Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 12 lutego 2015 r. I. O., J. O., Z. Z., A. Z. i J. Z. zwrócili się do Prezydenta [...] o ustalenie, w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. z 2015 r. Dz. U. poz. 1774, ze zm.), odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], oznaczoną jako "[...]" rej. hip. [...] o powierzchni [...] m2, która na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) przeszła na własność Państwa.
Z analizy akt sprawy wynika, że I. O., J. O., Z. Z., A. Z. i J. Z. pismem z dnia 17 marca 2015 r. złożyli do Wojewody [...] zażalenie na bezczynność Prezydenta [...] w związku z nierozpatrzeniem w ustawowym terminie ich wniosku z dnia 12 lutego 2015 r. Wojewoda [...] po rozpatrzeniu zażalenia postanowieniem z dnia [...] września 2015 r., nr [...], uznał wniesione zażalenie za nieuzasadnione, wskazując, że Prezydent [...] na dzień złożonego zażalenia nie pozostawał w bezczynności.
Pismem z dnia 17 września 2015 r. I. O., J. O., Z. Z., A. Z. i J. Z. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość. Skarżący podnieśli, że pomimo upływu ustawowego terminu określonego w art. 35 § 1 i § 3 kpa Prezydent [...] nie rozpoznał sprawy merytorycznie. Ponadto skarżący wskazali, że organ naruszył obowiązki wynikające z art. 36 kpa i wnieśli o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie i nierozpatrywanie w trybie uproszczonym, wskazując, że w aktach sprawy znajdowały się nierozpatrzone wnioski dawnego właściciela hipotecznego W. J. Z. z dnia 29 stycznia 1948 r. i z dnia 25 maja 1949 r. o przyznanie własności czasowej (obecnie prawa użytkowania wieczystego) do gruntu m.in. przedmiotowej nieruchomości. Wobec tego, Prezydent [...] postanowieniem z dnia [...] października 2015 r. zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] oznaczoną "[...]", nr hip. [...], wydzieloną z "[...]", rej. hip nr [...] do czasu zakończenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosków z dnia 29 stycznia 1948 r. i z dnia 25 maja 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270, ze zm.) sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji bądź dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić, czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, który to obowiązek wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym art. 7, 12 § 1 i art. 77 § 1 kpa. Obowiązkiem sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem w celu załatwienia sprawy w terminie.
Jak wynika z akt administracyjnych niniejszej sprawy, pismem z dnia 12 lutego 2015 r. skarżący złożyli do Prezydenta [...] wniosek o odszkodowanie za nieruchomość [...] położoną przy dawnej ulicy [...], oznaczoną jako "[...]", rej. hip. [...]. Następnie w dniu 17 marca 2015 r. złożyli zażalenie na niezałatwienie przez Prezydenta [...] sprawy odszkodowania w terminie określonym w Kodeksie postępowania administracyjnego. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] września 2015 r. uznał zażalenie za nieuzasadnione. Stosownie do art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270, ze zm.) Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Należy podkreślić, że odnalezienie przez organ w aktach sprawy nierozpatrzonych wniosków dawnego właściciela hipotecznego W. J. Z. z dnia 29 stycznia 1948 r. i z dnia 25 maja 194 r. o przyznanie własności czasowej (obecnie prawa użytkowania wieczystego) do gruntu m.in. przedmiotowej nieruchomości obligowało organ do zawieszenia postępowania odszkodowawczego za przedmiotową nieruchomość, gdyż w pierwszej kolejności powinny zostać rozpatrzone wnioski o przyznanie własności czasowej. Od wyniku tego postępowania dotyczącego przyznania własności czasowej zależy bowiem wynik postępowania o ustalenie odszkodowanie za ww. nieruchomość.
Tym samym wydanie przez Prezydenta [...] postanowienia z dnia [...] października 2015 r., nr [...], w przedmiocie zawieszenia z urzędu postępowania odszkodowawczego do czasu zakończenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosków z dnia 29 stycznia 1948 r. i z dnia 25 maja 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej skutkuje umorzeniem, jako bezprzedmiotowego, postępowania sądowego w zakresie zobowiązania organu do wydania decyzji odszkodowawczej. Wyjaśnić przy tym należy, że zgodnie z treścią art. 103 kpa zawieszenie postępowania administracyjnego wstrzymuje bieg terminów przewidzianych w kodeksie. Dotyczy to zatem także terminów załatwienia sprawy (art. 35-36 kpa). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niezależnie od czasu trwania zwłoki w załatwieniu sprawy, podjęcie rozstrzygnięcia o zawieszeniu postępowania w sprawie oznacza, że bezczynność organu ustaje. Okres zawieszenia postępowania nie jest stanem bezczynności.
Postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego eliminuje możność powstania bezczynności związanej z upływem terminu załatwienia sprawy, dając jednocześnie stronie możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego tego postanowienia. Nie jest natomiast możliwe skuteczne wniesienie skargi na bezczynność, dopóki we właściwym trybie nie zostanie wzruszone postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2007 r., sygn. akt II OSK 1380/07).
Wydanie zatem przez organ postanowienia w przedmiocie zawieszenia postępowania daje Sądowi podstawę do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do rozpatrzenia w określonym terminie wniosku o odszkodowanie. Nie zwalnia jednak Sądu od orzekania, czy zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czy nie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 października 2013 r., sygn. akt I OSK 797/13). Sąd, dokonując oceny niniejszej sprawy, doszedł do wniosku, że w sprawie organ dopuścił się bezczynności w prowadzeniu postępowania odszkodowawczego.
Jednocześnie, biorąc pod uwagę datę złożenia wniosku wszczynającego postępowanie (luty 2015 r.), a także charakter niniejszej sprawy oraz znaną Sądowi z urzędu ilość spraw z zakresu odszkodowań za tzw. nieruchomości dekretowe, Sąd doszedł do przekonania, że zaistniała w sprawie bezczynność obecnie nie miała jeszcze miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Podsumowując, z przyczyn wyżej omówionych Sąd stanął na stanowisku, że organ, rozpoznając wniosek odszkodowawczy, przekroczył terminy zakreślone w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu przedmiotowego wniosku uznać należało zatem za w pełni uzasadniony. Jednocześnie jednak wydanie postanowienia w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego skutkuje umorzeniem postępowania w zakresie zobowiązania organu do wydania decyzji jako bezprzedmiotowego.
Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 149 § 1 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. W zakresie zobowiązania organu do wydania aktu lub dokonania czynności, wobec wydania przez organ postanowienia o zawieszeniu postępowania, Sąd umorzył w tej części postępowanie sądowe na postawie art. 161 § 1 pkt 3 powołanej ustawy.