Uzasadnienie
T. spółka z o.o. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia [...] września 2019 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za IV kwartał 2016 r.
W skardze zawarła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Spółka podniosła, że liczne naruszenia procedury oraz błędy w ustaleniach faktycznych dokonują wypaczenia rzeczywistości, co doprowadziło do nieprawidłowych ustaleń zobowiązań podatkowych w podatku VAT za kontrolowany okres. Dodała, że z uwagi na globalne ocieplenie klimatu i zakres prowadzonej działalności (rolnictwo) dochody uzyskiwane i planowane znacznie spadły (spadną), co może w efekcie spowodować u Spółki sytuację kryzysową. Ta okoliczność, powiązana z koniecznością spłaty zobowiązań podatkowych znacznie ogranicza możliwości zarobkowe skarżącej Spółki.
Z oświadczenia o majątku o dochodach Spółki wynika, że wysokość kapitału zakładowego wynosi 5.000 zł. Spółka nie posiada środków trwałych, a w ostatnim roku obrotowym poniosła stratę - 3.666,66 zł. Aktualny stan rachunków bankowych jest zerowy, a stan kasy na dzień [...] grudnia 2019 r. wyniósł 365,07 zł.
W odpowiedzi na wezwanie Sądu do przedłożenia dodatkowych dokumentów i informacji Spółka nadesłała m.in. sprawozdanie z działalności Spółki w roku 2018 z dodatkowymi informacjami i objaśnieniami, z bilansem i rachunkiem zysków i strat. Zgodnie z ww. dokumentami - stan na [...] grudnia 2018 r., w bieżącym roku podatkowym spółka odnotowała stratę z działalności w kwocie -4.783,32 zł. Według bilansu sporządzonego na dzień [...] grudnia 2019 r. spółka posiada aktywa trwałe na kwotę 1.616.151,88 zł: w postaci środków trwałych 116.151,88 zł, z tytułu udzielonych pożyczek na kwotę 1.500.000,00 zł oraz aktywa obrotowe w wysokości 324.555,85 zł. Stosownie do nadesłanej ewidencji środków trwałych ich wartość na dzień [...] grudnia 2018 r. wynosiła 116.151,88 zł. Z kolei z deklaracji dla podatku od towarów i usług za pierwsze trzy kwartały 2019 r. wynika, że Spółka nie świadczy usług i nie dokonuje dostaw towarów objętych tym podatkiem.
Spółka przedłożyła także zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego Spółki z dnia [...] czerwca 2012 r. oraz zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] lutego 2016 r. o zaległościach Spółki na dzień [...].12.2015 r. w podatku VAT za 12/2010: należność główna 286.248,60 zł, odsetki 158.268,00 zł i koszty egzekucyjne 1.566,07 zł.
Pomimo wezwania, Spółka nie nadesłała z kolei wyciągów z posiadanych kont bankowych oraz bilansu sporządzonego na dzień [...] września 2019 r. wyjaśniając, że w związku z połączeniem spółek T. sp. z o.o. oraz S. sp. z o.o. nie posiadała w 2019 r. rachunku bankowego, gdyż został on zamknięty, a korzystała z rachunku spółki S. Z kolei, z uwagi na perypetie związane z połączeniem spółek, brak jest możliwości przedstawienia bilansu sporządzonego na koniec miesiąca września 2019 r. z uwagi na okoliczność, iż nie będzie on odzwierciedlał prawidłowego stanu faktycznego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 - dalej zwanej "P.p.s.a.",) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
W toku rozpoznania wniosku nie można tracić z pola widzenia, że w razie przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa. Korzystanie z tej instytucji powinno mieć zatem miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca wykaże, że nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów sądowych, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu.
Podstawę do oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia strony, złożonego na urzędowym formularzu, obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach (art. 252 § 1 i 2 P.p.s.a.). Niemniej jednak obowiązek ten rozciąga się także na wszystkie dokumenty zawierające dane obrazujące sytuację majątkową strony i tym samym pozwalające zbadać istnienie przesłanek przyznania prawa pomocy. Istnienie tych okoliczności musi być wykazane w sposób niewątpliwy, co oznacza, że przedstawione przez wnioskodawcę dane i informacje muszą obrazować w sposób pełny i precyzyjny jego sytuację majątkową i stan dochodów, co następnie jest poddane ocenie Sądu, dokonywanej z punktu widzenia spójności i wiarygodności przedstawionych danych. Użyte w treści art. 246 P.p.s.a. słowo "wykazać" oznacza bowiem dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienia NSA: z 24 listopada 2011 r. sygn. akt I OZ 881/11, z 20 stycznia 2012 r. sygn. akt II FZ 863/11- wszystkie orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu dostępne w internetowej bazie pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z kolei, występujący w powołanym przepisie zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy. To oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, sąd nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu. Jednocześnie, trzeba podkreślić, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej nie ma charakteru obowiązkowego nawet w przypadku spełnienia przez nią przesłanek ustawowych (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 11 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Ol 21/10).
Na podstawie przedstawionej we wniosku argumentacji, złożonych oświadczeń oraz nadesłanych dokumentów Sąd uznał, że skarżąca Spółka nie wykazała niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania i w konsekwencji odmówił przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Przede wszystkim wskazać należy, że skarżąca Spółka wybiórczo przedstawiła swoją sytuację finansową i stan majątkowy, pomijając aktualne okoliczności istotne dla rzeczywistego stanu rzeczy. Pomimo wezwania Sądu, nie nadesłała w tej sprawie bilansu sporządzonego na dzień [...] września 2019 r. powołując się na "perypetie związane z połączeniem spółek". Nie przedłożyła także wyciągów bankowych z 2019 r. Spółka poprzestała jedynie na oświadczeniu, że jej rachunek bankowy został zamknięty i korzystała z rachunku spółki S.; wyciągu tego jednak również nie złożyła do akt. Brak dokumentów w tym zakresie uniemożliwił Sądowi dokonanie pełnej i rzetelnej oceny aktualnych możliwości płatniczych Spółki.
Analizując z kolei sytuację Spółki na podstawie dokumentów sporządzonych za 2018 rok, uwagę zwraca wysoka wartość środków trwałych, inwestycji długoterminowych oraz aktywów obrotowych. Wartości te wielokrotnie przewyższają wysokość wpisu w niniejszej sprawie. To pozwala na wniosek, że Skarżąca, pomimo trwającego postępowania egzekucyjnego ma możliwość przeznaczenia środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych.
W tym miejscu dodać również należy, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, ubiegająca się o prawo pomocy, może pokryć koszty postępowania przez żądanie dopłat od wspólników (por. postanowienie NSA z 12 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 796/11). We wspomnianym orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na możliwość pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2019 r., poz. 505 ze zm.) umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. Kidyba A., Kodeks spółek handlowych.
Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-300 K.s.h., wyd. VII). Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2012 r. sygn. akt II GZ 123/12, z dnia 20 października 2015 r. sygn. akt II FZ 812/15).
Stosownie do § 7 ust. 1 umowy skarżącej Spółki, Wspólnicy na podstawie podjętej przez nich uchwały mogą zostać zobowiązani do wniesienia dopłat w wysokości 10-krotnej wartości posiadanych przez nich udziałów. Jak wynika z informacji odpowiadającej odpisowi pełnemu z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, jedyny wspólnik Spółki posiada 50 udziałów o łącznej wartości 5.000 zł. Z dokumentów nadesłanych przez Skarżącą wynika, że kapitał własny Spółki na koniec 2018 r. wynosił 10.000 zł (100 równych udziałów po 100 zł każdy).
Zatem nawet, gdy spółka nie dysponuje środkami pieniężnymi niezbędnymi do opłacenia takich koniecznych wydatków, udziałowcy mają możliwości prawne by wesprzeć finansowo utworzony przez nich podmiot prawa, poprzez dofinansowanie działalności spółki, bądź w formie dopłat bądź udzielania pożyczki przez udziałowca.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 4 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.