Uzasadnienie
Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że jego jedynym źródłem utrzymania jest uzyskiwana emerytura, która netto wynosi 1.083,54 zł. Powyższe udokumentował kopią decyzji ZUS o wysokości emerytury, i informacji o przychodach i wyliczeniu podatku przez organ rentowy za lata 2011 i 2012.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach rubryka dotycząca stanu rodzinnego została zakreślona. Wnioskodawca podał natomiast, że posiada dom i nieruchomość rolną w B. oraz mieszkanie we W. Na wezwanie do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń, skierowane na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), skarżący wskazał, że miesięcznie wydatkuje łącznie 1.009,60 zł, w tym na żywność 400 zł, lekarstwa 150 zł, środki higieny 100 zł, odzież 50 zł, media 55 zł, podatek od nieruchomości 4,60 zł, paliwo 250 zł. Oświadczył, że posiada samochód Volvo, rocznik 1986, o wartości 1.500 zł oraz że mieszkanie we W. wykorzystuje na własne cele mieszkaniowe.
Powyższe dane nie dają podstaw do uwzględnienia żądania przedmiotowego wniosku.
Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (w części lub w całości), a więc w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zaznaczyć należy, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie wykazanie, że strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej. Zatem w jej interesie jest zarówno jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także jak najściślejsza współpraca z sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić.
Rola Sądu/ referendarza sądowego ogranicza się do wezwania do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, gdy informacje udzielone na urzędowym formularzu wniosku, dotyczące stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego wnioskodawcy okażą się niewystarczające lub budzą wątpliwości, stosownie do treści art. 255 p.p.s.a.
W takich też okolicznościach – wątpliwości co do możliwości płatniczych – skarżący został wezwany. Jednak dodatkowe informacje, których udzielił, tych wątpliwości nie usunęły.
W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę, że na urzędowym formularzu wnioskodawca podał jako miejsce zamieszkania B., gdzie posiada dom.
W wyniku wezwania podał natomiast, że mieszkanie, które ma we W., wykorzystywane jest na własne cele mieszkaniowe. Jednocześnie w zestawieniu miesięcznie ponoszonych wydatków brak jest jakichkolwiek pozycji związanych z opłatami czynszowymi za mieszkanie – zwykle zaś konieczne jest ponoszenie opłat za zarządzanie nieruchomością oraz na fundusz remontowy. Brak też jest informacji co do opłat za dom w B. Ponadto mało wiarygodne są kwoty podane przez wnioskodawcę w zestawieniu miesięcznie ponoszonych wydatków, mając na uwadze obecne ceny na rynku. Chodzi tu zwłaszcza o wydatki na żywność – 400 zł, na gaz – 10 zł i na energię elektryczną – 25 zł.
Zauważyć również trzeba, że łączna wartość zdeklarowanych wydatków stanowi niemalże dokładnie wysokość pobieranej emerytury. Należy jednak powtórzyć, iż w ocenie referendarza sądowego, w zestawieniu tym brak pozycji, które bez wątpienia muszą być ponoszone będąc w posiadaniu mieszkania i domu.
Trudno też dać wiarę, że podatek od trzech nieruchomości – domu, mieszkania i nieruchomości rolnej – wynosi miesięcznie 4,60 zł. Rocznie byłaby to kwota 55,20 zł. Tymczasem stawka na 2014 r. – zgodnie uchwałą Rady Miejskiej W. – dla budynków mieszkalnych wynosi 0,51 zł od 1 m2 powierzchni użytkowej, natomiast zgodnie z ustawą regulującą podatek od nieruchomości, maksymalna stawka dla budynków mieszkalnych wynosi 0,74 zł od 1 m2 powierzchni użytkowej, a od gruntów (które nie są wykorzystywane do działalności gospodarczej) – 0,46 zł od 1 m2. Wnioskodawca zaś posiada dom – 55,5 m2, nieruchomość rolną – 0,062 ha i mieszkanie we W. – 36,2 m2. Przy czym zaznaczyć należy, że zwykle do mieszkania przypisany jest też udział w gruncie.
Z powyższych ustaleń wywieść należy, że kwoty w zestawieniu miesięcznie ponoszonych wydatków dostosowane zostały do wysokości zdeklarowanych przez wnioskodawcę dochodów z emerytury. Nie przystają jednak do realiów zazwyczaj ponoszonych kosztów utrzymania mieszkania i innych nieruchomości, a także kosztów związanych z własnym utrzymaniem.
W tym stanie rzeczy stwierdzić należało, iż wnioskodawca nie podał pełnych informacji co do sytuacji finansowej lub nawet rodzinnej, a co za tym idzie, nie wykazał swoich rzeczywistych możliwości płatniczych – co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W związku z tym, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.