Uzasadnienie
J. G. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego podając, iż prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Źródło miesięcznego dochodu Skarżącego stanowi dochód z gospodarstwa rolnego w kwocie 661,28 zł. (w złożonym oświadczeniu wnioskodawca podał dochód statystyczny). Wykazane wydatki stałe Skarżącego to: m.in. ubezpieczenie KRUS – 390 zł (kwartalnie), energia elektryczna – 50 zł (miesięcznie), gaz – 30 zł (miesięcznie), telefon – 50 zł (miesięcznie), śmieci - 7 zł (miesięcznie), obsługa konta – 5 zł (miesięcznie), podatek rolny – 273 zł (rocznie), lekarstwa i rehabilitacja – 150 zł (miesięcznie), ubezpieczenie budynków - 161 zł (rocznie), ubezpieczenie ciągnika – 60 zł (rocznie). J. G. jest osobą przewlekle chorą, wymagającą stałego leczenia i rehabilitacji.
Skarżący posiada dom o powierzchni 80 m2 (bez wody bieżącej, centralnego ogrzewania, wymagający generalnego remontu), nieruchomość rolną o powierzchni 7,05 ha (w tym grunty rolne – 6,15 ha i grunty leśne – 0,9 ha), ciągnik rolniczy Ursus C-330, rok prod. 1984 i inny podstawowy sprzęt rolniczy oraz pięć prosiąt i cztery cielaki. Dodatkowo wnioskodawca posiada dwa stare budynki gospodarcze.
Postanowieniem z dnia 29 marca 2017 r., referendarz sądowy WSA w Białymstoku odmówił przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Referendarz wskazała, że Skarżący zataił fakt otrzymywania dopłat bezpośrednich do posiadanego gospodarstwa rolnego, co zostało ustalone na podstawie akt innej sprawy zawisłej przed sądem. Tym samym, w ocenie referendarza Skarżący uzyskuje średniowieczny dochód w wysokości ok. 1400 zł., a zatem jest w stanie ponieść koszty sądowe w przedmiotowej sprawie.
W założonym w terminie sprzeciwie Skarżący zarzucił rozstrzygnięciu referendarza błędne ustalenie jego sytuacji majątkowej. Zaznaczył, że użytkuje jedynie ok. 40 m2 z posiadanego budynku mieszkalnego, ponieważ reszta nie nadaje się do zamieszkania. Wszelkie uzyskiwane środki finansowe z dopłat przeznacza na zakup środków do prowadzenia gospodarstwa rolnego, paszy do zwierząt, paliwa, nawozów. Ponosi również koszty związane z balowaniem siana i słomy oraz koszeniem zboża przez kombajn. Podkreślił, że wskazany przez niego we wniosku dochód był statystyczny i nie odzwierciedlał rzeczywistej jego sytuacji materialnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej powoływana jako p.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6 - 8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w §1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.
Na wstępie wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom (zarówno fizycznym, jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Prawo pomocy jest wprawdzie jednym z elementów umożliwiającym realizację konstytucyjnego prawa do sądu, nie oznacza to jednak, że powinno być stosowane w każdym przypadku, gdy wnosi o to strona postępowania. Prawo pomocy zastrzeżone zostało dla przypadków uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jako forma dofinansowania z budżetu państwa, powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Podkreślić wreszcie należy, że to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, iż spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Wniosek osoby prawnej o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało zatem od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.
Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie, Skarżący w złożonym wniosku ale przede wszystkim w złożonym sprzeciwie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.
W złożonym oświadczeniu wnioskodawca wykazał, iż jego miesięczny dochód z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego wynosi 661,28 zł (dochód statystyczny). Skarżący posiada dom o powierzchni 80 m2 (wymagający remontu) oraz nieruchomość rolną o powierzchni 7,05 ha (w tym: grunty rolne – 6,15 ha i grunty leśne – 0,9 ha), ciągnik rolniczy Ursus C-330, rok prod. 1984, inny podstawowy sprzęt rolniczy oraz pięć prosiąt i dwa cielaki. Skarżący nie posiada zgromadzonych oszczędności. Całość uzyskiwanych dochodów przeznaczana jest na pokrycie bieżących kosztów utrzymania, w tym rehabilitację. Oszem, jak słusznie zauważył referendarz sądowy w zaskarżonym postanowieniu, Skarżący w złożonym wniosku nie wskazał, że otrzymuje płatności bezpośrednie do posiadanych użytków rolnych, jednakże z akt sprawy wynika, że otrzymywane dotacje unijne w całości przeznaczane są na potrzeby prowadzonej produkcji rolnej.
Tym samym nie można podzielić stanowiska referendarza, że z uzyskiwanych środków finansowych, Skarżący jest w stanie ponieść koszty sądowe oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika, szczególnie że prowadzone przez Skarżącego gospodarstwo nie jest dochodowe.
W tej sytuacji biorąc pod uwagę niską dochodowość prowadzonego gospodarstwa rolnego (niewielka powierzchnia, mała liczba zwierząt hodowlanych), zły stan zdrowia skarżącego, a także stan posiadanych zabudowań, w tym domu niewątpliwie wymagającego gruntownego remontu należy zatem stwierdzić, iż J. G. nie jest w stanie zgromadzić dostatecznej ilości środków finansowych do równoczesnego zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych oraz pokrycia kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie niniejszej.
Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 260 § 1 i 2, art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.