Uzasadnienie
I SAB/Łd 1/20
A. Sp. z o. o w Ł. (dalej: "Spółka" lub "Podatnik") złożyła skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Ł. w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy:
luty-kwiecień i czerwiec-lipiec 2016 r. W treści skargi Spółka wniosła o:
- - zobowiązanie organu do merytorycznego zakończenia sprawy w terminie 7 dni od dnia doręczenia akt organowi;
- - zobowiązanie organu do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie, zgodnie z art. 142 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.
- – Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz.U. 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm.), dalej: "O.p.";
- - zasądzenie kosztów postępowania oraz kwoty 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa;
- - rozpoznanie sprawy w możliwie najkrótszym terminie;
Spółka zarzuciła organowi naruszenie art. 120, art. 121 § 1, art. 125 § 1, art. 139 § 1, art. 140 § 1 i 142 O.p. oraz art. 7 Konstytucji RP, poprzez niezachowanie terminu załatwienia sprawy. Wyjaśniła, że od 18 października 2016 r. do 16 stycznia 2018 r. organ prowadził u niej kontrolę podatkową a postanowieniem z [...] kwietnia 2018 r. wszczął postępowanie w sprawie określenia wysokości podatku VAT za poszczególne miesiące 2016 r. Choć od wszczęcia postępowania upłynęło blisko 20 miesięcy, organ nie zakończył go w terminie wskazanym w art. 139 O.p., pomimo faktu, że wcześniej przez 2 lata prowadził kontrolę podatkową.
Odnosząc się do kolejnych zawiadomień organu o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy, pełnomocnik Spółki wskazał, że organ zawiadamiał co prawda Podatnika o przedłużeniach terminu, jednak do 12 listopada 2018 r. sama Spółka nie otrzymała ani jednego takiego zawiadomienia. Stąd 7 czerwca 2018 r., zgodnie z dyspozycją art. 139 O.p., upłynął termin do załatwienia przedmiotowej sprawy.
Pełnomocnik podkreślił, że w odniesieniu do pierwszego zawiadomienia o przedłużeniu terminu zakończenia przedmiotowego postępowania organ w swym piśmie z 31 grudnia 2018 r. powołał się na omyłkę przy jego wysłaniu i zachowany zrzut ekranu, a nie potwierdzenie odbioru tego zawiadomienia. Tymczasem zawiadomienie takie powinno bezsprzecznie dotrzeć do adresata. Organ II instancji przyznał zaś, że organ I instancji nie posiada tego potwierdzenia odbioru. Wobec tego nie doszło do skutecznego przesunięcia terminu załatwienia sprawy a dalsze zawiadomienia nie mają już znaczenia, gdyż termin załatwienia sprawy już wcześniej upłynął.
W ocenie Spółki, Naczelnik Urzędu Skarbowego niedbale uzasadnia kolejne postanowienia o przedłużaniu terminu zakończenia postępowania a chronologia podejmowanych przez organ czynności potwierdza, że ma on wyraźne problemy z jego organizacją. W szczególności uzasadnienie postanowienia organu z [...] grudnia 2019 r., zawiadamiającego Podatnika o niezałatwieniu sprawy w terminie i określeniu nowego terminu zakończenia sprawy na 30 czerwca 2020 r. ogólnikowo wskazuje przyczyny kolejnego przesunięcia terminu załatwienia sprawy a ponadto, jak już wskazano, nie wywołuje skutków prawnych, ponieważ termin ten został już wcześniej przekroczony.
Zdaniem Spółki, nieprawdą jest, że przeprowadzona u niej kontrola podatkowa stwierdziła nieprawidłowości. Organ pierwszej instancji przez 2 lata nie potrafił ustalić prawidłowego stanu faktycznego, wymusił na innym organie podatkowym przeprowadzenie kontroli u kontrahenta skarżącego i biernie oczekuje na wynik tej kontroli. Spółka wskazała, iż w jej ocenie w okolicznościach niniejszej sprawy wystąpiła sytuacja, w której organ w ostatnim czasie nie podejmował żadnych działań w celu jego zakończenia, a Podatnik nie uzyskał od organu rzetelnej informacji o tym, jak długo i z jakich konkretnych względów pozostawać będzie w niepewności co do prawidłowości składanych deklaracji podatkowych.
Dodatkowo pełnomocnik Podatnika wskazał, że 27 grudnia 2019 r. wniósł do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. kolejne ponaglenie na nieterminowe załatwienie sprawy, które do dnia wniesienia skargi pozostało bez odpowiedzi organu.
Postanowieniem z [...] lutego 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. uznał ponaglenie Spółki z za nieuzasadnione, uznając, że brak jest podstaw do postawienia Naczelnikowi Drugiego Urzędu Skarbowego Ł. zarzutu, iż pozostaje w bezczynności i podkreślając, że prawomocnym wyrokiem z 9 lipca 2019 r. sygn. akt I SAB/Łd 2/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił poprzednią skargę Spółki na przewlekłe prowadzenie przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Ł. tego samego postępowania podatkowego.
W odpowiedzi na skargę Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego Ł. w Ł. wniósł o jej oddalenie.
Organ na wstępie zauważył, iż do przedmiotowej skargi załączone zostało pełnomocnictwo dla doradcy podatkowego W. S., a także informacja odpowiadająca aktualnemu odpisowi z Rejestru Przedsiębiorców, zgodnie z którą funkcję prezesa zarządu Spółki pełni A. Ł.. Ponieważ jednak pełnomocnictwo jest opatrzone nieczytelnym podpisem i nie posiada pieczęci służbowej, nie wiadomo tak naprawdę, kto w rzeczywistości je podpisał.
Odnosząc się do zarzutów skargi Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego Ł. uznał je za niezasadne i niezasługujące na uwzględnienie. Organ wyjaśnił, że w deklaracji podatkowej dla podatku VAT za czerwiec 2016 r., Spółka wykazała nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym w wysokości 53 325 zł, którą w części zadysponowano do zwrotu na rachunek bankowy w terminie 60 dni (53 264 zł), zaś w pozostałej części, tj. 61 zł do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy. Z kolei w deklaracji za lipiec 2016 r., Spółka wykazała nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym w wysokości 53 038 zł, którą w części zadysponowano do zwrotu na rachunek bankowy w terminie 60 dni (52 977 zł), zaś w pozostałej części, tj. 61 zł do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy.
19 sierpnia 2016 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego Ł. wszczął wobec Spółki kontrolę podatkową w zakresie prawidłowości i terminowości rozliczenia podatku VAT za miesiące od lutego do czerwca 2016 r., w tym sprawdzenia zasadności zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za kwiecień 2016 r., zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za czerwiec 2016 r. oraz sprawdzenia prawidłowości i rzetelności transakcji handlowych zawartych z B. Sp. z o. o. w W.. Następnie, 18 października 2016 ten sam organ wszczął wobec Spółki kontrolę podatkową w zakresie zasadności zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za lipiec 2016 r. W wyniku powyższych kontroli zakwestionowano Spółce prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur wystawionych przez: C. Sp. z o. o. w O. oraz D. Sp. z o. o. w R., Oddział w G. Z uwagi na stwierdzone nieprawidłowości, na mocy postanowienia z 25 kwietnia 2018 r. w dniu 7 maja 2018 r. wszczęto postępowanie podatkowe w sprawie podatku VAT za miesiące: luty-kwiecień 2016 r. oraz czerwiec-lipiec 2016 r. Zdaniem organu, ustalony w toku kontroli stan faktyczny obiektywnie uzasadniał bowiem podejrzenie, iż transakcje z udziałem A. AG występującego w roli nabywcy bądź dostawcy dodatków biodegradujących B. do oleju silnikowego zaburtowego 4T oraz akumulatorów ołowiowych rozruchowych, pomimo iż spełniały formalne przesłanki przewidziane w przepisach prawa, były jedynie elementem łańcucha obrotu towarem, które posiadały znamiona pozorności. Czynności te miały na celu stworzenie w osobach trzecich przeświadczenia, co do zbycia tych towarów, generującego skutki podatkowe dla każdego z tych podmiotów, powiązanych przez osobę A. Ł..
Za koniecznością podjęcia czynności mających na celu weryfikację zasadności zwrotu nadwyżek podatku naliczonego nad należnym za czerwiec i lipiec 2016 r. w trakcie prowadzonego postępowania przemawiały następujące okoliczności:
- - w okresie objętym kontrolą podatkową A. Ł. był wspólnikiem i prezesem zarządu: A. AG, C. Sp. (dalej jako C.) oraz D., a od 17 lutego 2016 r. także jedynym członkiem zarządu i wspólnikiem w E, s.r.o.,tj. podmiotów uczestniczących w łańcuszku dostaw;
- - spółka A. AG pomimo, iż została zawiązana w 21 października 2013 r., do stycznia 2016 r. nie składała deklaracji dla potrzeb podatku VAT. Obrót z tytułu czynności podlegających opodatkowaniu został wykazany przez Spółkę dopiero w deklaracji VAT-7 za luty 2016 r.;
- - spółka A. AG nie posiadała środków trwałych, wyposażenia, nie zatrudniała pracowników;
- - siedziba A. AG oraz jedyne miejsce prowadzenia działalności gospodarczej mieści się w lokalu o pow. 10,12 m2, wynajętym od C. na podstawie umowy najmu;
- - w dniu 29 stycznia 2016 r. pomiędzy A.AG (oddającym), a C. (zarządcą) została zawarta umowa nr 1/2016, na podstawie której A AG powierzył C. zarządzanie sprzedażą. Na jej podstawie zarządca, w okresie objętym postępowaniem: wskazał kontrahentów, którzy nabyli towary od A. AG, dostarczył dla oddającego i jego kontrahentów materiały marketingowe i reklamowe, przygotował towar do wysyłki dokonując jego załadunków i rozładunków, nadzorował jego transport i prawidłowość dokumentacji, zapewnił obsługę biurową wszelkiej dokumentacji itp.;
- - z informacji przekazanej przez czeską administrację podatkową wynika, iż dyrektorem wykonawczym w E. s.r.o był A. Ł.. Towary (ołowiowe akumulatory rozruchowe oraz dodatki biodegradowalne), które czeska spółka nabyła od A. AG były nadal przechowywane w wynajętych przez tamtejszy podmiot magazynach;
- - Spółka finansowała zakupy towarów od B. ze środków uzyskanych ze sprzedaży tych samych towarów powiązanym spółkom (tj.: D. oraz E.s.r.o,), z zaciągniętego kredytu i pożyczki 150 000 zł udzielonej przez A. Ł.;
- - w kontrolowanym okresie Spółka nie zadeklarowała dostaw towarów na rzecz innych niż powiązane podmioty, tj. D. i E. s.r.o;
- - pierwszy z ww. kontrahentów, podobnie jak Podatnik, nie dysponował środkami trwałymi, magazynami, nie zatrudniał pracowników i również deklarował wyłącznie transakcje z podmiotami powiązanymi, A. AG i E. s.r.o.
Organ wskazał, że w przedmiotowym postępowaniu dokonuje m.in. dalszej weryfikacji zasadności zwrotu nadwyżek podatku naliczonego nad należnym wykazanych w deklaracjach VAT-7 za czerwiec i lipiec 2016 r. przez A. AG, z uwzględnieniem ustaleń podjętych przez inne organy podatkowe w trakcie kontroli podatkowych i kontroli celno-skarbowych prowadzonych wobec powiązanych spółek, z którymi Podatnik deklarował transakcje, w tym:
- - Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w W., prowadzącego kontrolę celno-skarbową wszczętą 7 marca 2018 r. wobec C., tj. wystawcy zakwestionowanych przez organ faktur VAT
- - Naczelnika Urzędu Skarbowego W., prowadzącego kontrole podatkowe wobec B., w zakresie rzetelności rozliczeń w zakresie podatku VAT za okres od czerwca do lipca 2016 r., wszczętą 17 października 2016 r., w zakresie rzetelności rozliczeń w zakresie podatku VAT za kwiecień 2016 r., wszczętą 30 czerwca 2016 r. oraz w zakresie rzetelności rozliczeń w zakresie podatku VAT za marzec 2016 r., wszczętą 13 czerwca 2016 r.
Organ wskazał, że protokoły kontroli podatkowych, prowadzonych w B. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. i zakończonych 9 października 2018 r. stwierdzają, że transakcje z udziałem tego podmiotu występującego w roli nabywcy (od A. AG) bądź dostawcy (dla E. s.r.o.) oleju Champion 4T Bio Racing oraz dodatku biodegradującego do oleju silnikowego zaburtowego 4T-WOLF, choć spełniały formalne przesłanki przewidziane w przepisach prawa, były pozorne. W ich treści stwierdzono, że pomiędzy podmiotami biorącymi udział w tym łańcuszku transakcji istniało porozumienie, co do tego, że ujawniony na fakturach zamiar przeniesienia własności w istocie istnieje jedynie po to, by wygenerować podatek naliczony i uzyskać zwrot podatku VAT. Ponieważ z przekazanych protokołów wynika, że transakcje przeprowadzone zostały między podmiotami powiązanymi osobowo i kapitałowo, w niniejszym postępowaniu organ nie tylko ma prawo, ale i obowiązek wyjaśnienia okoliczności faktycznych uzasadniających żądanie zwrotu podatku, a zatem istnienia faktycznego obrotu towarami w ramach działalności gospodarczej przedsiębiorców.
W opinii organu, z przytoczonych ustaleń wynika, iż sprawa przedmiotowego postępowania prowadzonego przez organ podatkowy wobec A. AG ma wieloaspektowy charakter i należy do szczególnie skomplikowanych z uwagi na fakt, iż transakcje występujące w badanym okresie miały miejsce pomiędzy podmiotami powiązanymi poprzez osobę A. Ł., pełniącego wówczas funkcję prezesa zarządu i wspólnika w A., B., C., E. s.r.o., co wymaga weryfikacji dokumentów wystawianych przez tę samą osobę.
Organ wyjaśnił, że wbrew zarzutom pełnomocnika, wydał kolejne postanowienia, tj.: z [...] lipca 2018 r., [...] października 2018 r., [...] grudnia 2018 r., [...] marca 2019 r., [...] lipca 2019 r. i [...] grudnia 2019 r. przedłużające termin załatwienia sprawy. Pierwsze z tych zawiadomień, z 4 lipca 2018 r. r., zostało wydane 3 dni przed upływem 2 miesięcy od daty wszczęcia postępowania. Organ I instancji przekazał je na platformę ePUAP zaznaczając opcję trybu wysyłki "UPP" (tj. urzędowe poświadczenie przedłożenia), a nie "UPD" (tj. urzędowe potwierdzenie doręczenia). W tym przypadku organ podatkowy stoi na stanowisku, że wykonano zapis art. 140 O.p., gdyż przepis ten nie uzależnia realizacji obowiązku zawiadomienia strony o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy od odebrania takiego zawiadomienia przez adresata. Wszystkie kolejne wymienione wyżej postanowienia o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy zostały wysłane za pośrednictwem platformy e-PUAP na adres elektroniczny podany przez pełnomocnika strony i w ten sposób prawidłowo doręczone.
W treści powyższych postanowień każdorazowo wskazywano przyczynę wydłużenia terminu załatwienia sprawy, powołując się na konieczność pozyskania materiałów oraz dowodów gromadzonych przez inne organy, w tym Naczelnika Urzędu Skarbowego W.. oraz Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w W. w ramach kontroli prowadzonych u kontrahentów Podatnika i podkreślając, że dowody i ustalenia zgromadzone w trakcie czynności prowadzonych wobec kontrahentów A. AG mogą mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie.
Organ podkreślił, że w ostatnim czasie, tj. 16 listopada 2018 r. pozyskał od Naczelnika Urzędu Skarbowego W. protokoły kontroli prowadzonych wobec C. Sp. z o. o., na rzecz którego Spółka deklarowała sprzedaż towarów, uprzednio kupionych od B. Sp. z o. o. Obecnie, w związku ze stwierdzonymi tam nieprawidłowościami organ prowadzi wobec tego podmiotu postępowania podatkowe w sprawie określenia prawidłowego rozliczenia podatku od towarów i usług za miesiące: marzec, kwiecień, czerwiec i lipiec 2016 r. Przewidywany termin zakończenia tych postępowań podatkowych ustalono na I kwartał 2020 r. Ponadto organ wskazał, że kontrola celno-skarbowa wobec Spółki D. także nie została jeszcze zakończona a jej ustalenia, dotyczące źródła pochodzenia towarów oraz rzetelności transakcji spółki z A. AG Sp. z o. o. są istotne dla rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Przewidywany termin zakończenia tej kontroli celno-skarbowej określono na 7 lutego 2020 r.
W opinii Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Ł., w trakcie niniejszego postępowania monitoruje on terminy zakończenia kontroli podatkowych w B. Sp. z o. o., a także zakończenia kontroli celno-skarbowej w C. Sp. z o. o.
Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących przewlekłości, niedbałego prowadzenia kontroli podatkowej i braku posiadania dowodów na nieprawidłowości w działaniach Spółki organ wyjaśnił, że kontrole podatkowe w A. AG Sp. z o. o. zostały zakończone, a ich protokoły wskazują na zasadnicze nieprawidłowości ponieważ zgromadzony materiał poddaje w wątpliwość rzetelność badanych ksiąg. Dodatkowo pozorność transakcji A. AG Sp. z o. o. (sprzedawca) z jednym z podmiotów powiązanych, tj. B. Sp. z o. o. (nabywca) potwierdził już Naczelnik Urzędu Skarbowego W.. W opinii organu, do zakończenia przedmiotowego postępowania brakuje jedynie ustaleń kontroli celno-skarbowej u dostawcy A. AG Sp. z o. o. (kolejny podmiot powiązany), o które tutejszy Organ podatkowy zabiegał wielokrotnie już na etapie kontroli podatkowych prowadzonych u Podatnika. W odpowiedzi na zarzut przewlekłości postępowania organ powołał się na zasadę prawdy obiektywnej oraz zasadę zupełności postępowania dowodowego, które jego zdaniem, nie mogą zostać naruszone w sytuacji podejrzenia, iż wykazane przez Podatnika zwroty VAT są niezasadne
Odpowiadając na zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 124 O.p. organ wskazał, że obowiązek organu, dotyczący wyjaśniania stronie zasadność przesłanek, którymi kieruje się organ przy załatwianiu sprawy nie polega na bieżącym informowaniu jaką czynność procesową ma zamiar teraz przeprowadzić, czy też jaki dowód pozyskać, i odnosi się raczej do uzasadnienia decyzji i oceny materiału dowodowego. Jednocześnie wskazał, że zasada czynnego udziału strony w postępowaniu daje przecież możliwość bieżącego zapoznawania się z aktami sprawy, gromadzonym przez organ materiałem dowodowym, umożliwia także podejmowanie przez stronę inicjatywy, która przyczyni się do szybszego ustalenia stanu faktycznego. W tym zakresie strona nie napotkała na żadną przeszkodę ze strony organu.
Sąd zważył, co następuje.
Skarga jest uzasadniona, bowiem postępowanie podatkowe prowadzone przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Ł. wobec A. AG sp. z o.o. z siedzibą w Ł. w zakresie podatku od towarów i usług za miesiące od lutego do kwietnia i od czerwca do lipca 2016 r., wszczęte postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2018 r., jest prowadzone przewlekle. Wynika to z oceny dokonanej przez Sąd na chwilę wyrokowania.
Na wstępie należy zauważyć, że tutejszy Sąd rozpatrywał już wcześniej sprawę ze skargi tej Spółki, sygn. akt I SAB 2/19, na przewlekłość wyżej określonego postępowania podatkowego i wyrokiem z dnia 9 lipca 2019 r. skargę oddalił. Wyrok ten jest prawomocny.
W sprawie rozpatrywanej obecnie skarżąca Spółka jest reprezentowana przez pełnomocnika w osobie doradcy podatkowego W. S., co wynika z załączonego do skargi pełnomocnictwa. W odpowiedzi na skargę organ podatkowy podniósł, że nie ma pewności, czy pełnomocnictwo rzeczywiście zostało podpisane przez A. Ł., gdyż podpis pod pełnomocnictwem jest nieczytelny i nie jest opatrzony pieczęcią służbową. W odniesieniu do tego aspektu Sąd zauważa, że do akt został załączony odpis pełnomocnictwa, dokumentu z 10 stycznia 2019 r., potwierdzony za zgodność z oryginałem przez pełnomocnika – doradcę podatkowego W. S. poprzez umieszczenie zapisu stwierdzającego uwierzytelnienie odpisu pełnomocnictwa i opatrzenie tego zapisu podpisem pełnomocnika i jego pieczątką z numerem wpisu na listę doradców podatkowych.
W ocenie Sądu nie ma podstaw do kwestionowania faktu udzielenie pełnomocnictwa temu doradcy podatkowemu przez prezesa zarządu skarżącej Spółki przez powołanie się tylko na złożenie nieczytelnego podpisu (w ocenie organu odwoławczego) przez A. Ł. i przez brak przy tym podpisie pieczęci służbowej tej osoby.
Zgodnie z art. 37 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325), w skrócie P.p.s.a., pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub uwierzytelniony odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. Sąd może w razie wątpliwości zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony.
Wystarczającym elementem udzielenie pełnomocnictwa jest złożenie podpisu na dokumencie pełnomocnictwa przez mocodawcę. Umieszczenie pieczęci mocodawcy nie jest konieczne. Mocodawca składa podpis w takiej formie, jaką stosuje do podpisywania się. Nie zawsze jest to podpis czytelny. Wystarczy, że zostanie on złożony w formie zwykle używanej przez sygnatariusza. Określony znak pisarski, użyty w roli podpisu, musi jednak ze umożliwiać, identyfikacje osoby, od której pochodzi, a wiec wykazywać cechy indywidualne i powtarzalne (zob. str. 258 Komentarza do ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2019). Możliwość uwierzytelniania odpisu pełnomocnictwa przez profesjonalnego pełnomocnika wynika z zaufania ustawodawcy do tej kategorii pełnomocników. Biorą oni odpowiedzialność za rzetelność uwierzytelnienia dokumentu.
Istnieje oczywiście możliwość sprawdzenia podpisu mocodawcy ale tylko wtedy, gdy są w tym zakresie wątpliwości. W tej sprawie Sąd wątpliwości nie ma. Wskazany w pełnomocnictwie mocodawca prowadzi sprawę skarżącej Spółki na etapie przedsądowym od dłuższego czasu. Organ nie wskazał na uzasadnione wątpliwości co do podpisu uprawnionej osoby na dokumencie pełnomocnictwa.
Przechodząc do rozpatrzenia zasadniczego zagadnienia spornego w tej sprawie, czyli oceny czy postępowanie podatkowe wobec Spółki w sprawie podatku od towarów i usług za sporne okresy prowadzone jest przewlekle na wstępie należy stwierdzić, że spełniony został warunek wniesienia skargi z art. 53 § 2b P.p.s.a., bowiem wniesienie skargi zostało poprzedzone ponagleniem z dnia 28 grudnia 2018 r. do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. na załatwianie sprawy podatkowej przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Ł.. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. uznał to ponaglenie za nieuzasadnione.
Ustawodawca określił w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. z 2019 r., poz. 900), w skrócie O.p., terminy, w których zasadniczo sprawy podatkowe powinny być załatwione. Zgodnie z art. 139 ust. 1 tej ustawy załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej. Powyższy przepis nie ma charakteru bezwzględnie obowiązującego, a wyznaczone w nim terminy załatwienia sprawy mogą być przedłużane, gdy załatwienie sprawy w terminie podstawowym nie było możliwe, z tym że o każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie organ podatkowy obowiązany jest zawiadomić stronę, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.
Ten sam obowiązek ciąży na organie podatkowym również w przypadku, gdy niedotrzymanie terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu, co wynika z art. 140 § 1 i 2 O.p. Na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie lub terminie ustalonym na podstawie art. 140 stronie służy ponaglenie, zasadniczo do organu podatkowego wyższego stopnia. Rozwiązanie to ma charakter porządkowy i dyscyplinujący organy podatkowe. Wprowadza obowiązek informowania strony o stanie zaawansowania jej sprawy.
O przewlekłości postępowania można mówić wtedy, gdy organ nie załatwia sprawy, nie pozostając jednocześnie w bezczynności (termin załatwienia sprawy nie zostaje przekroczony), ale podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania administracyjnego zaistnieje wówczas, gdy będzie mu można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2012 r., sygn. akt II OSK 1956/12, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 19 stycznia 2017 r., sygn. akt I SAB/Sz 12/16, wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych przywołanie w niniejszym uzasadnieniu dostępne są na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Stwierdzenie, że w określonej dacie - a tą będzie data orzekania przez sąd administracyjny - można zakwalifikować postępowanie organu jako dotknięte przewlekłością jego prowadzenia, wymaga zbadania sprawy pod wieloma względami, dokonania oceny czynności procesowych, analizy faktów i okoliczności zależnych od działania organu i jego pracowników oraz stanu zastoju procesowego sprawy wynikającego z zaniechania lub wadliwości działań podejmowanych przez strony lub innych uczestników postępowania (por. J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 238; także: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 34/13).
Należy jeszcze zwrócić uwagę, że przepis art. 125 § 1 O.p. stanowi, że organy podatkowe powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwiane niezwłocznie (art. 125 § 2 O.p.). Obowiązek szybkiego działania skorelowany jest z obowiązkiem podejmowania wszelkich niezbędnych działań dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym, prowadzących do realizacji wyrażonej w art. 122 O.p. zasady prawdy obiektywnej. Z uwagi na obowiązującą w postępowaniu podatkowym zasadę prawdy materialnej, wyrażoną w art. 122 i art. 187 § 1 O.p. rozstrzygnięcie sprawy nie może nastąpić przed wyczerpującym wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy.
Analizując powyższe przepisy dotyczące terminów załatwienia sprawy Sąd prezentuje pogląd, że dla stwierdzenia przewlekłości postępowania decydującego znaczenia nie ma to, czy organ prowadzący postępowanie przekroczył terminy wskazane w art. 139 lub 140 O.p., ale to, czy podejmowane przez organ czynności są niezbędne do należytego wyjaśnienia sprawy, czy ich podejmowanie charakteryzuje koncentracja, czy też przeciwnie, pomiędzy poszczególnymi czynnościami są niewytłumaczalne przerwy lub organ podejmuje czynności zbędne. Formalne wywiązanie się z obowiązku poinformowania strony o niezałatwieniu sprawy we właściwym terminie nie oznacza automatycznie wykluczenia przewlekłości postępowania, ale też ewentualne pominięcie obowiązku powiadomienia strony o niezałatwieniu sprawy we właściwym terminie lub powiadomienie spóźnione nie musi oznaczać przewlekłości postępowania, a w szczególności nie oznacza bezwzględnego obowiązku natychmiastowego zakończenia sprawy, jak zdaje się sugerować strona skarżąca na str. 4 uzasadnienia skargi.
Organ podatkowy powiadamiał Spółkę o kolejnych przedłużeniach terminu do załatwienia sprawy. Kwestia ta była także przedmiotem oceny tutejszego Sądu we wcześniejszej, analogicznej sprawie sygn. akt i SAB/Łd 2/19. Należy zgodzić się z wyrażoną w uzasadnieniu tego wyroku oceną, że cyt. "pierwsze z postanowień (z dnia 4 lipca 2018 roku) zostało błędnie wyekspediowane za pośrednictwem platformy e-PUAP – wysyłając na skrzynkę mailową pełnomocnika postanowienie zaznaczono opcję UPP (urzędowe poświadczenie przedłożenia), co oznacza, że organ nie dysponuje dowodem doręczenia, niemniej postanowienie było dostępne dla adresata i miał możliwość zapoznania się z jego treścią.
Niezależnie od tego, bezspornie organ wywiązał się z obowiązku wydania postanowienia w trybie art.140 O.p, a brak poświadczenia jego doręczenia nie powoduje wadliwości postępowania w stopniu, który powodowałby, że kolejne orzeczenia wydane w trybie art.140 O.p nie miałyby żadnego znaczenia. Pozostałe postanowienia przedłużające termin załatwienia sprawy zostały prawidłowo doręczone pełnomocnikowi".
Niezależnie jednak od faktu powiadamiania pełnomocnika Spółki o przedłużeniu terminu zakończenia sprawy podatkowej Sąd ocenia, że postępowanie podatkowe, według oceny dokonywanej obecnie, jest prowadzone przewlekle. Postępowanie to trwa już ponad dwa lata, a poprzedzone zostało prawie dwuletnią kontrolą podatkową. Zasadniczo wątpliwości organu budzi to, czy czynności przepływu towarów pomiędzy A., C., B., E. nie są czynnościami pozornymi, mimo spełniania formalnych przesłanek przewidzianych przepisami prawa. Wątpliwość ta wynika ze stwierdzenia powiązania powyższych firm osobą A. Ł.. Jednakże należy podkreślić, że rola A. Ł. w tych firmach została już wyjaśniona i jest organowi od dawna znana. Wyjaśniona też została sytuacja powyższych firm. Organ ustalił m.in. jakim dysponują majątkiem, wie o umowie o zarząd zawartej pomiędzy Spółką a C., ustalił sposób finansowania zakupów przez Spółkę od C., dysponuje materiałami z kontroli przeprowadzonych w B. i protokołem z przyjęcia wyjaśnień od A. Ł., nadesłanym przez Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w W..
Wobec powyższego nie bardzo wiadomo, jakie jeszcze istotne czynności nie mogły być przez organ podatkowy prowadzący postępowanie podatkowe wykonane lub jakie istotne dowody nie mogły być pozyskane od innych organów skarbowych prowadzących postępowania kontrolne wobec kontrahentów Spółki, mimo upływu znacznego czasu od wszczęcia najpierw kontroli podatkowej, a później postępowania podatkowego. Należy też podkreślić, że z informacji przekazywanych przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Ł. wynika, że kontrole podatkowe prowadzone w B. zakończyły się, jak stwierdza organ podatkowy, już dawno, bo w październiku 2018 r. i organ prowadzący obecnie oceniany postępowania już od dawna dysponuje materiałami dowodowymi zebranymi w toku tej kontroli.
Niezależnie od tego, czy zakończyła się już kontrola celno-skarbowa w firmie C., to istotne jest, że organ może uzyskać materiały zebrane w toku tej kontroli np. uzyskał ostatnio protokół z przyjęcia wyjaśnień od A. Ł., nadesłany przez Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w W..
Sąd zgadza się co do zasady ze stanowiskiem organu podatkowego, że warunkiem zakończenia postępowania podatkowego jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, ale też przedłużając po raz kolejny termin zakończenia postępowania organ jest zobowiązany wyjaśnić przyczyny tego stanu rzeczy w sposób weryfikowalny. Treść ostatniego postanowienia z dnia [...] grudnia 2019 r. o wyznaczeniu nowego terminu zakończenia sprawy jest ogólnikowa i w kontekście posiadanych już i prezentowanych przez organ informacji o Spółce o jej kontrahentach, po pierwsze, nie wiadomo jakie jeszcze materiały dowodowe są konieczne do wyjaśnienia sprawy, a po drugie nie wiadomo dlaczego do tej pory, mimo znacznego upływu czasu materiały istotne dla wyjaśnienia sprawy nie mogły być zebrane. Warto podkreślić, że organ podatkowy prowadzący postępowanie podatkowe wobec Spółki zwracał się o pomoc w pozyskaniu materiału dowodowego związanego z kontrahentami Spółki przecież nie do odrębnych, niezależnych instytucji, ale do jednostek organizacyjnych tworzących jeden organizm będący wyspecjalizowaną administracją rządową jaką jest Krajowa Administracja Skarbowa.
Trudne jest do zaakceptowania przez podatnika, że przez długi okres czasu nie można skutecznie przeprowadzić postępowania podatkowego, bo inny urząd skarbowy, właściwy dla kontrahenta, nie przeprowadza jego kontroli, nota bene dlatego, że nie dostrzega nieprawidłowości.
Należy podkreślić, że Sąd stwierdza przewlekłość kontrolowanego postępowania podatkowego na chwilę obecną. Nie ma sprzeczności pomiędzy obecnym wyrokiem, a tym z 9 lipca 2019 r. w sprawie I SAB/Łd 2/19, czyli wydanym w połowie zeszłego roku. Organ podatkowy miał dostateczny czas na wyjaśnienie kwestii związanych z funkcjonowaniem kontrahentów Spółki i charakterem transakcji zawieranych przez Spółkę z tymi podmiotami.
Z uwagi na powyższe należało na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. zobowiązać Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego Ł. do zakończenia postępowania podatkowego prowadzonego przeciwko Spółce. W ocenie Sądu realny termin na zakończenie postępowania, to miesiąc od zwrotu akt sprawy. Jakkolwiek Sąd stwierdził przewlekłość postępowania podatkowego, to uznał, że nie ma ona charakteru rażącego, bowiem w toku tego postępowania istniała konieczność zebrania wielu dowodów, także z pomocą innych organów, co niewątpliwie wymagało czasu.
Żądanie zawarte w pkt 2 skargi nie mogło zostać uwzględnione, bo sąd administracyjny uwzględniając skargę na przewlekłość postępowania nie ma kompetencji do zobowiązywania organu, w tym przypadku Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego Ł., do wymierzania kar dyscyplinarnych pracownikowi urzędu skarbowego.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200, 205 § 2 i 4 oraz § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1687).
AKE.