Uzasadnienie
Pismem z [...] grudnia 2015 r. T.S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] jaka miała mieć miejsce przy rozpoznawaniu wniosku z 1948 r. o ustanowienie, w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. - o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta stołecznego Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279), prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], stanowiącej dawną własność H.O. – poprzednika prawnego skarżącego.
Obecnie zwisłe przed Prezydentem [...] postępowanie w sprawie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu przedmiotowej nieruchomości jest konsekwencją uchylenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] lipca 2015 r. nr [...], uprzednio wydanej w tym przedmiocie negatywnej decyzji Prezydenta [...] z [...] czerwca 2014 r. i skierowania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Po wydaniu tej decyzji akta sprawy zwrócone zostały Prezydentowi [...] w dniu 21 lipca 2015 r. Do dnia wniesienia skargi sprawa ta jednak nie został rozpoznana.
W tym stanie rzeczy skarżący wnosił o zobowiązanie Prezydenta [...] do rozpoznania sprawy oraz podjęcia przez niego czynności porządkowych lub dyscyplinarnych w stosunku do pracownika organu odpowiedzialnego za niezałatwienie sprawy w terminie, a także zasądzenie kosztów postepowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę - udzielonej pół roku po wniesieniu skargi - organ przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania, a także wskazał na podjęcie w dniu [...] maja 2016 r. postanowienia nr [...] o zawieszeniu postępowania do czasu ostatecznego i prawomocnego zakończenia postępowania podziałowego prowadzonego przez Delegaturę Biura Gospodarki Nieruchomościami w Dzielnicy [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
skarga jest uzasadniona.
Przedmiotem skargi T.S. jest bezczynność Prezydenta [...], polegająca na nierozpoznaniu wniosku złożonego przez jego poprzednika prawnego o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego (dawniej prawa własności czasowej) do gruntu nieruchomości warszawskiej przy ul. [...], po uchyleniu przez Wojewodę [...] w dniu [...] lipca 2015 r. wydanej uprzednio w tej materii decyzji organu pierwszej instancji.
Bezczynność organu zachodzi zaś, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, w rozumieniu art. 149 § 1a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz.718 ze zm.) przywoływanej dalej jako: "p.p.s.a., czy też nie.
Jak wskazuje się przy tym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanie przez organ administracyjny po wniesieniu skargi decyzji w sprawie, w której pozostawał on w zwłoce nie zwalania wojewódzkiego sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia czy organ dopuścił się bezczynności i czy miała to miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a p.p.s.a.) - por. postanowienie NSA z 26.07.2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12 (ONSAiWSA 2013/1/7), wyrok NSA z 15.12.2015 r. sygn. akt I OSK 1247/15 (lex nr 1999877) Bezprzedmiotowej jest jedynie orzekanie o zobowiązaniu w takim stanie faktycznym organu do wydania rozstrzygnięcia w sprawie (zostało ono bowiem już wydane) i z tego względu w tym zakresie sprawa sądowa podlegać musi umorzeniu na zasadzie określonej w art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Zgodnie z kolei z ustanowioną w art. 12 k.p.a zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada natomiast na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta m.st. Warszawy. Po za sporem bowiem pozostaje okoliczność, że wniosek o przyznanie w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. - o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta stołecznego Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279), po uchyleniu wydanej w sprawie decyzji i zwrocie akt Prezydentowi m.st. Warszawy, nie został dotychczas rozpoznany. Do organu pierwszej instancji akta sprawy, po wydaniu przez Wojewodę [...] decyzji kasacyjnej z [...] lipca 2015 r., wpłynęły zaś 21 lipca 2015 r. Od tego też momentu rozpoczął ponownie swój bieg, określony w art. 35 § 3 k.p.a. termin w jakim organ zobowiązany był do rozpoznania wniosku.
Tym samym postępowanie w sprawie winno ulec co do zasady zakończeniu najpóźniej z końcem września 2015 r.. Tymczasem, mimo upływu niemal roku od uchylenie pierwotnej decyzji i zwrocie akt sprawy celem jej ponownego rozpoznania, Prezydent [...] nie podjął w niej merytorycznego rozstrzygnięcia. Co istotne w sprawie, Prezydent [...] nie skorzystał w tym czasie z trybu przedłużenia postępowania opisanego w art. 36 § 1 k.p.a. Mało tego, do dnia wniesienia skargi nie tylko nie informował stron o nowym terminie załatwienia sprawy i zaistniałych przyczynach zwłoki, ale w ogóle nie podejmował w niej jakichkolwiek czynności. Pierwszą zaś czynność, jaką było zlecenie Delegaturze Biura Gospodarki Nieruchomościami w Dzielnicy [...] przygotowania mapy niezbędnej do wydzielenia geodezyjnego gruntu nieruchomości objętej roszczeniem, zrealizował on dopiero w maju 2016r (vide pismo BGN Urzędu [...] z [...] maja 2016 r. nr [...]), a więc 5 miesięcy po wniesieniu skargi. Następnie zaś postanowieniem z [...] maja 2016 r. nr [...] zawiesił prowadzone przed nim postępowanie, do czasu ostatecznego zakończenia postepowania podziałowego.
Wprawdzie konsekwencją podjęcia powyższego postanowienie jest przerwanie biegu terminów przewidzianych w kodeksie (por. art. 103 k.p.a.), nie zwalnia to jednak to Sądu z obowiązku dokonania oceny sposobu procedowania sprawy przed wydaniem tego aktu. Skoro bowiem nawet zakończenie sprawy przez organ administracji nie stanowi przeszkody do zastosowania przez sąd środków określonych w art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a., to tym bardziej nie może stanowić jej sam fakt, że przed datą wyrokowania zawieszone zostało postępowanie administracyjne. Powoduje to jedynie, że Sąd nie ma możliwości zobowiązania w takich uwarunkowaniach faktyczno-prawnych organu do wydania w określonym terminie aktu, co w tym zakresie czyni postępowanie sądowe bezprzedmiotowe, a to prowadzić musi do jego umorzenia.
Mając zatem na względzie, że przed zawieszeniem postępowania organ przez niemal 10 miesięcy nie załatwił zawisłej przed nim sprawy, to zarzut pozostawania przezeń w bezczynności jest w pełni uzasadniony. Zważywszy przy tym na fakt, że w owym czasie Prezydent [...] nie podejmował żadnych czynności w sprawie, uprawnione jest wnioskowanie, że stwierdzona bezczynność wynikała z rażącego naruszenia przez organ prawa procesowego. Brak bowiem podejmowania przez tak znaczny okres realnych działań zmierzających do merytorycznego załatwienie sprawy administracyjnej pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania. To z kolei prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i 12 k.p.a. Nie bez znaczenia dla oceny charakteru zaistniałej zwłoki jest także lekceważące podejście przez organ do wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. obowiązku przekazania sądowi skargi w terminie 30 dni od jej wniesienia.
W niniejszej sprawie bowiem przekazana ona została dopiero po sześciu miesiącach od jej wniesienia, przy czym przyczyna takiego stanu rzeczy nie została w ogóle wyjaśniona, co skutkowało wymierzenie organowi z tego tytułu grzywny (vide postanowienie z 2 sierpnia 2016 r. I SO/Wa 752/16).
W związku natomiast z zawartym w skardze żądaniem zobowiązania przez Sad Prezydenta [...] do podjęcia czynności porządkowych lub dyscyplinarnych w stosunku do pracownika organu odpowiedzialnego za zwłokę, wyjaśnić należy, iż tego rodzaju zobowiązanie nie jest objęte opisanym w art. 149 § 1 - 2 p.p.s.a. katalogiem środków prawnych, jakie mogą stosować sądy administracyjne przy rozpoznawaniu skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Stąd żądanie to nie mogło być uwzględnione.
Z tych względów Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a, orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. W przedmiocie zobowiązania organu do wydania orzeczenia, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie sądowe (pkt 2 sentencji). W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 sentencji) orzeczono zaś na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło z klei na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.