Uzasadnienie
I SAB/OI 7/15
Skarżąca M.S. wniosła skargę na bezczynność ZUS Oddział w "[...]", zarzucając naruszenie art. 8, art.12, art. 35 § 1 i art. 36 § 1 ustawy z dnia 16 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) w związku z art. 123 i art. 28 oraz art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1442 ze zm.), przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu i wniosła o:
- 1) zobowiązanie ZUS Oddział w "[...]" do wydania decyzji na wniosek skarżącej z dnia 23.11.2012 r. w zakresie umorzenia należności z tytułu składek w części na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 11/2008 do 11/2009 w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi na podstawie art. 28 ust. 1 w związku z ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych,
- 2) zobowiązanie Dyrektora Oddziału ZUS w "[...]" do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie i wypłacenie odszkodowania z tytułu poniesionych strat z uwagi na egzekucję ze świadczenia M.S. znak "[...]" w latach 2012 -2014.
Skarżąca przedstawiła przebieg postępowania administracyjnego. Wskazała, że organ naruszył art. 35 § kpa, który określa maksymalny termin załatwienia sprawy, a także zasadę zaufania do organów administracji zawartą art. 8 kpa oraz zasadę szybkości postępowania zawartą w art. 12 § 1 kpa.
Za uzasadnione w związku z tym uznała zobowiązanie Organu do ukarania pracownika winnego niezałatwienia sprawy w termie na podstawie art. 38 kpa. W uzasadnianiu prawnym skargi powołała się na wyrok NSA z 19 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 321/12 i uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r, sygn. akt I OPS 6/08.
Organ uznał zarzuty skargi za nieuzasadnione. Z akt sprawy wynika, że skarżąca dnia 26 listopada 2012r. złożyła wniosek o umorzenie należności z tytułu składek za cały okres prowadzenia działalności gospodarczej. Decyzją z dnia "[...]" ZUS wydal decyzję o odmowie umorzenia zaległości z tytułu składek. Na skutek odwołania skarżącej ZUS Oddział w "[...]" decyzją z dnia "[...]" uchylił zaskarżoną decyzję i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 7 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/OI 355/13 na posiedzeniu niejawnym odrzucił skargę M.S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]" znak: "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek, z powodu przekroczenia ustawowego terminu do jej wniesienia.
Postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2013r. postepowanie dotyczące umorzenie składek zostało zawieszone, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Postanowieniem z dnia 23 lutego 2015r., w związku z prawomocnym zakończeniem postępowania sądowego dotyczącego ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, Organ podjął postępowanie w sprawie.
Wezwał skarżącą do wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem decyzji.
W piśmie procesowym z dnia 10 czerwca 2015r. (k. 67-68 akt sąd.) pełnomocnik skarżącej wniósł o zobowiązanie Organu do przedłożenia czterech decyzji dotyczących wymiaru składek, do zwrócenia się do Sądu Okręgowego w "[...]" i Sądu Apelacyjnego w "[...]" o nadesłanie akt sądowych dotyczących ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne. Ponadto wniósł o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z tych decyzji i akt sądowych.
W odpowiedzi na to pismo organ wskazał, że wyrok Sądu Okręgowego w "[...]" z dnia 23 lutego 2015r., sygn. akt "[...]" uprawomocnił się 21 kwietnia 2014r. Organ wskazał, że obecnie toczy się sprawa M.S. o przeliczenie świadczenia rentowego i to postępowanie uniemożliwia zakończenie sprawy o umorzenie należności z tytułu składek.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (jedn. tekst Dz. U. z 2014r. poz. 1647), stanowiąc w art. 1 § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach, których katalog został wymieniony w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwaną dalej także jako "p.p.s.a."), w tym m.in. w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. - w brzmieniu obowiązującym od 11 kwietnia 2011 r. - Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (zgodnie z brzmieniem przepisu obowiązującym od 17 maja 2011 r.).
Badając zasadność takiej skargi sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy z dnia wydania orzeczenia. W trybie art. 149 § 1 u.p.p.s.a. Sąd może tylko orzec o obowiązku wydania aktu w danym terminie - nie może natomiast nakazać organowi sposobu rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach lub obowiązkach skarżącego. Podkreślić trzeba, że w sprawach ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania rola sądu sprowadza się głównie do doprowadzenia do usunięcia niekorzystnego dla skarżącego stanu braku aktywności organu i skłonienia go do wydania rozstrzygnięcia kończącego sprawę administracyjną.
Po uprawomocnieniu się wyrok Sądu Okręgowego w "[...]" z dnia 23 lutego 2015r., sygn. akt "[...]" Organ pozostaje w stanie bezczynności. Nie można bowiem zgodzić się ze stanowiskiem Organu, że obecnie toczące się postępowanie o przeliczenie świadczenia rentowego M.S. uniemożliwia zakończenie sprawy w przedmiocie umorzenie należności z tytułu składek. Na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. skarga podlega uwzględnieniu. W bezczynności Organ pozostaje po wydaniu wyroku przez Sąd Okręgowy w "[...]" z dnia 23 lutego 2015r., sygn. akt "[...]", w przedmiocie ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne. Wcześniej Organ nie mógł rozstrzygnąć sprawy w przedmiocie umorzenia składek, gdyż pozostawała sporna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne. W związku z tym uzasadnione było zawieszenie postępowania na podstawie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa.
W tej sytuacji Sąd uwzględniając skargę jednocześnie stwierdził, że bezczynność postępowania nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Brak było też podstaw stosownie do treści art. 149 § 2 p.p.s.a., w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność, do wymierzenia organowi grzywny.
Artykuł 106 § 3 p.p.s.a. przewiduje, że sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W tym postepowaniu stan faktyczny został ustalony na podstawie zgromadzonych dokumentów i twierdzeń stron. Dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy nie zachodziła potrzeba dopuszczania przez sąd dowodów uzupełniających. W związku z tym Sąd wniosek dowodowy oddalił.
Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 149 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku ((pkt I, pkt II i pkt III). O wynagrodzeniu radcy prawnego orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 15 w zw. z § 14ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490).