Uzasadnienie
Postanowieniem z 14 lutego 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę J. O. na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku. Powyższe postanowienie stało się prawomocne od dnia 27 marca 2012 r.
W piśmie z 11 kwietnia 2012 r. skarżący stwierdził, że nie złożył skargi kasacyjnej z powodu braku potrzebnego do tego formularza. W kolejnym piśmie z 8 maja 2012 r., stanowiącym odpowiedź na wezwanie do sprecyzowania treści powyższego pisma, skarżący wskazał, że stanowi ono żądanie przyznania prawa pomocy.
W wypełnionym na wezwanie formularzy PPF skarżący wyjaśnił, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i dwiema małoletnimi córkami. Nie posiada żadnego majątku, ani oszczędności. Jednym źródłem dochodu rodziny są środki otrzymywane przez żonę z opieki społecznej ([...] zł). Skarżący zaznaczył, że stracił pracę z końcem maja 2012 r.
W związku z tym, że oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy zostało ocenione jako niewystarczające do oceny aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, został on zobowiązany do uzupełnienia złożonego wniosku, stosownie do art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem niewykazania przesłanek przyznania prawa pomocy, poprzez przedstawienie: odpisów zeznań podatkowych składającego wniosek z ostatnich dwóch lat, wyciągu ze wszystkich posiadanych przez składającego wniosek rachunków bankowych wraz z historią dokonanych na nich operacji z ostatnich trzech miesięcy, oświadczenia o posiadanych przez składającego wniosek pojazdach mechanicznych (podanie ich marki, modelu, roku produkcji), dokumentów poświadczających wskazany we wniosku fakt utraty pracy (np. świadectwo pracy), a także szczegółowego wykazu wydatków ponoszonych miesięcznie na konieczne utrzymanie oraz inne potrzeby wraz z określeniem ich wysokości, w tym także przedstawienie dokumentów (rachunków, faktur) potwierdzających ich opłacanie.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący nie dostarczył żadnego z dokumentów źródłowych wymienionych w doręczonym mu wezwaniu. W piśmie z 9 lipca 2012 r. wskazał dochody otrzymane w latach poprzedzających rok 2011 (2009 – [...] zł; 2010 r. – [...] zł). Wyjaśnił, że otrzymał ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy w wysokości [...] zł. Posiada konto bankowe, ale do końca lipca 2012 r. musi je zamknąć. Dotychczasowe dochody ze świadczenia pracy wynosiły [...] zł netto. Wnioskodawca wskazał, że nie posiada środków, by przedłożyć zaświadczenie o braku zarejestrowanych na siebie pojazdów mechanicznych, a także świadectwo pracy, które zostało w poprzednim miejscu zamieszkania. We wniosku wymieniono pokrywane przez skarżącego koszty utrzymania i opłaty eksploatacyjne.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważyć należało, co następuje:
Złożony przez skarżącego wniosek uznać należy za dopuszczalny, pomimo że żądanie przyznania prawa pomocy zostało zgłoszone po dacie uprawomocnienia się orzeczenia Sądu I instancji o odrzuceniu skargi. Mieć na uwadze należy bowiem, że przez określenie "tok postępowania", zawarte w art. 243 § 1 p.p.s.a., trzeba rozumieć również postępowanie zainicjowane przez stronę po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie, które ma na celu doprowadzenie do wzruszenia tego prawomocnego orzeczenia (por. postanowienie NSA z 7 stycznia 2010 r. sygn. I OZ 1177/09). Czynnościom podjętym przez skarżącego po doręczeniu postanowienia z 14 lutego 2012 r. nadać należy taki właśnie charakter.
Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wskazany wyżej warunek przyznania prawa pomocy podlega ocenie mającej za przedmiot przedstawione przez wnioskodawcę informację na temat sytuacji finansowej (majątkowej), w jakiej się on znajduje.
Powyższa ocena nie mogła zostać sformułowana w rozpoznawanej sprawie, ponieważ przedstawione we wniosku informacje były zbyt ogólne, a przez to niewystarczające, by za ich pomocą rozstrzygnąć, czy składający wniosek nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Skarżący został z tego względu wezwany do uzupełnienia złożonego wniosku, jednakże powyższe wezwanie wykonał on jedynie częściowo, albowiem przedłożone wyjaśnienia nie zostały poparte dokumentami źródłowymi, które miały na celu dokonanie weryfikacji sytuacji majątkowej i zawodowej wnioskodawcy.
Skarżący nie przedstawił odpisów zeznań podatkowych z ostatnich dwóch lat (2010, 2011), ponieważ dokumentów tych nie zastępuje sporządzone w piśmie z 9 lipca 2012 r. wyliczenie przychodu, kosztów uzyskania przychodu oraz dochodu osiągniętych w 2008 i 2009 r. Zobowiązania do przedłożenia wyciągu z posiadanego przez składającego wniosek rachunku bankowego wraz z historią dokonanych na nim operacji nie likwidował przedstawiony przez stronę zamiar zamknięcia rachunku bankowego, stąd zaniechanie przedłożenia powyższej informacji musi być traktowane jako równoważne nieustaleniu z winy strony istotnej okoliczności sprawy.
Skarżący nie przedstawił również jakichkolwiek dokumentów mogących udowodnić fakt rozwiązania stosunku pracy z dotychczasowym pracodawcą. Akcentowana w piśmie z 9 lipca 2012 r. okoliczność pozostawienia świadectwa pracy w dotychczasowym miejscu zamieszkania nie wyjaśnia przyczyn, z powodu których wnioskodawca nie mógł wskazywanej sytuacji (utraty pracy) wykazać w inny sposób, chociażby poprzez przedłożenie otrzymanego wypowiedzenia umowy o pracę, czy też innych dowodów potwierdzających pośrednio przedstawione przez siebie zdarzenie, np. zaświadczenie o zarejestrowaniu jako osoba bezrobotna.
Skarżący nie przedstawił zaświadczenia odnoszącego się do zarejestrowanych na siebie pojazdów, jak i spornego świadectwa pracy, gdyż jak wyjaśnił, nie posiadał pieniędzy na przejazdy do miejsc, gdzie powyższe dokumenty mógłby uzyskać. Niewątpliwie, brak środków finansowych na dojazdy w celu uczynienia zadość nałożonemu na stronę zobowiązaniu do przedstawienia określonych dokumentów (urzędowych) może być traktowane jako usprawiedliwiona przyczyna ich niezłożenia w terminie. Taką kwalifikację zaniechaniu strony można jednak nadawać w przypadkach wyjątkowych, gdy inne działania strony dają podstawę do uznania, że wnioskodawca wykazuje się starannością i podejmuje wszystkie możliwe kroki celem pełnego zobrazowania swojej sytuacji majątkowej. W kontrolowanym przypadku tak jednak nie jest, albowiem skarżący nie przedstawił pozostałych, poza wskazywanymi, dokumentów, o które został wezwany, trudno też przypuszczać, by skarżący nie miał jakichkolwiek innych możliwości otrzymania potrzebnych mu dokumentów.
Uznać należy, że nieprzedłożone przez składającego wniosek dokumenty źródłowe dotyczą tego rodzaju informacji, że ich brak uniemożliwia ocenienie zasadniczych okoliczności faktycznych sprawy, stanowiących podstawę orzeczenia w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Niemożność poniesienia przez składającego wniosek kosztów postępowania uzależnione jest bowiem od wykazania, że nie tylko deklarowane, obecne dochody na to nie pozwalają, ale również że posiadane środki finansowe nie są wystarczające, by z nich pokryć ciążące na stronie zobowiązanie. W niniejszej sprawie ustalenia tajże treści tymczasem poczynić nie można, mając na uwadze, że rodzina skarżącego ma się aktualnie utrzymywać ze środków otrzymywanych z pomocy społecznej, a jednocześnie skarżący posiada, co sam przyznał, konto bankowe, na którym znajdują się środki w wysokości nieoznaczonej. Pozostawiając na marginesie kwestię deklarowanego ustania stosunku pracy, wysokość dotychczas uzyskiwanego przez skarżącego wynagrodzenia ([...] zł netto) mogła pozwalać na poczynienie określonych oszczędności. Czy skarżący oszczędności takie zgromadził nie dało się jednak w toku postępowania ustalić z powodu nieprzedstawienia dokumentów źródłowych do tej kwestii się odnoszących.
Przedstawione względy, w sytuacji braki możliwości dokonania wszechstronnej oceny sytuacji materialnej skarżącego, nakazywały, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzec jak w sentencji postanowienia.