Uzasadnienie
W piśmie z dnia 20 lutego 2020 r. T.C. (dalej: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w C. w sprawie zwrotu nadpłaconego podatku od towarów i usług, polegającą zdaniem skarżącego na zaniechaniu zwrotu nadpłaconego podatku w kwocie [...] zł wraz z odsetkami.
Skarżący wskazywał, że pismem z dnia 6 października 2013 r. zwrócił się do organu o zwrot nadpłaty podatku od towarów i usług za sierpień 2011 r. z tytułu błędnego rozliczenia tego podatku przez komornika sądowego. Wraz z wnioskiem złożona została korekta deklaracji w podatku od towarów i usług za sierpień 2011 r. Skarżący podawał nadto, że postępowanie podatkowe zakończyło się dla niego z pozytywnym wynikiem, wyrokiem Sądu z dnia 18 grudnia 2015 r. sygn. akt III SA/Gl 179/15, od którego skargę kasacyjną organu oddalił Naczelny Sąd Administracyjny, co usankcjonowało roszczenie skarżącego o zwrot podatku.
Końcowo skarżący wskazał, że pomimo jego wezwania do zapłaty z dnia 17 grudnia 2019 r., organ nie udzielił w sprawie odpowiedzi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, a w razie nieodrzucenia – oddalenie.
Organ wskazywał, że akta podatkowe skarżącego, obejmujące postępowanie dotyczące podatku od towarów i usług za sierpień 2011 r. znajdują się obecnie w dyspozycji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, który zgodnie z treścią wyroku WSA w Gliwicach o sygn. akt III SA/Gl 179/15 obowiązany jest do ponownego rozpatrzenia sprawy. Ponadto organ zaznaczył, że w obrocie prawnym cały czas funkcjonuje decyzja pierwszoinstancyjna (wydana przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w C.) określająca wysokość zobowiązania podatkowego oraz podatek podlegający wpłacie, na poczet której to wpłaty zaliczono podatek od towarów i usług, wpłacony przez komornika sądowego w imieniu skarżącego. WSA w Gliwicach nie uchylił bowiem, wraz z decyzją organu odwoławczego, tej decyzji pierwszoinstancyjnej.
Tym samym, w ocenie organu brak jest obecnie – z przyczyn formalnych - możliwości dokonania zwrotu na rzecz skarżącego nadpłaty podatku od towarów i usług, a żądanie skarżącego zwrotu nadpłaty jest co najmniej przedwczesne. Organowi nie można dlatego zarzucić bezczynności w przedmiocie objętym skargą.
Uzasadniając z kolei wniosek o odrzucenie skargi organ wskazał, że skarżący nie wyczerpał środków zaskarżenia dla skutecznego wniesienia skargi na bezczynność. Nie złożył bowiem ponaglenia do organu wyższego stopnia na czynność zaniechania zwrotu żądanej nadpłaty a jedynie pismem z dnia 17 grudnia 2019 r. wystąpił z wezwaniem do zapłaty kwoty, wskazanej w skardze. W następstwie tego wezwania, skarżący w dniu 8 stycznia 2020 r. złożył pozew o zapłatę do Sądu Okręgowego w C. przeciwko Skarbowi Państwa – Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego w C., podnosząc tożsame okoliczności jak w złożonej w niniejszej sprawie skardze na bezczynność. Ponadto, wbrew twierdzeniu skarżącego, organ w piśmie z dnia [...] udzielił mu odpowiedzi, iż na obecnym etapie brak jest podstaw prawnych do zwrotu nadpłaty.
Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 24 marca 2020 r., w piśmie z dnia 20 maja 2020 r. wezwano skarżącego do wykazania, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi, że przed jej wniesieniem wniósł ponaglenie do właściwego organu na niezałatwienie sprawy w terminie.
W odpowiedzi skarżący w piśmie z dnia 28 maja 2020 r. (wpływ do Sądu 23 czerwca 2020 r.) wniósł o "zobowiązanie Naczelnika US – o dostarczenie pełnej korespondencji kierowanej do US i innych organów w zakresie wypłaty należnego świadczenia". Wskazywał, iż pisał "skargi do Naczelnika [...] US, Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach, Ministra Finansów, Prokuratora Generalnego". Wyjaśnił też, że w odpowiedzi na jego pismo z dnia 17 grudnia 2019 r. organ udzielił odpowiedzi tylko w jednym piśmie, w którym nie poinformowano go o przeszkodach ani roszczeniach Skarbu Państwa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna.
Na wstępie należy zauważyć, iż badanie merytorycznej zasadności skargi poprzedza każdorazowo analiza jej dopuszczalności. Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy w danej sprawie nie zachodzą podstawy do odrzucenia skargi, wymienione w art. 58 § 1 pkt 1-6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.).
Podnieść dalej należy, że zgodnie z art. 52 § 1 P.p.s.a. skargę do sądu można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeśli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Zgodnie zaś z art. 52 § 2 P.p.s.a., przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie.
W postępowaniu uregulowanym przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tj. Dz.U. z 2019 r., poz. 900, dalej: O.p.), wniesienie skargi na bezczynność bądź przewlekłość postępowania jest dopuszczalne po wyczerpaniu środka zaskarżenia, którym jest ponaglenie. W myśl art. 141 § 1 O.p., na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie lub terminie ustalonym na podstawie art. 140 stronie służy ponaglenie do:
- 1) organu podatkowego wyższego stopnia,
- 2) dyrektora izby administracji skarbowej, jeżeli sprawa dotyczy odwołań od decyzji, o których mowa w art. 83 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, wydanych przez naczelnika urzędu celno-skarbowego,
- 3) Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, jeżeli sprawa nie została załatwiona przez dyrektora izby administracji skarbowej.
Zgodnie z art. 141 § 2 O.p., organ podatkowy, wymieniony w § 1 przytoczonego przepisu, uznając ponaglenie za uzasadnione, wyznacza dodatkowy termin załatwienia sprawy oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby podejmuje środki zapobiegające naruszaniu terminów załatwienia spraw w przyszłości. Organ stwierdza jednocześnie, czy niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Podkreślić przy tym należy, że ponaglenie jest swoistym środkiem prawnym, ponieważ nie jest skierowane przeciwko konkretnej czynności procesowej lub aktowi administracyjnemu, lecz ma na celu spowodowanie wypełnienia przez organ obowiązku urzędowego polegającego na przeprowadzeniu czynności postępowania i ich zakończeniu wydaniem decyzji albo rozstrzygającej o istocie sprawy, albo kończącej sprawę w danej instancji. Nie dotyczy więc ono samego przedmiotu postępowania, ale tylko doprowadzenia do zakończenia zawisłości sprawy przed danym organem podatkowym (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie o sygn. akt I SA/Kr 766/17 z dnia 26 września 2017 r.; orzeczenia sądów administracyjnych dostępne pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przedmiotem ponaglenia jest zatem niezałatwienie sprawy we właściwym terminie ustawowym lub terminie ustalonym na podstawie art 140 O.p. Jest to więc prawny instrument umożliwiający stronie wymuszenie na organie podatkowym załatwienia sprawy. Skorzystanie z ponaglenia w danej sprawie nie zamyka drogi odwoławczej, czyli prawa do merytorycznego rozpoznania sprawy.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy i jej okoliczności faktycznych stwierdzić należy, że z akt tej sprawy nie wynika, aby skarżący wniósł ponaglenie do organu podatkowego wyższego stopnia (tj. Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach) na niedokonanie zwrotu nadpłaty podatku od towarów i usług przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w C. we właściwym terminie. Ponaglenia tego nie dopatrzył się Sąd w aktach administracyjnych, przedłożonych przez organ (2 segregatory dokumentów), przy czym brak ponaglenia potwierdził także organ w odpowiedzi na skargę.
Zauważyć należy, że nie sposób uznać za ponaglenie pisma skarżącego z dnia 17 grudnia 2019 r., skierowanego do [...] Urzędu Skarbowego w C., w którym skarżący wniósł o zapłatę należności w kwocie [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami do dnia zapłaty na podane przez niego konto, w którym to piśmie skarżący wyraźnie zaznaczył, że "powyższe należy traktować jako wezwanie do zapłaty". Pismo powyższe nie zawiera istotnych cech ponaglenia, w szczególności nie zostało skierowane do organu wyższego stopnia w związku z niezałatwieniem sprawy w terminie. Podkreślić trzeba, że pismo skarżącego z dnia 17 grudnia 2019 r. stanowi w ocenie Sądu klasyczne wezwanie do zapłaty, co potwierdza zarówno jego treść, jak i dodatkowo fakt, iż następnie w dniu 8 stycznia 2020 r. do Sądu Okręgowego w C. I Wydziału Cywilnego wpłynął pozew skarżącego przeciwko Skarbowi Państwa o zapłatę. W pozwie tym wniesiono o orzeczenie zapłaty na rzecz powoda (skarżącego) kwoty [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami, powołując się nadto na fakt wezwania pozwanego do zapłaty kwoty roszczenia w ww. piśmie z dnia 17 grudnia 2019 r.
Zaznaczyć dalej należy, że także pomimo wezwania Sądu z dnia 20 maja 2020 r. skarżący nie wykazał, że przed wniesieniem skargi na bezczynność organu wniósł ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie.
Reasumując, skuteczne wniesienie skargi do sądu administracyjnego na bezczynność bądź przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie zwrotu podatku od towarów i usług powinno zostać poprzedzone ponagleniem skierowanym do organu wyższego stopnia. Brak ponaglenia oznacza, że nie zostały w sprawie wyczerpane środki zaskarżenia, co czyni skargę niedopuszczalną.
Zgodnie zaś z art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli jej wniesienie jest niedopuszczalne.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.