Uzasadnienie
Pismem z 24 października 2017 r. A. W., P. W. i K. D. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania ich wniosku o ustanowienie użytkowania wieczystego do nieruchomości [...], położonej przy ul. [...], nr hip. [...].[...], ozn. hip. nr [...].
Skarga ta została wniesiona w następującym stanie faktycznym.
Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] lipca 1951 r. Prezydium Rady Narodowej [...] odmówiło M. W. prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej przy ul. [...], nr hip. [...].
Decyzją z dnia [...] lutego 2000 r. sygn. akt [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło nieważność orzeczenia administracyjnego z dnia [...] lipca 1951 r. Prezydium Rady Narodowej [...].
Wobec braku podejmowania rozstrzygnięcia w sprawie, inicjatorzy postępowania wnieśli 267 września 2016 r. do Wojewody [...] zażalenie na bezczynność organu, a następnie wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wskazaną na wstępie skargę, żądając w niej: zobowiązania organu do wydania decyzji oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ podał, że postępowanie geodezyjne mające na celu wydzielenie z obecnej działki ewidencyjnej nr [...] dawnej nieruchomości hipotecznej nr [...] nie zostało ukończone.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
skarga jest uzasadniona.
Przedmiotem skargi A. W., P. W. i K. D. jest bezczynność Prezydenta [...], polegająca na nierozpoznaniu wniosku o ustanowienie użytkowania wieczystego do nieruchomości [...], położonej przy ul. [...], nr hip. [...].
Ta zaś ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym przepisami procedury administracyjnej terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, czy innego aktu. Do tego rodzaju wniosków prowadzi także definicja bezczynności sformułowana w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. - w brzmieniu ustalonym art. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 935). Dla stwierdzenia bezczynności nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy zostało to spowodowane zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę oraz działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) jak również stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast istotne przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem praw (art. 149 § 1a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "p.p.s.a.").
Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania, organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...]. Niesporna pozostaje bowiem okoliczność, że wniosek o ustanowienie użytkowania wieczystego do nieruchomości [...], położonej przy ul. [...]. nie został przezeń rozpoznany. Obowiązek taki natomiast ciąży na organie od momentu wydania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2000 r. sygn. akt [...] o stwierdzeniu nieważności orzeczenia administracyjnego z dnia [...] lipca 1951 r. Prezydium Rady Narodowej [...]. Wtedy bowiem wniosek o ustanowienie użytkowania wieczystego "odżył". Z akt sprawy nie wynika, żeby ww. decyzja była przedmiotem zaskarżenia w toku instancji, stała się zatem ostateczna. Od tego momentu zatem rozpoczął swój bieg, określony w art. 35 k.p.a., termin w jakim wniosek powinien być rozpoznany.
Tym samym zainicjowane nim postępowania winno ulec zakończeniu najpóźniej pod koniec maja 2000 r. Tymczasem, do chwili obecnej Prezydent [...] nie podjął w sprawie merytorycznego rozstrzygnięcia, ani aktu przerywającego bieg terminów określonych w kodeksie. Pierwszą czynność w sprawie organ podjął 18 czerwca 2003 r. i było to zwrócenie się do komórki organizacyjnej o uzupełnienie akt własnościowych szczegółowo opisanymi dokumentami. Dalsze czynności podjęte zostały w 2005 r. i było to gromadzenie dokumentacji urbanistycznej. Zaś w 2006 r. organ wystąpił z wnioskiem o wydanie decyzji w sprawie podziału nieruchomości położonej przy ul. [...]. W styczniu 2012 r. Prezydent [...] poinformował Wydział Prawny, że postępowanie w niniejszej sprawie nie zostało zakończone i trwa kompletowanie materiału dowodowego. W 2016 r. Wydział Spraw Dekretowych przesłał do Wydziału Aktualizacji Gruntów i Budynków zgłoszenie danych ewidencji i budynków do działki nr [...].
Poza tym organ nie dopełnił także obowiązku, o którym stanowi art. 36 § 1 k.p.a. To zaś implikuje po stronie Sądu obowiązek wyznaczenia mu terminu załatwienia sprawy (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) oraz oceny charakteru zaistniałej zwłoki (art. 149 § 1a p.p.s.a.).
Ta natomiast w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy przybiera postać kwalifikowaną, tj. ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zwłoka w rozpoznaniu sprawy przyznania użytkowania wieczystego wynosi ponad 17 lat, a podstawowym czynnikiem ją powodującym było niepodejmowanie w niej przez ten czas zmierzających do zakończenia sprawy.
Ustalając termin w jakim organ zobligowany będzie do załatwienia sprawy, Sąd wziął natomiast pod uwagę realną możliwość pozyskania w tym czasie dokumentów niezbędnych dla oceny zaistnienie przesłanek koniecznych do ustanowienia użytkowania wieczystego, w tym przede wszystkim dokumentacji geodezyjnej. Te zaś nie zawsze pozostają w jego gestii. Z tego względu oceniono, że terminem w jakim możliwe jest realne zakończenia postępowania - a więc takim, przy ustalaniu którego uwzględniona jest konieczność zgromadzenia w sprawie odpowiedniego materiału dowodowego, złożoność materii w jakiej organ będzie orzekał – będzie termin czterech miesięcy. Tak oznaczony termin umożliwia przy tym zakończenie postępowania bez konieczności występowania przez stronę z kolejną skargą, mającą tym razem na celu wykazanie, że organ wyroku nie wykonał (co z kolei może także prowadzić do dalszej zwłoki, spowodowanej choćby koniecznością przekazaniem akt sprawy do Sądu), co z całą pewnością leży w jej interesie.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono zaś na podstawie na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 ppsa. Rozpatrzenie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 powołanej ustawy.