Uzasadnienie
Pismem z dnia 28 października 2015r. Ł.S. wraz z żoną K.S. (dalej: skarżący) złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Wójta Gminy G., w której zarzucili organowi "opieszałość i bezczynność", podnosząc że do dnia złożenia skargi nie otrzymali nakazu podatkowego na wydzierżawiony grunt. Skarżący poinformowali, że dnia 26 czerwca 2015r. została zarejestrowana w ewidencji gruntów i budynków umowa dzierżawy, która została sporządzona w celu uzyskania ubezpieczenia rolniczego dla skarżącej. W skardze wskazano również na treść wybranych przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz.U. z 2015r., poz. 704 ze zm.) oraz ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym (t.j. Dz.U. z 2013r., poz. 1381 ze zm.).
Pismem z dnia 24 listopada 2015r. Wójt Gminy G. wniósł odpowiedź na skargę, w której szczegółowo się do niej odniósł, wnosząc o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie. Uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi organ powołał się na treść art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). oraz treść art. 141 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. z 2015r, poz. 613 ze zm., dalej: o.p.), konstatując że przedmiotowa skarga została wniesiona przed ponagleniem, którego wniesienia skarżący zaniechali.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a tego przepisu. Sąd odrzuca skargę – stosownie do art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. – jeżeli z innych przyczyn niż wymienionych w punktach 1-5a powołanego artykułu wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Według art. 52 § 1 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego należy wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka.
Z zestawienia powyższych przepisów wynika więc, że dokonywana przez wojewódzki sąd administracyjny kontrola działalności administracji publicznej rozpoczyna się dopiero w momencie, kiedy strona wyczerpie możliwość podważenia rozstrzygnięć organów administracji przy pomocy środków zaskarżenia przewidzianych w toku procedowania przed tymi organami.
W literaturze przedmiotu przyjmuje się, że zakresem art. 52 p.p.s.a. objęte jest także ponaglenie, o którym mowa w art. 141 § 1 o.p. (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 236 i n.). Stosownie do wymienionego przepisu na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie lub terminie ustalonym na podstawie art. 140 o.p. stronie służy ponaglenie do:
- 1) organu podatkowego wyższego stopnia;
- 2) ministra właściwego do spraw finansów publicznych, jeżeli sprawa nie została załatwiona przez dyrektora izby skarbowej lub dyrektora izby celnej.
Natomiast według art. 141 § 2 o.p. organ podatkowy wymieniony w § 1, uznając ponaglenie za uzasadnione, wyznacza dodatkowy termin załatwienia sprawy oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby podejmuje środki zapobiegające naruszaniu terminów załatwiania spraw w przyszłości.
Terminy załatwienia sprawy określa art. 139 § 1 o.p., stosownie do którego załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej.
Wyczerpanie środków zaskarżenia oznacza złożenie ponaglenia, o którym mowa w cytowanym art. 141 § 1 o.p. Takie ponaglenie w niniejszej sprawie nie zostało przez skarżących złożone, co czyni skargę przedwczesną, a tym samym niedopuszczalną w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Niewykorzystanie środków zaskarżenia przewidzianych odrębnymi przepisami stanowi więc negatywną przesłankę procesową, powodującą niedopuszczalność drogi sądowej. Złożenie skargi obarczonej powyższym uchybieniem stanowi podstawę do jej odrzucenia. Takie stanowisko pozostaje w zgodzie ze stanowiskiem prezentowanym w judykaturze (por. m.in. postanowienie WSA w Bydgoszczy z dnia 9 grudnia 2015r., I SAB/Bd 20/15, dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl; postanowienie NSA z dnia 25 marca 2014r., I FSK 133/14, Lex nr 1440247; postanowienie WSA w Warszawie z 11 marca 2010r., III SAB/Wa 14/10, postanowienie NSA z dnia 5 listopada 2010r., I GSK 383/09 – oba dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl, postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2006r., sygn. akt I FSK 588/05, Lex nr 193106).
Ponaglenie jest prawnym instrumentem, który ma na celu stworzenie stronie realnej ochrony procesowej, ale stwarza także mechanizm wymuszający sprawność działania ze strony administracji publicznej i kontrolę tej działalności przez sąd (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 marca 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 2226/07, LEX nr 524095). Skorzystanie z ponaglenia warunkuje, w przypadku pozostawania przez organ w dalszej bezczynności, późniejsze ewentualne wniesienie przez stronę skargi do sądu administracyjnego.
Uwzględniając powyższy stan faktyczny i prawny, Sąd uznał skargę za niedopuszczalną w oparciu o art. 58 §1 pkt 6 p.p.s.a., postanawiając jak w sentencji.