Uzasadnienie
J. U. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta m. [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. jako hip. [...] dz. [...], hip. [...]dz. [...], hip. [...] dz. [...], hip. [...] dz. [...] i hip. [...] dz. [...], pochodzącą z "Nieruchomości w byłej wsi [...].
Skarżąca opisała dotychczasowy przebieg postępowania odszkodowawczego, zarzucając organowi niezałatwienie sprawy w terminie ustawowym oraz brak poinformowania strony o podejmowanych w sprawie czynnościach. Mając powyższe na uwadze, skarżąca wniosła o zobowiązanie Prezydenta do niezwłocznego rozpoznania wniosku odszkodowawczego oraz orzeczenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a także zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Prezydent m. [...] wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że w toku postępowania podjęto czynności zmierzające do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania prawidłowej decyzji merytorycznej, a z powodu bardzo dużej ilości spraw nie było możliwości zakończenia postępowania w terminie określonym w art. 35 kpa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302, ze zm.) sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji bądź dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić, czy organ administracji, załatwiając sprawę, podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, który to obowiązek wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 kpa. Obowiązkiem sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem w celu załatwienia sprawy w terminie.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przede wszystkim wyjaśnienia wymaga, że jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił on czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Zgodnie z treścią art. 37 § 1 pkt 1 kpa stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 kpa. Wniesienie skargi na bezczynność organu jest zatem dopuszczalne, gdy strona uprzednio wyczerpała ww. tryb przewidziany w art. 37 § 1 pkt 1 kpa. Z akt sprawy wynika, że skarżąca wyczerpała wymóg ustawowy warunkujący wniesienie przedmiotowej skargi.
Jak w sposób bezsporny wynika z akt administracyjnych niniejszej sprawy, do dnia rozpatrzenia skargi przez Sąd organ nie wydał rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Nie ulega zatem wątpliwości, że organ dopuścił się zarzucanej mu bezczynności, co skutkowało zobowiązaniem przez Sąd organu do rozpoznania wniosku skarżącej w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W ocenie Sądu termin ten jest wystarczający do załatwienia sprawy.
Jednocześnie oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w rozpoznaniu sprawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Z materiału dowodowego sprawy wynika bowiem, że pierwszą czynnością organu od wydania postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania w sprawie, tj. od dnia 14 stycznia 2014 r. było poinformowanie skarżącej pismem z dnia 3 marca 2014 r., że ze względu na dużą ilość spraw nie zostało zlecone wykonanie operatu szacunkowego nieruchomości, a do zakończenia postępowania niezbędne jest jeszcze tylko wykonanie tego operatu.
Następnie pismami z dnia 28 listopada 2014 r. oraz 5 maja 2016 r. organ powtórzył argumentację przedstawioną w piśmie z dnia 3 marca 2014 r. Przy czym Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...] wniesione przez skarżącą zażalenie uznał za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi dodatkowy termin załatwienia sprawy do dwóch miesięcy od dnia otrzymania tego postanowienia wraz z aktami sprawy, co nastąpiło w dniu 5 sierpnia 2016 r. Jednak organ od tej daty nie dokonał żadnej czynności mającej odzwierciedlenie w materiale dowodowym a zmierzającej do zakończenia sprawy. Stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje on wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy.
Natomiast w rozpatrywanej sprawie organ działa opieszale, niesprawnie i nieskutecznie, co w sposób nieuzasadniony przedłuża termin jej załatwienia. Z tych względów, w ocenie Sądu zaistniała w sprawie bezczynność Prezydenta nosi cechy rażącego naruszenia prawa.
Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 149 § 1 i 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302, ze zm.) orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 265). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.