Uzasadnienie
R. S. w dniu [...] r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
We wniosku wnioskodawca podał, że ze względu na swoją sytuację materialną nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych należnych w związku z zamiarem wniesienia skargi. W oświadczeniu majątkowym wskazał, że wnioskodawca utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w kwocie [...] zł brutto (zaświadczenie pracodawcy z dnia [...] r. k. [...]) oraz otrzymuje dochody z najmu pokoju w kwocie [...] zł. Gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i małoletnią córką. Wnioskodawca posiada [...] udziału w spółdzielczym mieszkaniu własnościowym o pow. [...] m kw. położony przy ul. [...], pozostałymi współwłaścicielami są żona i teściowa, a jego małoletnia córka jest właścicielem lokalu mieszkalnego o pow. [...] m kw, położonego przy ul. [...], w mieszkaniu tym zamieszkuje mama skarżącego. Innego majątku w postaci wartościowych rzeczy ruchomych, czy zgromadzonych zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych itp.) nie wykazał.
Wnioskodawca podał, że z żoną pozostaje w rozdzielności majątkowej i z tego, co jest mu wiadome, nie uzyskuje ona żadnych dochodów (kopia aktu notarialnego Rep [...] Nr [...] z [...] r. k. [...]). Wnioskodawca nie ponosi żadnych opłat związanych z mieszkaniem, z uwagi na niskie dochody, wydatki takie ponosi teściowa. Ponadto rodzina korzysta z codziennych posiłków przez nią sporządzanych. Jedyne wydatki jakie wnioskodawca poniósł w ciągu ostatnich dwóch miesięcy to kwota [...] zł na niezbędne lekarstwa dla dziecka i ubrania. Wnioskodawca nie korzysta z pomocy społecznej (zaświadczenie z OPS w [...] z [...] r. k. [...]).
W rocznym zeznaniu podatkowym za [...] r. PIT 37 R. S. deklarował przychód ze stosunku pracy w kwocie [...] zł, z najmu w kwocie [...] zł, koszty uzyskania przychodów w wysokości [...] zł, stratę w kwocie [...] zł. Wnioskodawca oświadczył, że nie złożył jeszcze rozliczenia podatkowego za [...] r.
Ponadto wnioskodawca wskazał, że nie jest w stanie przedłożyć wyciągów z kont bankowych żony, kopii jej rocznego zeznania podatkowego - z uwagi na rozdzielność majątkową małżeńską.
Postanowieniem z dnia 28 lutego 2013 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, uznając, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania.
Pismem z dnia [...] r. R. S. złożył sprzeciw od powyższego postanowienia, wskazując, że we wniosku podał wszystkie i prawdziwe dane dotyczące jego sytuacji majątkowej i rodzinnej. Odnośnie małżonki wyjaśnił, że nie uzyskuje ona żadnych dochodów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje
Jak stanowi art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.- zwana dalej P.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Złożony przez wnioskodawcę sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy wywołał taki skutek, że Sąd jest zobowiązany ponownie rozpatrzyć wniosek o przyznanie prawa pomocy uwzględniając okoliczności faktyczne i prawne sprawy oraz zebrany materiał dowodowy istniejący w chwili obecnej.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe.
Zasadą jest, że strona powinna partycypować w kosztach postępowania, wobec tego należy przyjąć, że jeżeli po zaspokojeniu najbardziej elementarnych potrzeb wnioskodawcy i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie, pozostają jakiekolwiek środki finansowe, to strona zobowiązana jest – na miarę swoich możliwości - w tych kosztach uczestniczyć.
Ponadto ustalenie wystąpienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. wymaga porównania realnych możliwości finansowych strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy z wysokością obciążeń finansowych związanych z postępowaniem.
Jak wynika z akt sprawy, R. S. wniósł skargę w niniejszej sprawie i został już ustalony wpis sądowy w wysokości [...] zł.
Sąd, zestawiając obecną sytuację majątkową wnioskodawcy z powinnością poniesienia ww. opłaty sądowej, stwierdził, że nie dysponuje on w chwili obecnej takimi środkami pieniężnymi, aby uiścić pełne koszty należne na tym etapie sprawy. Skarżący uzyskuje niskie dochody z pracy i najmu pokoju (ok. [...] zł), jego żona nie pracuje, rodzina nie posiada oszczędności. Opłata sądowa w kwocie ponad [...] zł stanowi zatem zbyt duże obciążenie finansowe dla skarżącego i może spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu rodziny. Niemniej jednak w okolicznościach rozpoznawanej sprawy brak jest w ocenie tut. Sądu wystarczających podstaw do przyjęcia w sposób jednoznaczny, iż skarżący nie ma żadnej możliwości sfinansowania przynajmniej części kosztów sądowych.
Nie można bowiem pomijać faktu, iż zarówno wnioskodawca jak i jego rodzina – żona i dziecko, mają zapewnione zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, bowiem mieszkają i korzystają z posiłków przygotowanych przez teściową, ponadto wnioskodawca nie ponosi żadnych opłat związanych z mieszkaniem. Wnioskodawca uzyskuje miesięcznie kwotę ok. [...] zł, dlatego też za zasadne jest przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym polegającym na zwolnieniu z należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego w kwocie powyżej [...] zł. Jej poniesienie nie doprowadzi zdaniem Sądu do powstania niedostatku w utrzymaniu skarżącego, przeciwnie leży w granicach jego możliwości finansowych.
Ponadto stanowi ono gwarancję konstytucyjnego prawa strony do sądu, jako że ten zakres zwolnienia pozwala na rozłożone w czasie gromadzenie środków na poniesienie dalszych, wszak niepewnych opłat sądowych. Pomoc Państwa nie może bowiem całkowicie zastępować starań podmiotu w zabezpieczeniu środków na prowadzenie procesu sądowego. Tym bardziej, że nie można też wykluczyć zmiany sytuacji finansowej strony skarżącej, która w tym okresie może przecież nastąpić.
Mając na względzie powyższe na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.