Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2022 P.L. (wnioskodawca, strona), reprezentowany przez radcę prawnego R.K., wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim o wymierzenie Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu grzywny za nieprzekazanie Sądowi skargi z dnia [...] lipca 2022 r. wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy.
Uzasadniając żądanie wnioskodawca wskazał, że w dniu 31 lipca 2022 r. jego pełnomocnik wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargą na postanowienie tegoż Kolegium z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] lipca 2020 r. Mimo upływu prawie 5 miesięcy wg informacji telefonicznych uzyskanych w Wydziale Informacji Sądowej Sądu skarżony organ nie przekazał sądowi skargi do rozpoznania, mimo upływu 30-dniowego terminu na jej przekazanie. Takie działanie organu narusza podstawowe, konstytucyjne prawo wnioskodawcy do rozpoznania sprawy przez niezawisły Sąd bez nieuzasadnionej zwłoki, a to uzasadnia - w ocenie wnioskodawcy - żądanie nałożenia na organ administracji publicznej grzywny.
W odpowiedzi na złożony wniosek, w piśmie z dnia [...] stycznia 2023 r. organ administracji wyjaśnił, że odpowiedź na skargę została wysłana dnia 5 stycznia 2023 r. Została ona sporządzona i podpisana [...] sierpnia 2022 r., jednakże z uwagi na problemy organizacyjno-techniczne omyłkowo nie została wysłana. Fakt sporządzenia odpowiedzi na skargę w wymaganym ustawowo terminie potwierdzają złożone podpisy elektroniczne. Z uwagi na powyższe, w ocenie SKO wymierzenie grzywny jest niezasadne i w związku z tym wniósł o odstąpienie od nakładania grzywny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 54 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej: p.p.s.a.) skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Stosownie zaś do art. 54 § 2 zd. 1 p.p.s.a. organ przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania.
Z kolei art. 55 § 1 p.p.s.a. stanowi, że w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., tj. do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Zgodnie z Komunikatem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z 9 lutego 2023 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej za 2022 r. (M. P. z 2023 r. poz. 171) wynagrodzenie to wyniosło 6.346,15 zł.
Unormowanie zawarte w art. 55 § 1 p.p.s.a., na podstawie którego został złożony wniosek o ukaranie grzywną stanowi regulację prawną mającą na celu dyscyplinowanie organów administracji publicznej do terminowego wykonania obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. oraz zapobieganie przetrzymywaniu skarg przez te organy. Wymierzenie grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. pełni również funkcję represyjną, która służy ochronie konstytucyjnego prawa do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), ma ono także na celu funkcję prewencyjną i służy zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości (por. postanowienia NSA: z dnia 11 maja 2012 r., sygn. akt I OZ 328/12, z dnia 14 grudnia 2011 r., sygn. akt I OZ 1039/11, z dnia 27 września 2011 r., sygn. akt II GZ 431/11, z dnia 25 sierpnia 2011r., sygn. akt I OZ 594/11). W wymiarze indywidualnym ukarany organ administracji będzie wszak chciał uniknąć powtórzenia takiej sytuacji, choćby z uwagi na związane z tym uszczuplenie środków finansowych (por. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 3 listopada 2009 r. sygn. akt II GPS 3/09 i postanowienie NSA z dnia 11 maja 2012 r. sygn. akt I OZ 328/12). Wymierzenie organowi administracji grzywny stanowi również sankcję za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.
Przesłanką wymierzenia grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. jest zatem sam fakt nieprzekazania skargi sądowi administracyjnemu, bez względu na jego przyczyny (por. postanowienie NSA z dnia 27 września 2011 r., sygn. akt I OZ 719/11, Lex nr 965940), a przedmiot zaskarżenia określony w tym przepisie obejmuje nie tylko zaniechanie przekazania sądowi skargi, odpowiedzi na skargę i akt sprawy, ale także zwłokę organu w dopełnieniu tej czynności.
Wskazać należy, że powołany przepis nie obliguje sądu do wymierzenia grzywny. Kwestia ta pozostawiona jest jego uznaniu, o czym świadczy użycie sformułowania "sąd może" orzec o wymierzeniu organowi administracji grzywny. Oznacza to, że przy rozstrzygnięciu wniosku o wymierzenie grzywny sąd powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc m.in. charakter, przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., czas jaki upłynął od wniesienia skargi, a także okoliczność, czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie grzywny organ obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu.
W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy nie ulega wątpliwości, że organ administracji nie wywiązał się z ustawowego obowiązku przekazania do sądu administracyjnego skargi wraz z odpowiedzią na skargę oraz z aktami sprawy w terminie. Przedmiotową skargę z [...] lipca 2022 r. (sprawa zarejestrowana pod sygn. akt I SA/Go 3/23) strona za pomocą środka komunikacji elektronicznej wniosła do tutejszego Sądu za pośrednictwem SKO w dniu 31 lipca 2022 r. Stosownie zaś do treści art. 54 § 2 p.p.s.a. organ powinien przekazać tę skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim w terminie 30 dni od jej wniesienia, tj. do dnia 30 sierpnia 2022 r. Należy zatem stwierdzić, że ustawowy termin na jej przekazanie został przekroczony, skoro SKO przekazało skargę wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy dopiero w dniu 5 stycznia 2023 r., tj. z ponad czteromiesięcznym opóźnieniem.
Oceniając z kolei przyczynę, na którą powołuje się organ administracji w odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny, usprawiedliwiającą jego zdaniem przekroczenie terminu przekazania skargi do Sądu, jest ona nieistotna dla samego wymierzenia sankcji. W odpowiedzi na wniosek SKO wyjaśniło bowiem, że odpowiedź na skargę została sporządzona i podpisana [...] sierpnia 2022 r., zaś z uwagi na problemy organizacyjno – techniczne omyłkowo nie została ona wysłana. Zdaniem Sądu podnoszona okoliczność nie jest spowodowana zdarzeniami nadzwyczajnymi, które uniemożliwiłyby sprawne funkcjonowanie organu. Niezrozumiałe przy tym jest to, że organ administracji nie wywiązuje się z ustawowych obowiązków przez ponad cztery miesiące, rzekomo z przyczyn organizacyjno-technicznych, podczas gdy przez tut. Sądem jest stroną licznych postępowań, gdzie bez problemu i terminowo koresponduje za pomocą środków komunikacji elektronicznej.
W ocenie Sądu stwierdzone zaniechanie organu administracji w zakresie realizacji obowiązków związanych z przekazaniem skargi niewątpliwie narusza art. 54 § 2 p.p.s.a. Mając na uwadze upływ czasu jaki minął od daty złożenia przez stronę skargi w sprawie o sygn. akt I SA/Go 3/23 Sąd uznał, że wymierzenie organowi grzywny w danych okolicznościach stanowi konieczny środek dyscyplinująco-represyjny. Ustalenie wysokości grzywny pozostawione zostało uznaniu Sądu, przy określeniu jedynie jej górnej granicy (art. 154 § 6 p.p.s.a.). W ocenie Sądu orzeczona grzywna jest współmierna do stwierdzonego uchybienia, a określając jej wysokość Sąd miał na względzie zarówno treść wniosku oraz charakter sprawy będący przedmiotem skargi (skarga na postanowienie), okres uchybienia terminu przekazania skargi, jak również fakt, że w dacie rozpoznawania wniosku skarga strony została już przekazana Sądowi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami administracyjnymi sprawy, a organ w odpowiedzi na wniosek wyjaśnił powody zwłoki w przekazaniu skargi.
Sąd wyraża przekonanie, że grzywna w wysokości 500 zł pozwoli na osiągnięcie celów, dla których środek ten został przewidziany. Będzie ona stanowić adekwatną dolegliwość za niewykonanie ustawowego obowiązku przekazania skargi, a także wpłynie na prawidłowe działanie organu administracji w przyszłości, tym bardziej, że z urzędu wiadome jest, iż opieszałość w przekazywaniu skarg przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze ma charakter incydentalny.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 55 § 1 zd. pierwsze i art. 154 § 6 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w punkcie 1 sentencji postanowienia, przy czym zgodnie z art. 55 § 1 zd. drugie p.p.s.a uczynił to na posiedzeniu niejawnym. O kosztach postępowania sądowego (punkt 2 sentencji postanowienia) Sąd orzekł na podstawie art. 205 § 2 i art. 200 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a., uwzględniając uiszczony wpis od wniosku (100 zł), opłatę skarbową od dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (480 zł) ustalone zgodnie z treścią § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).