Uzasadnienie
A. G. wniosła skargę na bezczynność Prezydenta W. sprawie dotyczącej ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. "[...]", objętą działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.). Skarżąca wniosła o zobowiązane organu do wydania decyzji w terminie 14 dni. Ponadto zarzuciła przekroczenie terminów załatwienia sprawy, mimo wydania przez Wojewodę [...] postanowienia z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...], wyznaczającego dodatkowy, trzy miesięczny termin załatwienia sprawy, od doręczenia postanowienia.
Prezydent W. w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu podniósł, że w toku prowadzonego postępowania konieczne jest sprawdzenie, czy ww. nieruchomość spełnia przesłanki, wynikające z art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Obecnie postępowanie znajduje się na etapie gromadzenia niezbędnej dokumentacji. Ze względu na bardzo dużą liczbę spraw z zakresu odszkodowań oraz brak środków pieniężnych na ich wypłatę nie było możliwe zakończenie postępowania w terminie wskazanym w postanowieniu Wojewody [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest bezczynność Prezydenta W. w rozpoznawaniu wniosku o przyznanie, w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 1774 ze zm. dalej "ugn"), odszkodowania za utraconą nieruchomość położoną w W. Bezczynność organu zachodzi zaś wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności nie ma znaczenia z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności te będą miały natomiast znaczenie podczas oceny, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, w rozumieniu art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. dalej p.p.s.a.), czy też nie.
Zgodnie natomiast z ustanowioną w art. 12 kpa., zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 1 kpa. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 kpa.). Artykuł 36 § 1 kpa. nakłada z kolei na organy obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa., a także o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia.
W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, że złożony przez A. G. wniosek z dnia 25 lipca 2012 r., który wpłynął do organu w dniu 31 lipca 2012 r., do dnia wydania niniejszego rozstrzygnięcia nie został przez Prezydenta rozpoznany.
W czasie prowadzonego postępowania pierwsze czynności w sprawie wskazany organ podjął 14 sierpnia 2012 r., przekazując pismo do właściwej jednostki organizacyjnej urzędu, a następne działania miały miejsce dopiero w dniu 19 lutego 2013 r., kiedy to wystąpił on o informację z rejestru gruntów oraz przesłanie fragmentu mapy ewidencyjnej z naniesionymi granicami hipotecznymi i granicami działek ewidencyjnych przedmiotowej nieruchomości. W tej dacie zwrócił się także do Spółdzielni [...] o wskazanie sposobu zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości oraz czy do oznaczonych w piśmie działek ewidencyjnych, wydane zostały decyzje lokalizacyjne, w wyniku których były właściciel utracił możliwość władania nieruchomością, jak też czy planowane inwestycje zostały zrealizowane. Zwrócił się także do stron o dostarczenie prawomocnego postanowienia o nabyciu spadku po I. R. Po uzyskaniu odpowiedzi na wskazane uprzednio wystąpienia, organ w dniu 5 lipca 2013 r. wystąpił do innych jednostek urzędu o przesłanie dokumentacji dotyczącej ul. [...], w części ww. nieruchomości hipotecznej oraz o nadesłanie wskazanych w piśmie akt. Przy czym w dniu 31 października 2013 r. - uzyskał informację, że żądane akta nie zostały odnalezione.
Następnie, po uzyskaniu części żądanej dokumentacji, dotyczącej ul. [...] w dniu 14 listopada 2013 r., pismem z dnia 27 listopada 2013 r. poinformował strony postępowania, że decyzja w sprawie zostanie wydana do 30 kwietnia 2014 r.
Te okoliczności - zdaniem sądu - wskazują, że w sprawie wystąpiły przesłanki, uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 25 lipca 2012 r. o przyznanie odszkodowania. Z tego względu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. zobowiązał Prezydenta W. do rozpatrzenia opisanego wniosku w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Wyznaczając taki termin załatwienia sprawy (a więc wydania decyzji administracyjnej) Sąd miał na względzie to, że w sprawie - w sytuacji potwierdzenia spełnienia materialnoprawnych przesłanek uzyskania odszkodowania - zakończenie postępowania uwarunkowane będzie uprzednim przeprowadzeniem dowodu z wyceny nieruchomości, a więc sporządzeniem stosownego operatu szacunkowego, do którego strony mogą zgłaszać zastrzeżenia. Z tego względu terminem w jakim możliwe jest realne jego zakończenie bez uszczerbku dla gwarancji procesowych stron - a więc takim, przy ustalaniu którego uwzględniona jest złożoność materii w jakiej organ będzie orzekał i obligatoryjność przeprowadzenia ww. dowodu (w przypadku decyzji pozytywnej) - jest termin trzech miesięcy, od daty zwrotu akt do organu wraz z prawomocnym wyrokiem.
W tym miejscu wskazać należy, że stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a).
O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron, domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez ich wykonywanie w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13).
W ocenie Sądu bezczynność organu w niniejszej sprawie miała charakter rażący. Nawet uwzględniając charakter niniejszej sprawy, która z uwagi na swój historyczny charakter wiąże się z czasochłonnym poszukiwaniem i gromadzeniem archiwalnych dokumentów, jak też znaną Sądowi z urzędu ilość spraw z zakresu odszkodowań za tzw. nieruchomości dekretowe, Sąd doszedł do przekonania, że zaistniała w sprawie bezczynność ma rażący charakter. Wniosek o przyznanie odszkodowania został złożony w 2012 r. i mimo, że nie został rozpoznany, to od końca listopada 2013 r. organ nie podjął w istocie żadnych działań nakierowanych na zakończenie postępowania. Z ego też względu Sąd stanął na stanowisku, że zwłoka w załatwieniu sprawy, była przede wszystkim efektem lekceważenia przez organ norm określających sposób działania organu.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 i § 1a p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie 1 i 2 wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 ppsa.