Uzasadnienie
Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF w dniu 17 marca 2020 r. (data stempla pocztowego), W. N. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (w tym wpisu od skargi w kwocie 100 zł) oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu (adwokata bądź radcy prawnego bądź doradcy podatkowego).
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części lub tylko ustanowienie pełnomocnika z urzędu następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a.).
Podkreślić przy tym należy, że rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w powołanym przepisie. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji, czy też dokumentów musi dostarczyć sam wnioskodawca. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest bowiem możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona.
W konsekwencji uchylenie się przez wnioskodawcę od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, iż prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z partnerką życiową. Wnioskodawca ani jego partnerka nie posiadają żadnego majątku, w tym oszczędności. Wnioskodawca posiada zaległości podatkowe, zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne oraz kosztów sądowych, które wynoszą ponad 200.000 zł i które w miarę możliwości stara się regulować z bieżących dochodów, a także zadłużenie w rachunku karty kredytowej w kwocie 660 zł, które spłaca w ratach minimalnych po 30 zł, z jego majątku prowadzona jest egzekucja, w toku której dokonano zajęcia rachunków bankowych oraz wierzytelności (należności wnioskodawcy u jego stałych kontrahentów). Źródłem utrzymania wnioskodawcy i jego partnerki jest działalność gospodarcza prowadzona przez wnioskodawcę, z której osiąga dochody w wysokości 1130 zł miesięcznie (w zależności od ilości zleceń) oraz wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenia w kwocie od 2.000-2.400 zł netto miesięcznie, na które składa się wynagrodzenie w minimalnej stawce godzinowej oraz premia od sprzedaży.
Na czynsz najmu mieszkania, opłaty związane z jego eksploatacją, w tym za media oraz za telefon, obsługę księgową itp., skarżący miesięcznie przeznacza kwotę około 1.320 zł (w okresie zimowym – 1.420 zł). Natomiast na wyżywienie oraz inne koszty wydatkuje miesięcznie około 1.200 zł. Do swoich stałych zobowiązań wnioskodawca zaliczył także składki na ubezpieczenie społeczne oraz podatek dochodowy (PIT-5), przy czym nie podał ich wysokości. Wnioskodawca wskazał, że obecnie wraz z bratem sprawuje całodobową opiekę nad chorą matką, w związku z czym ograniczył prowadzenie działalności gospodarczej.
Referendarz sądowy uznał przedmiotowe oświadczenie za niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawcy i zarządzeniem z dnia 27 lutego 2020 r., wydanym na podstawie art. 255 p.p.s.a., wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 14 dni: a/ wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych (rachunków prowadzonych dla potrzeb działalności gospodarczej wnioskodawcy, rachunków osobistych, rachunku karty kredytowej, rachunków lokat oraz kont i lokat dewizowych, w tym podlegających zajęciu egzekucyjnemu), obrazujących historię (wpłaty, wypłaty, przelewy) i salda tych rachunków za okres od 1 grudnia 2019 r.; b/ odpisów dokumentów księgowych potwierdzających wysokość przychodu/dochodu (poniesionej straty) za okres od 1 grudnia 2019 r. z tytułu prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej oraz wydatków (ze wskazaniem ich rodzaju) poniesionych przez wnioskodawcę w ww. okresie; c/ odpisów deklaracji VAT-7 za miesiące od listopada 2019 r.; d/ dowodów potwierdzających aktualny stan zadłużenia wnioskodawcy z tytułu należności publicznoprawnych (z tytułu podatków, składek do ZUS) oraz zastosowane środki egzekucyjne, a także potwierdzających dokonywanie przez wnioskodawcę wpłaty środków na poczet tych zobowiązań; e/ dowodu potwierdzającego wysokość zaległości wnioskodawcy z tytułu czynszu najmu mieszkania; f/ dokumentów obrazujących wysokość faktycznie poniesionych przez wnioskodawcę w styczniu i lutym 2020 r. stałych kosztów utrzymania (opłat za czynsz najmu mieszkania – jeżeli wnioskodawca go opłacił, opłat eksploatacyjnych do spółdzielni mieszkaniowej/wspólnoty, za energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, telefon, internet i innych), z wyłączeniem wydatków związanych z prowadzoną przez wnioskodawcę działalnością gospodarczą.
Wnioskodawca został poinformowany, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować odmową przyznania mu prawa pomocy.
Powyższe wezwanie doręczono wnioskodawcy w dniu 21 maja 2020 r. (dowód: potwierdzenie odbioru, k. 8 załącznika do akt).
Wnioskodawca nie wykonał nałożonego na niego obowiązku. Wezwanie referendarza sądowego pozostało bez odpowiedzi.
Wskazać przy tym należy, że w niniejszej sprawie bieg ww. terminu uległ zawieszeniu zgodnie z przepisem zawartym w art. 15 zzs ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.) dotyczącym wstrzymania rozpoczęcia i zawieszenia biegu terminów procesowych i sądowych w postępowaniach sądowoadministracyjnych w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID, który wszedł w życie 31 marca 2020 r. Przepis ten został uchylony 16 maja 2020 r. na mocy art. 46 pkt 20 przepisów ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 875), jednakże stosownie do art. 68 ust. 7 tej ustawy terminy w postępowaniach, o których mowa w art. 15 zzs ustawy zmienianej z dnia 2 marca 2020 r., których bieg uległ zawieszeniu na podstawie art. 15 zzs ustawy zmienianej, biegną dalej po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej.
Ustawa zmieniająca z dnia 14 maja 2020 r. weszła w życie 16 maja 2020 r., a zatem zakreślony termin upłynął bezskutecznie z dniem 1 czerwca 2020 r., uwzględniając zawieszenie jego biegu od 31 marca 2020 r. do 23 maja 2020 r.
W związku z powyższym należało uznać, iż sam wnioskodawca, poprzez nieprzedstawienie żądanych dokumentów, uniemożliwił dokonanie pełnej i rzetelnej oceny swojej sytuacji finansowej i rodzinnej. Jak już wskazano bierność wnioskodawcy skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych i traktować ją należy jako niewykazanie przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy.
Przypomnieć raz jeszcze należy, że to wnioskodawca ma obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania (czy to w całości, czy też w części). Owe wykazanie polega w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonujący, że nie ma on jakichkolwiek realnych możliwości poniesienia tych kosztów, bądź też ich uiszczenie spowoduje uszczerbek zapewnieniu koniecznego utrzymania dla składającego wniosek i jego rodziny. Wnioskodawca tego nie uczynił.
Referendarz sądowy zwraca uwagę, iż wnioskodawca wielokrotnie ubiegał się o przyznanie mu prawa pomocy w sprawach zawisłych przed tut. sądem i każdorazowo uchylał się od obowiązku przedstawienia stosownej dokumentacji, która obrazowałaby jego pełną sytuację finansową, co skutkowało odmową uwzględnienia jego żądań (m.in. w sprawach o sygn. akt I SA/Gd 1036/16, I SA/Gd 1642/16, I SA/Gd 578/17, I SA/Gd 625-626/17, I SA/Gd 1050-1051/17, I SA/Gd 1117/17, I SA/ Gd 1364-1365/17, I SA/Gd 1572-1573/17, I SA/Gd 73/18, I SA/Gd 585-586/18, I SA/Gd 992-992/18).
W niniejszej sprawie wnioskodawca – pomimo iż było mu znane stanowisko orzekających, co do skutków, jakie wywołuje uchylenie się wnioskodawcy od udokumentowania swojej sytuacji finansowej – po raz kolejny nie wykonał nałożonego na niego obowiązku. Przyjąć zatem należało, iż wnioskodawca po raz kolejny nie wykazał, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej zastosowanie względem niego instytucji prawa pomocy.
W tym stanie sprawy referendarz sądowy uznał, iż wnioskodawca nie wykazał zasadności wniesionego żądania i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.