Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek małoletniego P. K., działającego przez przedstawiciela ustawowowego A. K., o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K., z dnia 30.10.2017r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od spadków i darowizn.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów P. K. jest wraz z siostrą Z. K. ur. we 1998r. na utrzymaniu matki A. K. ur. w 1965r.
Jest on właścicielem udziału w wysokości [...] części w nieruchomości położonej na [...] w K., o wartości ok. 455 739 zł. Z tytułu najmu tej nieruchomości otrzymuje on wynagrodzenie, liczone proporcjonalnie do wysokości udziału, w wysokości 300 zł, miesięcznie. Ma on zasądzone alimenty od ojca P. W. w wysokości 1300 zł, miesięcznie, jednak otrzymuje tylko kwotę 750 zł. – tak jak siostra. W związku z tym przeciwko P. W. toczy się postępowanie egzekucyjne. Łączna zaległość alimentacyjna na rzecz P. K. i Z. K. wynosi 25 128,09 zł.
A. K. od dnia 01.10.2017r. zatrudniona jest na podstawie umowy o pracę i z tego tytułu otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 1459 zł, netto (2000 zł, brutto). W 2016r. uzyskała z tytułu najmu, dzierżawy 11 249,99 zł dochodu.
Jest właścicielką ˝ części nieruchomości gruntowej, zabudowanej budynkiem mieszkalnym, położonej w Raciborsku, obciążonej hipoteką umowną zwykłą w wysokości 214.000 CHF oraz hipoteką umowną kaucyjną w wysokości 12.262,20 CHF, na rzecz Banku BGŻ BNP Paribas S.A. Bank prowadzi obecnie egzekucję z tej nieruchomości pod sygn. akt [...]
Obecnie przeciwko A. K. prowadzone są cztery postępowania egzekucyjne na ponad 1 milion złotych, przed Komornikiem Sądowym przy Sądzie Rejonowym w [...] pod sygn. akt [...] oraz przed Komornikiem Sądowym przy Sądzie Rejonowym dla K. w K. pod sygn. akt: [...]
Stałe miesięczne wydatki rodziny wynoszą ok. 1.200 zł, miesięcznie i obejmują: opłatę za energię elektryczną - 325 zł, opłatę za telefony - 370 zł, opłatę za telewizję - 82 zł, koszty opieki medycznej - 130 zł, koszty ubezpieczenia - 77 zł, spłatę zadłużenia na rzecz komornika - 60 zł, koszty ochrony - 61,50 zł. Pozostałe przychody przeznaczane są na zakup żywności, środków higienicznych, środków czystości, odzieży, leków, opieki medycznej dla dzieci, opieki dentystycznej, biletów mpk, podręczników oraz przyborów szkolnych dla dzieci.
Wnioskodawca nie posiada oszczędności ani przedmiotów o wartości pow. 5000 zł.
Zdaniem orzekającego wniosek zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego.
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym ma też charakter wyjątkowy. Stosowane jest wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2017r., poz. 1369 z p. zm.), zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Instytucja ta stanowi jednocześnie formę dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co stosowanie jej powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, w zakresie całkowitym przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246§1 pkt 1 i 2 w/w ustawy).
W przedmiotowej sprawie strona skarżąca wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Taki wniosek zgodnie z art. 245 §3 w/w ustawy objęty jest definicją prawa pomocy w zakresie częściowym. Przesłanką wymagającą oceny jest więc fakt, czy strona skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r., sygn. akt. FZ 794/04, postanowienie NSA z dnia 07.03.2012r., sygn. akt I FZ 29/12).
Obecna sytuacja strony nie daje, zdaniem orzekającego, możliwości poniesienia przez nią kosztów sądowych, które według wskazania przez stronę przedmiotu skargi, obejmują wpis od skargi w wysokości 500 zł. Małoletni jest na utrzymaniu matki a środki uzyskiwane z najmu oraz alimentów wraz z wynagrodzeniem A. K. i alimentami na Z. K. wydawane są w całości na bieżące potrzeby trzyosobowej rodziny. Wnioskodawca nie posiada też żadnych oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na koszty sądowe.
Biorąc więc pod uwagę powyższe, przedmiotowy wniosek należało uznać za uzasadniony i zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie.
W związku z tym orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 244§1, art. 245§3, art. 246§1 pkt.
- 2) w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2017r., poz. 1369 z p. zm.).