Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 30 marca 2016r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę Z.B. (dalej: skarżący) na bezczynność Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. w przedmiocie przyznania płatności do gruntów rolnych na 2013 rok na podstawie art. 58 §6 p.p.s.a. z powodu niedopuszczalność skargi. Wyjaśnił dalej, że nie zostały spełnione warunki do jej wniesienia inicjujące postępowanie przed sądem administracyjnym, o których mowa w art. 52 §3 p.p.s.a. Skargę na bezczynność organu można bowiem wnieść do sądu administracyjnego dopiero po wyczerpaniu przez skarżącego środków zaskarżenia, jeżeli służyły one w postępowaniu administracyjnym przed organem. Jeśli środki zaskarżenia nie służyły w postępowaniu administracyjnym przed organem, skargę do sądu administracyjnego można wnieść dopiero po wezwaniu na piśmie właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa.
Wezwanie to – w sytuacji, o której mowa w art. 52 §3 p.p.s.a. – jest obwarowane terminem 14 dni liczonym od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Zachowanie powyższego terminu ocenia sąd administracyjny po wniesieniu skargi.
Sąd zaznaczył, że w niniejszej sprawie został zamknięty tok postępowania administracyjnego wskazany przepisami kodeksu postępowania administracyjnego wraz z wydaniem postanowienia Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji z dnia 9 czerwca 2015r., w którym nie uwzględnił on skargi Z.B. na bezczynność Kierownika Biura Powiatowego ARiMR. Na postanowienie to nie przysługiwało bowiem zażalenie, o czym Z B został w ww. postanowieniu pouczony. Warunkiem skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego uruchamiającego postępowanie sądowoadministracyjne byłoby więc wystosowanie do właściwego organu wezwania do usunięcia naruszenia prawa w postaci bezczynności w terminie 14 dni, w którym mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu. Postanowienie z dnia 9 czerwca 2015r. zostało doręczone skarżącemu 12 czerwca 2015r. natomiast jego wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zostało wniesione do organu dopiero 21 lipca 2015r.
W oparciu o powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 30 marca 2016r. odrzucił skargę w przedmiotowej sprawie. Postanowienie to zostało doręczone w dniu 5 kwietnia 2016r. pełnomocnikowi skarżącego ustanowionemu z urzędu, tj. adwokatowi K. F. W dniu 8 kwietnia 2016r. zostało złożone osobiście do akt sprawy zarządzenie Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej z dnia 7 kwietnia 2016r. o zmianie pełnomocnika wyznaczonego z urzędu dla skarżącego. W miejsce dotychczasowego pełnomocnika został dla skarżącego wyznaczony inny pełnomocnik w osobie adwokata M.M.. W zarządzeniu Dziekana ORA znajdowała się adnotacja, że zarządzenie to otrzymują zarówno dotychczasowy pełnomocnik skarżącego, jak i nowy pełnomocnik, przy czym ten ostatni – otrzymał również odpis postanowienia Sądu. Skarżący otrzymał ww. zarządzenie za pośrednictwem Sądu pismem z dnia 11 kwietnia 2016r., doręczonym mu w dniu 14 kwietnia 2016r.
W dniu 16 maja 2016r. została nadana skarga kasacyjna do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Dotyczyła ona postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 30 marca 2016r. o odrzuceniu skargi. Skarga kasacyjna została wniesiona przez adwokata F.K. – substytuta pełnomocnika skarżącego wyznaczonego z urzędu, tj. adwokata M.M..
W przedmiotowym środku zaskarżenia został zawarty "z ostrożności procesowej" wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Wniosek uzasadniony był faktem, że pierwszy z wyznaczonych skarżącemu pełnomocników z urzędu otrzymał postanowienie Sądu wraz z uzasadnieniem w dniu 5 kwietnia 2016r.
i jak wyjaśniono, gdyby liczyć termin do złożenia skargi kasacyjnej od tej daty wówczas wywiedziona skarga kasacyjna byłaby złożona z naruszeniem terminu wskazanego w art. 177 §3 p.p.s.a. Jednocześnie substytut pełnomocnika z urzędu wskazał, że wyznaczony w miejsce poprzedniego pełnomocnika z urzędu adwokat M.M.otrzymał z tut. Sądu jedynie postanowienie o zwolnieniu z opłat i kosztów skarżącego w dniu 12 kwietnia 2016r. i do chwili obecnej nie otrzymał odpisu postanowienia odrzucającego skargę ani jego uzasadnienia. Wiadomość o jego wydaniu powziął natomiast wyłącznie na podstawie analizy akt sprawy w dniu 13 maja 2016r.
Stąd wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej czyniony jest wyłącznie – jak zaznaczył pełnomocnik substytucyjny z daleko idącej ostrożności procesowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 86 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie zaś do treści art. 87 §1, §2 i §4 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, dokonując równocześnie z wnioskiem czynności, której strona nie dokonała w terminie, a nadto w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu – uprawdopodobniając okoliczności wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminu.
Stosownie zaś do art. 88 spóźniony wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 177 §1 p.p.s.a. skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Stosownie zaś do §3 art. 177 p.p.s.a. w razie ustanowienia w ramach prawa pomocy adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po wydaniu orzeczenia, na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem.
Zgodnie zaś z art. 178 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną.
Pierwszoplanową kwestią, która powinna podlegać badaniu w związku z wnioskiem o przywrócenie terminu jest kwestia formalnoprawna, tj. siedmiodniowego terminu od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, o którego przywrócenie strona wnioskuje. W przedmiotowej sprawie "drugi" pełnomocnik z urzędu przyjmuje, że wiadomość o wydaniu zaskarżonego postanowienia podjął w dniu 13 maja 2016r. w trakcie analizy akt sprawy. Tymczasem zarządzenie Dziekana ORA o jego wyznaczeniu jest z dnia 7 kwietnia 2016r. W treści wniosku powołano datę 11 kwietnia 2016r., z którą faktycznie "drugi" pełnomocnik dowiedział o jego wyznaczeniu. Jest to o tyle istotne, że data ta byłaby początkiem biegu siedmiodniowego terminu liczonego dla ustania przyczyny uchybienia terminu. Stąd też, biorąc pod uwagę brak faktycznego udokumentowania tej daty przez pełnomocnika z urzędu oraz okoliczność złożenia przedmiotowego wniosku przez profesjonalnego pełnomocnika, który powinien sobie zdawać sprawę z ww. wymogu, uniemożliwiają prawidłową ocenę przez Sąd przesłanki formalnej przywrócenia terminu jaką jest siedmiodniowy termin.
Badając przedmiotowy wniosek Sąd nie ma możliwości przyjąć, że ustanie przyczyny uchybienia terminu nastąpiło w dniu 13 maja 2016r. Po pierwsze nie zostało to udokumentowane, a po drugie nie wiadomo, czy jest to pierwsza data, z jaką "drugi" pełnomocnik powziął wiadomość o zaskarżonym postanowieniu. Pierwszą datą jest niewątpliwie moment otrzymania przez niego zarządzenia o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu, tj. gdyby przyjąć informację podaną przez "drugiego" pełnomocnika – 11 kwietnia 2016r. W tej sytuacji upływ siedmiodniowego terminu należałoby przyjąć w dniu 18 kwietnia 2015r. i w przedmiotowej sprawie byłby on przekroczony.
Zgodnie z aktualną linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienia NSA z dnia 28 kwietnia 2016r., sygn. II FZ 198/16, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach) przepis art. 87 §1 p.p.s.a. należy czytać łącznie z art. 88 p.p.s.a., który stanowi, że spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Innymi słowy, sąd rozpoznaje wniosek o przywrócenie terminu merytorycznie tylko wtedy, gdy strona złoży go w terminie o którym mowa w art. 87 §1 p.p.s.a., tj. w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu.
W związku z tym obowiązkiem sądu jest ustalenie, czy czynność o której mowa w art. 87 §1 p.p.s.a. została dokonana w terminie czy też nie. Sąd może badać merytorycznie wniosek o przywrócenie terminu i ustalać czy zaistniała przesłanka braku winy w uchybieniu terminu, dopiero wówczas gdy przesądzi, czy przedmiotowy wniosek jest w ogóle dopuszczalny.
Nadto w literaturze przedmiotu podkreśla się, iż mimo że art. 87 §2 p.p.s.a. w sposób wyraźny na to nie wskazuje, w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu strona powinna również wskazać okoliczności uzasadniające dopuszczalność wniosku ze względu na zachowanie terminu (por. H. Knysiak-Sudyka, Skarga i skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Komentarz i orzecznictwo, Wyd. III, komentarz do art. 87 p.p.s.a.; także Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. prof. Romana Hausera, prof. Marka Wierzbowskiego, 2 wydanie, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2013, s. 455).
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej na podstawie art. 87 §1 i art. 88 p.p.s.a. Ponadto, biorąc za podstawę art. 177 §1 i art. 178 p.p.s.a. Sąd odrzucił skargę kasacyjną w przedmiotowej sprawie.