Uzasadnienie
Pismem z [...] grudnia 2018 r. [...] wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...], ozn. hip. [...].
Skarga ta została wniesiona w następującym stanie faktycznym.
Pismem z [...] września 2007 r. [...] wniósł o przekazanie nieruchomości bądź wypłatę odszkodowania za przejęcie nieruchomości położonej przy ul. [...]. Pismem z dnia [...] marca 2012 r. [...] (spadkobierczyni po [...]) wniosła o przekazanie nieruchomości lub wypłatę odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...]. Następnie pismem z dnia [...] maja 2015 r. adw. [...]- pełnomocnik [...] - sprecyzował wcześniej złożony wniosek w ten sposób, że upoważnieni występują o odszkodowanie za ww. nieruchomość.
Wobec braku podejmowania rozstrzygnięcia w sprawie, pełnomocnik skarżących wniósł w dniu [...] stycznia 2018 r. ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Wojewoda [...] postanowieniem z [...] czerwca [...] października 2016 r. uznał wniesione ponaglenie (w postanowieniu podano zażalenie) za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] dodatkowy termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia, wynoszący 4 miesiące od daty doręczenia niniejszego postanowienia. Następnie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wskazaną na wstępie skargę, żądając w niej: zobowiązania organu do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania w terminie 14 dni, wymierzenia organowi grzywny oraz zasadzenia zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że akta własnościowe zostały przekazane do Wojewody [...] 30 kwietnia 2018 r. i do tej pory nie zostały zwrócone.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej "p.p.s.a.".
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania - taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.
Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Sąd stwierdza także, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Natomiast § 1a tego art. stanowi, iż jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Przedmiotem skargi [...] jest bezczynność Prezydenta [...], polegająca na nierozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania za do nieruchomość [...], położoną przy ul. [...], ozn. hip. [...].
Ta zaś ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym przepisami procedury administracyjnej terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, czy innego aktu. Do tego rodzaju wniosków prowadzi także definicja bezczynności sformułowana w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. - w brzmieniu ustalonym art. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 935). Dla stwierdzenia bezczynności nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy zostało to spowodowane zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę oraz działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) jak również stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast istotne przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem praw (art. 149 § 1a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "p.p.s.a.").
Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania, organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...]. Niesporna pozostaje bowiem okoliczność, że wniosek z dnia [...] września 2012 r. o przyznanie odszkodowania nie został przezeń rozpoznany. Tymczasem, do chwili obecnej Prezydent [...] nie podjął w sprawie merytorycznego rozstrzygnięcia, ani aktu przerywającego bieg terminów określonych w kodeksie. Pierwsze czynności w sprawie podjął [...] października 2007 r. i było to zwrócenie się do delegatury Biura Geodezji i Katastru Dzielnicy [...] o nasłanie danych z ewidencji gruntów na temat przedmiotowej nieruchomości. Kolejną czynnością w sprawie było zwrócenie się do Wydziału Architektury i Budownictwa o nadesłanie dokumentów związanych z realizacją inwestycji na przedmiotowej nieruchomości. Inne czynności w sprawie nie były podejmowane. Takie działanie organu implikuje po stronie sądu obowiązek wyznaczenia mu terminu załatwienia sprawy (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) oraz oceny charakteru zaistniałej zwłoki (art. 149 § 1a p.p.s.a.).
Ta natomiast w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy przybiera postać kwalifikowaną, tj. ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zwłoka w rozpoznaniu sprawy przyznania odszkodowania wynosi ponad 3 lata licząc od dnia ostatecznego sprecyzowania żądania przez pełnomocnika skarżących, a 12 lat licząc od złożenia wniosku przez [...], a podstawowym czynnikiem ją powodującym było niepodejmowanie w niej przez wiele lat jakichkolwiek czynności procesowych. Brak zaś podejmowanie czynności w zawisłej przed organem w sprawie oznacza, że jej sposób procedowania w sposób oczywisty i drastyczny pozostaje w sprzeczności z zasadami ogólnymi postępowania wyrażonymi w przepisach art. art.: 7, 8 i 2 k.p.a., jak też narusza w sposób rażący dyspozycję normy prawnej z art. 35 § 1 i 3 k.p.a.
Ustalając termin w jakim organ zobligowany będzie do załatwienia sprawy, Sąd wziął natomiast pod uwagę realną możliwość pozyskania w tym czasie dokumentów niezbędnych dla oceny zaistnienie przesłanek uprawniających do ustalenia odszkodowania. Te zaś nie zawsze pozostają w jego gestii. Z tego względu oceniono, że terminem, w jakim możliwe jest realne zakończenia postępowania– będzie termin czterech miesięcy.
Mimo jednak kwalifikowanego charakteru zaistniałej zwłoki Sąd nie znalazł wystarczająco uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o wymierzenie organowi grzywny i Sąd oddalił skargę w tym zakresie, uznając to żądanie za nieuzasadnione. Z przepisów ppsa nie wynika automatyzm, polegający na tym, że wymierzenie grzywny jest nieuchronne w każdym przypadku rażącego naruszenia prawa przez organ. Wręcz przeciwnie - instytucja wymierzenia grzywny uregulowana została w odrębnym przepisie niż kwestia oceny stopnia naruszenia prawa przez organ.
W judykaturze przeważa aktualnie pogląd o wyjątkowym charakterze kary grzywny przewidzianej w art. 149 § 2 ppsa. Najczęściej wnioski o wymierzenie grzywny podlegają oddaleniu jeżeli jedynym zarzutem pod adresem organu jest przekroczenie (czasem nawet dość znaczne) terminów załatwienia sprawy. Grzywna bowiem powinna przede wszystkim dyscyplinować organ, zaś jej funkcja prewencyjna (czy też restrykcyjna) powinna być uznawana tylko za uzupełniającą. Zdaniem sądu ten środek prawny powinien być stosowanym przede wszystkim w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że zaistniały w sprawie stan bezczynności jest konsekwencja intencjonalnego unikania podejmowania przezeń decyzji, a nie tylko samym faktem niedochowania wyznaczonych ustawą terminów. Tak będzie m.in. wówczas, gdy komplet materiału dowodowego niezbędnego do załatwienie sprawy administracyjnej pozostaje w gestii organu, a ten mimo to nie podejmuje w niej aktu. Taka zaś sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi..
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1 i 2 wyroku. Na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w pkt 3 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono zaś na podstawie na podstawie art. 200 w zw. z art. 205§ 2 ppsa.
- - ---------------------- 4