Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] października 2018 r. [...] (dalej jako: skarżący) wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej jako: organ) w rozpoznaniu wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] stycznia 1950r., nr [...].
Skarżący opisał dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego podkreślając zasadność skargi i wskazał, że organ znacząco przekroczył termin do załatwienia sprawy. Skarżący wniósł o: 1) zobowiązanie organu do rozpoznania przedmiotowego wniosku w terminie 1 miesiąca;
- 2) wymierzenie organowi grzywny w związku z przewlekłym prowadzeniem postępowania;
- 3) zasądzenie na rzecz skarżącego od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie opisując dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie.
Wskazano, m. in. iż ewentualną bezczynność Kolegium w niniejszej sprawie należy rozpatrywać dopiero od 12 czerwca 2018 r., tj. od zakończenia postępowania wpadkowego w sprawie zawieszenia postępowania sygn. [...] (do czasu ostatecznego ustalenia następstwa prawnego po dawnej właścicielce nieruchomości [...]). W dniu [...] czerwca 2018 r. zostało bowiem uchylone postanowienie o zawieszeniu postępowania w niniejszej sprawie, a okres zawieszenia postępowania nie jest stanem bezczynności.
Ponadto wskazano, iż pismem z dnia [...] lipca 2018 r. poinformowano strony o przewidywanym terminie zakończenia postępowania do dnia 31 października 2018 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
Stosownie zaś do treści art. 119 pkt 4 powołanej ustawy, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie.
W ocenie Sądu skarga na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] jest uzasadniona.
Podkreślić należy, że zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a, organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.).
Stosownie do treści art. 35 § 1 k.p.a organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa).
W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Instytucja skargi na bezczynność organu ma natomiast na celu ochronę strony, poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego.
Z akt sprawy wynika, że skarżący pismem z dnia [...] lipca 2018r. ponowionym pismem z dnia [...] września 2018 r. wystąpił do Kolegium o wydanie merytorycznej decyzji w sprawie, a wezwanie to Sąd uznał za ponaglenie określone w art. 37 k.p.a. Tym samym skarżący wyczerpał wymogi ustawowe warunkujące wniesienie przedmiotowej skargi.
Wskazać należy, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy organ ten, pomimo istniejącego obowiązku nie załatwia w określonej prawem formie i w określonym prawem czasie sprawy, co do której obowiązujące regulacje czynią go właściwym. Celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności (por. wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2013r. sygn. akt I OSK 2114/13). Bezczynność ma miejsce zarówno wówczas, gdy w określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, jak i wtedy gdy prowadził postępowanie, ale mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana okolicznościami zawinionymi przez organ. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania bądź zaniechania w toku rozpoznania sprawy mają natomiast znaczenie przy ocenie, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że wystąpiły niewątpliwie przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Jak wynika bowiem z akt sprawy organ nie zakończył postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącego o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] stycznia 1950 r., nr [...] o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...] oraz [...] ozn. hip. [...] i nie wydał merytorycznego rozstrzygnięcia. Z tego względu Sąd zobowiązał Kolegium do rozpatrzenia powyższego wniosku w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy, wyznaczony termin dla załatwienia przedmiotowego wniosku jest terminem wystarczającym do jego rozpoznania.
W tym miejscu wskazać należy, że Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego jednocześnie rozstrzyga o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo nie miały takiego charakteru. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z 23 października 2013r., sygn. akt I OSK 1181/13). Taka sytuacja nie występuje w niniejszej sprawie.
Analizując akta sprawy Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność Kolegium nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Niewątpliwie postępowanie organu naruszyło określoną w art. 12 k.p.a. zasadę szybkości postępowania, jak również przepisy procedury administracyjnej określające terminy załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym (art. 35 § 1-3 k.p.a.). Jednak w okolicznościach sprawy nie można uznać, aby stwierdzona bezczynność miała rażący charakter.
Sąd, dokonując takiej oceny, miał na względzie datę wpływu do organu przedmiotowego wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia, szereg podejmowanych przez organ w trakcie prowadzonego postępowania czynności mających na celu zgromadzenie materiału dowodowego i ustalenie stron postępowania, charakter postępowania prowadzonego w trybie stwierdzenia nieważność orzeczenia z [...] stycznia 1950 r. Sąd wziął również pod uwagę skomplikowany charakter sprawy dotyczący stanu faktycznego i prawnego sprzed kilkudziesięciu lat.
Ponadto Sąd biorąc pod uwagę czynności podejmowane przez organ w niniejszej sprawie oraz fakt, iż konieczne było zawieszenie postępowania do czasu ustalenia prawidłowego kręgu spadkobierców dawnej właścicielki przedmiotowej nieruchomości - nie znalazł również wystarczająco uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o wymierzenie organowi grzywny w związku z "przewlekłym prowadzeniem postępowania".
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1 i 2 wyroku. Na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w pkt 3 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono zaś na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 ppsa. Rozpatrzenie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 powołanej ustawy.