Uzasadnienie
Skarżący – G. H. i R. H. wnieśli skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. zarzucając, że organ ten do dnia wniesienia skargi nie rozpoznał ich odwołania (wniesionego w kwietniu 2011 r.) od decyzji Burmistrza Miasta D. z dnia [...] r. (nr [...]) w sprawie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku rolnym, leśnym oraz podatku od nieruchomości za 2011 r.
W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o odrzucenie skargi, względnie, umorzenie postępowania w sprawie.
W uzasadnieniu prezentowanego stanowiska organ odwoławczy zarzucił skarżącym, że przed wniesieniem skargi nie wezwali organu do usunięcia naruszenia prawa. Podniósł również, że zwłoka w załatwieniu sprawy była spowodowana skomplikowanym charakterem sprawy. Wskazał nadto, że w dniu [...] r. (nr [...]) została wydana decyzja, której podjęcia domagała się strona skarżąca.
Pismem z dnia 3 kwietnia 2012 r. skarżący wnieśli o umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Uzasadnienie pisma stanowiło polemikę z treścią odpowiedzi na skargę, w tym, odnośnie właściwego trybu wnoszenia skargi na bezczynność, jak i samej bezczynności organu na dzień wniesienia skargi.
Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] r. (nr [...]), doręczoną skarżącym 27 lutego 2012 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza Miasta D. z dnia [...] r. (nr [...]) w sprawie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku rolnym, leśnym oraz podatku od nieruchomości za 2011 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje
Poprzedzając szczegółowe rozważania w sprawie należy na wstępie zastrzec, że Sąd podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawiony w postanowieniu z dnia 14 lipca 2011 r. (sygn. akt II FSK 1262/11), w myśl którego, w sytuacji bezczynności samorządowego kolegium odwoławczego, które występuje w sprawie jako organ podatkowy, a w przypadku którego nie ma organów wyższego stopnia, do którego można byłoby wnieść ponaglenie na podstawie art. 141 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), skierowana do sądu administracyjnego skarga na bezczynność nie musi być poprzedzona wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, bowiem w postępowaniu podatkowym środek ten jest przewidziany w art. 52 § 3 i 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270: dalej – p.p.s.a.) wyłącznie dla aktów i czynności organu podatkowego, a nie stanu bezczynności.
Powyższe pozwalało na merytoryczną ocenę zarzutów skargi, która nie została poprzedzona takim wezwaniem. Należy przy tym jednocześnie podkreślić, iż podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłe postępowanie należy uwzględnić stan sprawy istniejący w dniu wyrokowania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 września 2011 r., sygn. akt I OSK 1675/11, LEX nr 964688). W stanie faktycznym sprawy, okoliczność ta uzasadniała, zdaniem Sądu, umorzenie postępowania na podstawie dyspozycji art. 161 § 1 pkt 3) p.p.s.a.
Powołany przepis stanowi, że Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie sądowe, zainicjowane skargą, stało się bezprzedmiotowe z przyczyn innych aniżeli enumeratywnie wymienione w art. 161 § 1 pkt 1-2 p.p.s.a. Zarówno orzecznictwo sądowe jak i piśmiennictwo, stan bezprzedmiotowości w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3) p.p.s.a. odnoszą m.in. do sytuacji, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu, organ ten wyda akt lub dokona czynności dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których wcześniej (w dacie wniesienia skargi) pozostawał w stanie bezczynności.
Bezprzedmiotowość postępowania w tym przypadku tłumaczy się nieistnieniem sprawy administracyjnej, rozumianej jako ustalenie, czy istnieje potrzeba zmuszenia organu do podjęcia nakazanych prawem aktów lub czynności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2011 r., sygn. akt II OSK 2108/11, LEX nr 984664).
Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa, wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania na tej podstawie winno zostać poprzedzone oceną, czy organ administracji publicznej pozostawał w dacie wniesienia skargi w stanie obiektywnie pojętej bezczynności, tj. istniejącej nie tylko zdaniem strony skarżącej, ale także w ocenie Sądu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2012 r., sygn. akt I FSK 1803/11, LEX nr 1103096)..
W stanie sprawy poza sporem pozostawała okoliczność, że decyzja drugoinstancyjna, wydana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., została podjęta po wniesieniu skargi na zarzucaną temu organowi bezczynność w załatwieniu sprawy. Sporna pozostawała natomiast sama okoliczność zasadności zarzutu bezczynności w rozpoznaniu odwołania i wydaniu decyzji, którą to zwłokę organ odwoławczy uzasadniał skomplikowanym charakterem sprawy.
Ważąc argumentu obu stron sporu, Sąd stwierdził, że trafne są zarzuty strony skarżącej co do tego, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w sposób nieuzasadniony przedłużało załatwienie sprawy co do istoty, co skutkowało słusznym zarzutem bezczynności tego organu w wyjaśnieniu kluczowej w sprawie kwestii prawnej, a to możliwości zakwalifikowania (dla potrzeb wymiaru podatku od nieruchomości) wyciągów narciarskich jako budowli. Zdaniem Sądu, wyjaśnienie spornej kwestii nie wymagało konieczności podejmowania dodatkowych czynności procesowych ze strony organu, co mogłoby mieć ewentualny wpływ na termin załatwienia sprawy. Jedyna trudność wymagała odpowiedniej interpretacji przepisów prawa, co zajęło organowi odwoławczemu blisko 10 miesięcy.
Uzupełniająco należy dodać, co trafnie podnosi strona skarżąca, że uzasadnienia kolejnych postanowień o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy zawierały jedynie ogólne stwierdzenie o skomplikowanym charakterze sprawy, bez szczegółowego wyjaśnienia stronie powodów dla których stan prawny w sprawie został uznany za szczególnie skomplikowany. Należy również podkreślić, iż kwestia opodatkowania wyciągów narciarskich podatkiem od nieruchomości była już przedmiotem analizy Naczelnego Sądu Administracyjnego, a na wydane w tych sprawach wyroki powołuje się także organ odwoławczy w decyzji z dnia [...] r. (nr [...]). Jak podkreślono, wydanej już po wniesieniu skargi na bezczynność tego organu.
Reasumując, skoro organ odwoławczy w dacie wniesienia skargi pozostawał bezczynny w zakresie wydania decyzji oraz rozpoznania zarzutów odwołania, a stan bezczynności ustał w toku postępowania sądowoadministracyjnego, to takie postępowanie stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu powołanego na wstępie art. 161 § 1 pkt 3) p.p.s.a. Powyższa konstatacja uzasadniała umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie w/w przepisu prawa, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 201 § 1 p.p.s.a. W orzecznictwie sądowym powszechnie aprobowany jest pogląd, że działanie organu dokonane po wniesieniu skargi na jego bezczynność (które ową bezczynność usuwa) należy oceniać i kwalifikować jako działanie samokontrole, skutkujące zaistnieniem przesłanki bezprzedmiotowości postępowania, ale jednocześnie gwarantującej stronie skarżącej zwrot poniesionych kosztów postępowania (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt IV SAB/Po 64/10, LEX nr 664251 oraz uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08).
Na zasądzone koszty w kwocie 374 zł składały się: uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 zł, wynagrodzenie radcy prawnego w kwocie 240 (ustalone w oparciu o § 14 ust. 2 pkt 1c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2002 r. nr 163, poz. 1349 ze zm.)) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictw w kwocie 34 zł. Sąd nie podzielił zasadności wniosku pełnomocnika strony skarżącej o zasądzenie dwukrotnej stawki minimalnego wynagrodzenia pełnomocnika uznając, iż charakter sprawy nie uzasadniał zasądzenia dwukrotnej stawki.