który swoją drogą jest objęty zajęciem egzekucyjnym.
Istotne jest to, że spółka jest w posiadaniu znacznego majątku. Po pierwsze, jest to kapitał rezerwowy o wartości powyżej 10.000.000 zł, po drugie, są to środki trwałe, zwłaszcza środki trwałe w budowie, których wartość została oznaczona w bilansie za rok 2015 na kwotę ponad 12.000.000 zł. Spółka posiada też środki transportu, których wartość wg bilansu wynosi ponad 91.000 zł. Przy czym z udostępnionych danych nie wynika, aby majątek spółki był objęty zajęciami egzekucyjnymi ograniczającymi możliwość rozporządzania nim.
Strona może podnosić, że w krótkim przedziale czasowym nie jest w stanie pozyskać pieniędzy ze środków trwałych. Należy jednak mieć na uwadze, iż ponoszenia kosztów swego udziału w sprawie wszczętej wniesieniem skargi należy się spodziewać najpóźniej z dniem wniesienia tej skargi. W niniejszej sprawie zaś skarga, datowana na 4 grudnia 2015 r., wpłynęła do organu 7 grudnia 2015 r.
Nie wydaje się też, aby uszczuplenie majątku skutkowałoby ograniczeniem działalności gospodarczej, gdyż jak wynika z deklaracji VAT-7 i zeznań podatkowych, spółka faktycznie jej nie prowadzi, skoro wykazuje zerowe wartości po stronie dostaw towarów i usług i niskie przychody za ostatnie dwa lata.
Mając zatem na uwadze powyższe, w ocenie referendarza sądowego, skarżąca spółka była w stanie zgromadzić środki na pokrycie kosztów postępowania w niniejszej sprawie, w tym kosztów wynagrodzenia dla doradcy podatkowego, o ustanowienie którego wnosiła.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2 art. 246 § 2 pkt 1 oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji postanowienia.