Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczyz 24 maja 2023 r., sygn. akt I SAB/Bd 1/23

Uzasadnienie

Pismem z dnia 13 grudnia 2022 r. K. R. (skarżąca) złożyła skargę na bezczynność Dyrektora Oddziału Regionalnego Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w przedmiocie niewydania decyzji o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie.

W odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia 16 maja 2023 r. dotyczące przedłożenia akt ubezpieczeniowych K. R. organ przedłożył kserokopię akt ubezpieczeniowych, które zostały zwrócone przez Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Jednocześnie wyjaśnił, że wniosek K. R. z dnia 30.03.2022 r., o wznowienie postępowania administracyjnego, zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji Prezesa KRUS z 27 stycznia 2005 r. został załatwiony postanowieniem Prezesa KRUS z 26 kwietnia 2022 r., które wnioskodawczyni odebrała 10 maja 2022 r. Na dowód powyższego przedłożono kserokopie postanowienia oraz potwierdzenia odbioru. Dodatkowo organ załączył kserokopię decyzji Prezesa KRUS z 27 stycznia 2005 r. oraz kserokopię prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z 06.12.2005 r. sygn. akt VII U 787/05, oddalającego odwołanie K. R. od wyżej wskazanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył co następuje

Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1. 1) decyzje administracyjne;
2. 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3. 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4. 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, 1491 i 2052), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, 1598, 2076 i 2105), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 422, ze zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;

1. 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
2. 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
3. 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
4. 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
5. 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.

Wskazać należy, że wniesienie skargi na bezczynność organu dopuszczalne jest jedynie w tym zakresie, w jakim stronie przysługuje skarga do sądu administracyjnego, nie każda zatem bezczynność organu będzie podlegała kognicji sądów administracyjnych. Bezczynność organu następuje wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia określonych czynności, wynikających z przepisów prawa, nie wykonuje ich w terminie przez te przepisy określonym. Innymi słowy bezczynność oznacza stan, w którym organ, będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do wydania aktu administracyjnego lub podjęcia innej czynności, pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność ma na celu spowodowanie rozstrzygnięcia przez organ administracji publicznej określonej sprawy administracyjnej. Jak już zostało powiedziane, składanie skargi na bezczynność dopuszczalne jest jedynie w odniesieniu do tych aktów lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego, nie może zatem ona dotyczyć innych czynności.

Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest bezczynność, w której według skarżącej pozostaje Dyrektor Oddziału Regionalnego Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w Bydgoszczy, poprzez nierozpoznanie jej żądania z dnia 30 marca 2022 r. o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji z dnia 27 stycznia 2005 r. o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników.

Podkreślić należy, że w przypadku decyzji/postanowień wydawanych w sprawach ubezpieczenia społecznego rolników przewidziano drogę postępowania przed sądem powszechnym (art. 477 ze zn. 8 w zw. z art. 476 § 2 ustawy z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 1805 ze zm., dalej k.p.c.). Oznacza to, że wyłączona została w tych sprawach droga sądowoadministracyjna, albowiem nie jest dopuszczalna dwutorowość postępowań sądowych. Wynika to z konstytucyjnego modelu sądownictwa, który zakłada całkowitą odrębność pionu sądownictwa powszechnego i administracyjnego oraz konieczność wyraźnego rozgraniczenia zadań i właściwości sądów tworzących strukturę sądownictwa powszechnego i administracyjnego.

Zgodnie z art. 476 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się także sprawy wszczęte na skutek niewydania przez organ rentowy decyzji we właściwym terminie (...). Przepisy ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. Nr 7 z 1998 r., poz. 25 ze zm.) w art. 36 § 3 przewidują, że w przypadku niewydania decyzji przysługuje odwołanie do sądu w terminach i na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Oznacza to, że właściwy w sprawie jest sąd powszechny.

W związku z powyższym uznać należy, iż w przypadku stwierdzenia przez skarżącą jakichkolwiek nieprawidłowości w postępowaniu organów KRUS, które mogą być uznane za bezczynność, zobowiązana jest ona poszukiwać ochrony w ramach właściwego postępowania przed sądem cywilnym, uregulowanego w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego, nie może natomiast w tej sytuacji dochodzić swoich praw w drodze postępowania sądowoadministracyjnego. W związku z powyższym, w niniejszej sprawie nie było dopuszczalne wniesienie do sądu administracyjnego skargi na bezczynność KRUS (zob. postanowienie NSA z dnia 9 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 431/12 i postanowienie WSA w Bydgoszczy z dnia 20 maja 2013 r., sygn. akt II SAB/Bd 83/13, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając powyższe na uwadze, Sąd postanowił o odrzuceniu skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.