Uzasadnienie
J.J. wniósł skargę na wskazaną w sentencji niniejszego orzeczenia decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Jednocześnie zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że posiada zadłużenie rzędu około 9 mln zł. Wobec niego toczą się liczne postępowania egzekucyjne, które są bezskuteczne i są umarzane. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że mieszka wraz z żoną. Nie posiada żadnego majątku, oszczędności, wierzytelności, zaś żona jest właścicielką ziemi rolnej o wartości ok. 100 tyś. zł. Jako dochody rodziny skarżący wskazał wynagrodzenie ze stosunku pracy w kwocie 280 zł i kontraktu w kwocie 7.000 zł oraz małżonki z kontraktu w wysokości 7.000 zł zaznaczając jednocześnie, że jego dochody są bardzo zmienne. Z kolei po stronie zobowiązań i wydatków skarżący wskazał czynsze - 3.000 zł, opłaty - 1.000 zł i media - 800 zł.
Ponieważ treść ww. oświadczeń nie była wystarczająca do ustalenia rzeczywistych zdolności płatniczych skarżącego, wezwano go do przedłożenia dodatkowych dokumentów i informacji:
- - dokumentów potwierdzających źródło i wysokość dochodów skarżącego i jego małżonki,
- - oświadczenia o pojazdach mechanicznych posiadanych przez skarżącego i jego małżonkę (z podaniem ich marki, roku produkcji i szacunkowej wartości),
- - wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych i lokat skarżącego, a także jego małżonki obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ciągu ostatnich trzech miesięcy,
- - dokumentów obrazujących aktualną wysokość zobowiązań finansowych (wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, banków i innych podmiotów),
- - dokumentów potwierdzających prowadzone wobec skarżącego postępowania egzekucyjne, z podaniem w szczególności aktualnej wysokości egzekwowanych należności oraz rodzaj zastosowanych środków egzekucyjnych,
- - informacji o tytule prawnym skarżącego do miejsca zamieszkania i korespondencji,
- - oświadczenia o kosztach utrzymania skarżącego i jego małżonki, z wyszczególnieniem kwot przeznaczanych na konkretne cele (w tym m.in. czynsz, opłaty za energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, wodę, odbiór nieczystości, telefon, telewizja, internet itp.) w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz źródeł ich finansowania.
Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy doręczono skarżącemu 28 grudnia 2020 r., zatem 7-dniowy termin do przedłożenia określonych ww. wezwaniem dokumentów upływał z dniem 4 stycznia 2021 r. Na powyższe wezwanie odpowiedź nie została udzielona.
Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej: "P.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym czyli takim o jakie wnioskuje skarżący, obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (§4).
Z kolei przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Zawarty w ww. przepisie zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar udowodnienia, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Strona powinna zatem podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd o zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane (por. postanowienie NSA z dnia 30 lipca 2009r. sygn. akt I FZ 171/09 - wszystkie cytowane w niniejszym postanowieniu orzeczenia dostępne są na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Co więcej, przedłożone dokumenty nie mogą budzić wątpliwości. Powinien z nich wynikać wszechstronny i wiarygodny obraz sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej wnioskodawcy. W postanowieniu z dnia 21 marca 2016 r. w sprawie o sygn. akt II FZ 118/16 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że gdy oświadczenie zawarte we wniosku okaże się być niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, to zgodnie z art. 255 P.p.s.a strona obowiązana jest złożyć na wezwanie Sądu/referendarza sądowego, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09, z 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09).
I właśnie z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Skarżący, pomimo skutecznego doręczenia mu w dniu 28 grudnia 2020 r. wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych dokumentów, pozostawił ww. wezwanie bez odpowiedzi. W tej sytuacji, analiza i rzetelna ocena sytuacji finansowej skarżącego oraz jego zdolności płatniczych okazała się niemożliwa.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.