Uzasadnienie
W. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność i przewlekłość Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] lutego 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości [...] oznaczonej jako hip. nr [...]. Organowi zarzucił naruszenie art. 36 § 1 w zw. z art. 35 § 1 i 3 w zw. z art. 12 kpa polegające na braku podejmowania działań bezpośrednio zmierzających do wydania rozstrzygnięcia w sprawie wniosku dekretowego. W skardze wniósł o: 1) wyznaczenie Prezydentowi [...] miesięcznego terminu do wydania decyzji rozstrzygającej wniosek dekretowy;
- 2) rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym;
- 3) przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 2.000 zł;
- 4) zasądzenie od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazał, że [...] stycznia 1949 r. do Zarządu Miejskiego [...] został złożony wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości [...] oznaczonej jako "[...]".[...] sierpnia 2016 r. skarżący wniósł zażalenie na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku z [...] lutego 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości warszawskiej oznaczonej jako hip. nr [...]. Postanowieniem z [...] marca 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uznało zażalenie za uzasadnione i wyznaczyło organowi termin załatwienia sprawy do 31 maja 2017 r. Pismem z [...] lutego 2018 r. Prezydent [...] wskazał nowy termin załatwienia sprawy do 31 lipca 2018 r. Pomimo upływu ustawowego terminu na załatwienie sprawy, nowego terminu na załatwienie sprawy wyznaczonego przez organ I instancji upływu dodatkowego terminu wyznaczonego przez SKO w [...] oraz upływu 70 lat od złożenia wniosku dekretowego do dnia wniesienia skargi nie zapadło żadne rozstrzygnięcie. Prezydent wielokrotnie przekroczył maksymalny ustawowy termin na załatwienie sprawy.
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że z uwagi na obowiązek wyczerpującego zabrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego nie było możliwe zakończenie postępowania dekretowego w terminie określonym w art. 35 kpa. Organ wskazał też, że pewne opóźnienia w rozpatrywaniu spraw są spowodowane wagą tych spraw, ich skomplikowaniem, co nie pozwala na ich rozpatrzenie w terminach przewidzianych w kpa.
Jak zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 26 sierpnia 2017 r. sygn. akt l SAB/Wa 526/16 w tej sytuacji wystarczającą sankcją dla organu jest uznanie, że jego bezczynność w załatwieniu sprawy miała charakter rażący. Nałożenie na organ obowiązku zapłacenia grzywny lub sumy pieniężnej nie jest bowiem zasadniczym środkiem dyscyplinującym ten organ do załatwienia sprawy w rozsądnym terminie. Przepisy dają Sądowi kompetencje do oceny zasadności, zarówno nałożenia sankcji finansowej, jak i miarkowania jej wysokości. Uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy. W odniesieniu do nich nie można pominąć także faktu znanego Sądowi z urzędu, że Prezydent [...] prowadzi kilka tysięcy spraw o odszkodowania za przejęcie nieruchomości w trybie tzw. dekretu [...], a zatem obiektywny osąd prowadzi do wniosku, że nakładanie na organ przez Sąd w każdej tego typu sprawie sankcji finansowych ze środków publicznych byłoby nieuzasadnione, a przede wszystkim nie spełniałoby roli wskazanej w przepisie prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zacząć należało od tego, że z materiału dowodowego znajdującego się w aktach nieruchomości nadesłanych Sądowi wynika, że skarżący dopiero [...] marca 2016 r. złożył organowi wniosek z [...] marca 2016 r., w którym domaga się rozpoznania wniosku z [...] stycznia 1949 r. (data wpływu [...] lutego 1949 r.) o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości [...] zapisanej w tabeli likwidacyjnej wsi [...] pod nr [...]. We wniosku dekretowym wskazany jest adres: ul. [...] 85a. Tego wniosku dotyczy zażalenie W. B. z [...] sierpnia 2016 r. na niezałatwienie sprawy w terminie oraz niniejsza skarga.
Wobec tego Sąd uznał, że niniejsza sprawa sądowa dotyczy bezczynności lub przewlekłości Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku z [...] stycznia 1949 r. (data wpływu [...] lutego 1949 r.) zawierającego żądanie przyznania prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) do nieruchomości [...] zapisanej w tabeli likwidacyjnej wsi [...] pod nr [...].
Następnie należało ocenić, czy przedmiotem skargi wniesionej w piśmie z [...] lutego 2020 r. jest bezczynność Prezydenta [...], czy przewlekłość w prowadzeniu postępowania dekretowego.
Jeżeli chodzi o to zagadnienie Sąd zauważa, że w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w orzecznictwie sądowym wyrażono pogląd, że w zakresie wskazanych w piśmie inicjującym postępowanie przed sądem administracyjnym postaci niedziałania organu, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – zwanej dalej "ppsa", sąd administracyjny nie jest związany kwalifikacją wskazaną przez skarżącego. Ostateczną decyzję dotyczącą tego, czy w danej sprawie istnieje stan bezczynności organu, czy stan przewlekłości prowadzonego postępowania podejmuje Sąd i daje temu wyraz w wyroku wydanym po zamknięciu rozprawy (por. postanowienie NSA z 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12).
Po zapoznaniu się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie Sąd stwierdził, że w momencie orzekania przez Sąd Prezydent [...] pozostawał w bezczynności w rozpoznaniu wniosku dekretowego z [...] stycznia 1949 r.
W niniejszej sprawie dominującym stanem było bowiem niedziałanie organu I instancji po otrzymaniu [...] marca 2016 r. przez Prezydenta [...] wniosku dekretowego z [...] stycznia 1949 r.
Mimo wniesienia zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie i skargi przedmiotowy wniosek dekretowy nie został rozpatrzony.
Wobec tego Sąd uznał, że występująca w sprawie bezczynność trwająca ponad 4 lata miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Sąd uznał za niezasadne nałożenie na Prezydenta [...] dodatkowej sankcji finansowej poprzez przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 ppsa.
Sankcje tego rodzaju nakładane są w szczególnie drastycznych przypadkach rażącej bezczynności organu. W tego typu przypadkach bezczynność jest wynikiem ewidentnie złej woli organu, gdy zwłoka organu ma charakter uporczywy i nie wiadomo jakie są jej przyczyny.
Tymczasem Sąd miał na uwadze to, że sprawy dekretowe mają skomplikowany charakter. Sądowi jest wiadomym z urzędu, że głównym powodem zwłoki w rozpatrywaniu spraw tego typu jest zalegająca w organie bardzo duża ilość wniosków dekretowych. Z pisma Dzielnicy [...] Urzędu [...] z [...] września 2003 r. wynika dodatkowo, że ujawniły się problemy z pozyskaniem akt nieruchomości, w tym teczki oznaczonej jako "ul. [...] 85a".
Poza tym skarżący nie wykazał, że na skutek bezczynności organu poniósł konkretną szkodę, czy krzywdę.
Mając na uwadze stan niniejszej sprawy Sąd uznał za właściwe zobowiązanie Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku dekretowego w terminie 3 miesięcy, od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Przy czym rozpatrując niniejszy wniosek dekretowy Prezydent [...] w pierwszej kolejności winien ustalić, czy wniosek dekretowy z [...] stycznia 1949 r. dotyczy tej samej nieruchomości, co nieruchomość [...] przy ul. [...] 85, ozn. "[...]", rej. hip. [...], na którą powołuje się pełnomocnik skarżącego w pełnomocnictwach dołączonych do pisma z [...] marca 2016 r. skierowanego do organu popierającego tenże wniosek dekretowy.
Z tych względów Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 ppsa (pkt 1 wyroku), art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a ppsa (pkt 2 wyroku) oraz art. 151 w zw. z art. 149 § 2 ppsa (pkt 3 wyroku) - w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 ppsa orzekł, jak w sentencji. W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 4 wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).