Uzasadnienie
Pismem z [...] lipca 2014 r. R. A. F., reprezentowana przez radcę prawnego, złożyła skargę na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] maja 1948 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego (dawniej prawa własności czasowej) za część nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej jako tabela likwidacyjna wsi [...] nr [...] cz., stanowiącej obecnie działki ewidencyjne o numerach [...],[...],[...],[...],[...], [...], [...] i [...] z obrębu [...].
W skardze zarzuciła organowi naruszenie art. 35 § 3 k.p.a. w związku z art. 8 i 12 k.p.a. polegające na niepodejmowaniu działań zmierzających do wydania rozstrzygnięcia w sprawie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa własności czasowej. Wobec powyższego, wniosła o wyznaczenie Prezydentowi [...] 30 dniowego terminu do wydania decyzji rozstrzygającej wniosek oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
Powołana skarga na bezczynność została złożona w następującym stanie faktycznym i prawnym;
Wnioskiem z dnia [...] maja 1948 r. H. W., następca prawny poprzedniego właściciela ww. nieruchomości, wystąpiła o przyznanie jej prawa własności czasowej do przedmiotowego gruntu. Powołany wniosek został złożony na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279).
Decyzją Prezydenta [...] z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...], rozpoznano ww. wniosek w części tj. odmówiono przyznania prawa użytkowania wieczystego części gruntu położonego w [...] przy ul. [...], zapisanego w tabeli likwidacyjnej wsi [...] pod nr [...] cz., oznaczonego w ewidencji gruntów jako działki nr [...] cz., [...] cz., [...] cz., z obrębu [...], wskazując iż wniosek w odniesieniu do pozostałej części ww. nieruchomości wchodzącej w skład działek ewidencyjnych o numerach [...],[...], [...],[...], 7, [...], [...] i [...] zostanie rozpatrzony odrębną decyzją.
Następnie pismem z dnia [...] listopada 2012 r. (data wpływu do organu) W. B., B. J., K.W. i R. A. F., będący następcami prawnymi H. W., wystąpili do Prezydenta [...] z zażaleniem na bezczynność w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] maja 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], oznaczonej w tabeli likwidacyjnej wsi [...] pod nr [...] cz. w części, w której wniosek H. W. z dnia [...] maja 1948 r. nie został jeszcze rozpoznany tj. w odniesieniu do działek o nr ew. [...],[...], [...],[...],[...], [...], [...] i [...].
Pismem z dnia [...] grudnia 2012 r. Prezydent [...] powyższe zażalenie przekazał zgodnie z właściwością do Wojewody [...]
Pismem z tej samej daty organ wystąpił do Biura Geodezji i Katastru o przesłanie kopii dokumentów dotyczących ww. nieruchomości. Powyższe dokumenty Prezydent otrzymał w dniu [...] stycznia 2013 r.
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...], Wojewoda [...] uznał wniesione zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 4 miesiące od daty doręczenia ww. postanowienia.
Pismem z [...] lipca 2014 r. R. A. F., reprezentowana przez radcę prawnego, złożyła skargę na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] maja 1948 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego (dawniej prawa własności czasowej) za część nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej jako tabela likwidacyjna wsi [...] nr [...] cz., stanowiącej obecnie działki ewidencyjne o numerach [...],[...], [...], [...], [...], [...],[...] i [...] z obrębu [...]
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Na rozprawie w dniu 15 stycznia 2016 r. pełnomocnik skarżącej oświadczył, iż skarga obejmuje również działkę oznaczoną numerem ewidencyjnym [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Stosownie do art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej "P.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Zatem, aby wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny powinien ocenić - w oparciu o akta sprawy - czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego (art. 7, 12 § 1 i 77 § 1 k.p.a.).
Ponadto, z art. 35 § 1 k.p.a. wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).
Powyższe przepisy wyznaczają zatem organowi administracji publicznej standardy obowiązujące przy załatwianiu spraw administracyjnych. Jeżeli organ nie stosuje się do owych standardów, to mamy do czynienia z niezałatwieniem sprawy w terminie, co jest równoznaczne z pozostawaniem przez organ w stanie bezczynności i to zarówno w przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jak również w terminie dodatkowym, o którym mowa w art. 36 § 1 k.p.a. Podkreślić przy tym należy, że bezczynność organu administracji publicznej występuje nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku nie zakończył postępowania wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku z 14 maja 1948 r., a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 P.p.s.a., a więc zobowiązanie organu do wydania aktu w określonym terminie.
Poza sporem jest to, że Prezydent [...] nie rozpoznał przedmiotowej sprawy i nadal pozostaje w zwłoce. Bezspornym jest również to, że przedmiotowy wniosek inicjujący postępowanie administracyjne w sprawie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość został złożony w dniu [...] maja 1948 r. Termin z art. 35 § 3 k.p.a. został więc wielokrotnie przekroczony. Tymczasem, mimo upływu tylu lat organ nadal nie zakończył postępowania administracyjnego.
W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu powyższego wniosku uznać należało za w pełni uzasadniony, co skutkować musiało wyznaczeniem organowi dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Wyznaczając ten termin, Sąd miał na względzie zarówno określone w przepisach procedury administracyjnej terminy obligujące organ administracji publicznej do rozstrzygnięcia sprawy, jak też możliwość jej załatwienia przez organ w wyznaczonym wyrokiem terminie.
W tym miejscu wskazać należy, że przepis art. 149 P.p.s.a. zawiera normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo nie miało takiego charakteru. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13).
W ocenie Sądu, taka sytuacja zaszła w przedmiotowej sprawie. Z akt sprawy bezspornie wynika, że postępowanie w sprawie rozpoznania ww. wniosku trwa już ponad 67 lat i rozstrzygnięcia nie dożyła poprzedniczka prawa skarżącej H. W., która zainicjowała niniejsze postępowanie. Z akt sprawy wynika ponadto, że Prezydent [...] nie wywiązywał się z ustawowego obowiązku komunikowania stronom postępowania braku możliwości - pomimo starań organu, które muszą znajdować odzwierciedlenie w aktach sprawy - zakończenia postępowania niezwłocznie po upływie terminów ustawowych.
Ponadto z akt administracyjnych sprawy wynika, że organ dopiero po złożeniu zażalenia przez skarżącą podjął dalsze czynności zmierzające do załatwienia nierozpoznanej części wniosku z 14 maja 1948 r. dotyczącego działek ewidencyjnych o numerach [...],[...],[...], [...],[...], [...], [...] i [...]. Powyższe obrazuje niewłaściwe podejście Prezydenta [...] do potrzeby rychłego zakończenia przedmiotowego postępowania.
W świetle powołanych wyżej okoliczności, w ocenie Sądu, postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie prowadzone było z rażącym naruszeniem art. 7, 8, 9, 12, 35 i 36 k.p.a. Jednocześnie organ w sprawie działał opieszałe, niesprawnie i nieskutecznie. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a (pkt 3 sentencji).