Uzasadnienie
Pismem z [...] stycznia 2019 r. B. P., M. S. i W. K. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości w. położonej przy ul. [...], ozn. hip. [...].
Skarga ta została wniesiona w następującym stanie faktycznym.
Decyzją z [...] stycznia 2013 r. Minister Gospodarki, Budownictwa i Gospodarki Morskiej stwierdził, że decyzja Ministra Gospodarki Komunalnej z [...] listopada 1955 r. oraz utrzymane nią w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] września 1955 r. w części dotyczącej lokali nr [...] i nr [...], posadowionych na działce nr [...] wydane zostały z naruszeniem prawa, w pozostałej części stwierdził ich nieważność. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z [...] kwietnia 2013 r. utrzymał w mocy ww. decyzję.
Niezależnie od powyższego skarżący pismem z [...] lipca 2013 r. złożyli wniosek o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości w. położonej przy ul. [...], ozn. hip. [...]. Pismem z [...] sierpnia 2018 r. skarżący złożyli ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Postanowieniem z [...] września 2018r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. zobowiązało organ do rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości w. położonej przy ul. [...], ozn. hip. [...] do dnia [...] grudnia 2018 r.
Następnie skarżący wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wskazaną na wstępie skargę, żądając w niej: stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności o charakterze rażącym oraz zasadzenia zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że z dniem [...] grudnia 2016 r. zarządzeniem Prezydenta [...] nr [...] wprowadzona została procedura w zakresie rozpatrywania wniosków złożonych w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności użytkowaniu gruntów na terenie miasta W., w związku z czym zaszła konieczność uzupełnienia oraz ponownej analizy dotychczas zgromadzonego materiału.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej "p.p.s.a.".
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania - taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.
Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Sąd stwierdza także, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Natomiast § 1a tego art. stanowi, iż jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Przedmiotem skargi B. P., M. S. i W. K. jest bezczynność Prezydenta [...], polegająca na nierozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości w. położonej przy ul. [...], ozn. hip. [...].
Ta zaś ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym przepisami procedury administracyjnej terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, czy innego aktu. Do tego rodzaju wniosków prowadzi także definicja bezczynności sformułowana w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. - w brzmieniu ustalonym art. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 935). Dla stwierdzenia bezczynności nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy zostało to spowodowane zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę oraz działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) jak również stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast istotne przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem praw (art. 149 § 1a ppsa).
Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania, organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...]. Niesporna pozostaje bowiem okoliczność, że wniosek z dnia z [...] lipca 2013 r. o ustanowienie użytkowania wieczystego nie został do tej pory rozpoznany. Do chwili obecnej Prezydent [...] nie podjął w sprawie merytorycznego rozstrzygnięcia, ani aktu przerywającego bieg terminów określonych w kodeksie. Pierwsze czynności w sprawie podjął [...] marca 2014 r. i było to zwrócenie się do Biura Geodezji i Katastru o nasłanie danych z ewidencji gruntów na temat przedmiotowej nieruchomości oraz odbitki z mapy ewidencyjnej z rozliczeniem dawnej nieruchomości w obecnych działkach.
Następnie podjął w 2016 r. czynności związane z aktualizacją operatu ewidencji gruntów i budynków w zakresie danych dotyczących działek nr [...] i [...] położonych przy ul. [...]. W lipcu 207 r. dokonywał czynności związanych z wydzieleniem działki nr [...] w granicach dawnej nieruchomości ozn. hip. [...]. W dniu [...] stycznia 2019 r. organ zwrócił się do Archiwum Państwowego w W. o nadesłanie dokumentów dotyczących nieruchomości przy ul. [...]. Takie działanie organu implikuje po stronie sądu obowiązek wyznaczenia mu terminu załatwienia sprawy (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) oraz oceny charakteru zaistniałej zwłoki (art. 149 § 1a p.p.s.a.).
Ta natomiast w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy przybiera postać kwalifikowaną, tj. ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zwłoka w rozpoznaniu sprawy przyznania odszkodowania wynosi blisko 6 lat licząc od dnia złożenia wniosku, a podstawowym czynnikiem ją powodującym było podejmowanie czynności w znacznych odstępach czasowych. Takie działanie organu oznacza, że sposób procedowania w sposób oczywisty i drastyczny pozostaje w sprzeczności z zasadami ogólnymi postępowania wyrażonymi w przepisach art. art.: 7, 8 i 2 k.p.a., jak też narusza w sposób rażący dyspozycję normy prawnej z art. 35 § 1 i 3 k.p.a.
Ustalając termin w jakim organ zobligowany będzie do załatwienia sprawy, Sąd wziął natomiast pod uwagę realną możliwość pozyskania w tym czasie dokumentów niezbędnych dla oceny zaistnienie przesłanek uprawniających do przyznania prawa użytkowania wieczystego. Te zaś nie zawsze pozostają w jego gestii. Z tego względu oceniono, że terminem, w jakim możliwe jest realne zakończenia postępowania– będzie termin czterech miesięcy.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono zaś na podstawie na podstawie art. 200 w zw. z art. 205§ 2 ppsa.