Uzasadnienie
K sp. z o.o. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2020 r. w przedmiocie podatku rolnego za 2019 rok.
W skardze Spółka zawarła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Podniosła, że nie posiada środków na wniesienie opłaty od skargi ze względu na między innymi: brak otrzymanych środków z Urzędu Skarbowego, całkowite zajęcie wierzytelności u kontrahentów przez Urząd Skarbowy, egzekucję komorniczą z ZUS, egzekucje komornicze, umieszczenie wpisu w księdze wieczystej nieruchomości o zakazie samodzielnego obciążania nieruchomości, brak ruchomości i nieruchomości celem ich spieniężenia oraz bardzo trudną sytuację na rynku z uwagi na fakt panującej epidemii koronawirusa.
W nadesłanym w dniu 5 marca 2020 r. formularzu PPPr skarżąca rozszerzyła zakres wniosku o ustanowienie pełnomocnika. W uzasadnieniu podniosła, że złożyła wnioski o zwrot podatku od towarów i usług w łącznej wysokości 1.710.284 zł plus odsetki. Jest to kwota wyjęta z obrotu spółki co skutkuje utratą płynności finansowej. Względem spółki prowadzone są liczne egzekucje komornicze, spółka ma zajęte konta bankowe co powoduje, że nie jest w stanie normalnie funkcjonować i zaplanować jakichkolwiek wydatków. Dokonuje częściowych wypłat z konta bankowego na poczet wynagrodzeń dla pracowników. Z oświadczenia o majątku o dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 410.000,00 zł, wartości środków trwałych 7.021.735,00 zł oraz wysokość zysku za ostatni rok obrotowy 178.139,89 zł. Spółka wykazała też "zerowe" saldo rachunku bankowego w [...]. Oświadczyła ponadto, że jej miesięczny dochód wynosi około 12.000,00 zł (w zależności ilu jest klientów na piasek), a miesięczne koszty jej działalności to około 22.000,00 zł (wynagrodzenia dla pracowników, ZUS, PIT-4, koszt najmu lokalu, podatek od nieruchomości, koszt najmu sprzętu) i około 3.000 - 4.000,00 zł na paliwo do urządzeń.
Stan środków w kasie na koniec grudnia 2019 r. wyniósł 44,11 zł, a na koniec marca 2020 r. 13,29 zł. Ze względu na zajęcia komornicze część klientów Spółki zrezygnowała ze współpracy, a inni przekazują zapłaty za towary bezpośrednio do urzędu skarbowego. Pomimo wygenerowanego zysku na koniec roku, który w całości jest zabezpieczony i pobrany przez Urząd Skarbowy, na konto Spółki wpływają małe kwoty, które nawet nie wystarczają na wynagrodzenia pracowników, dlatego Spółka jest zmuszona zaciągać pożyczki od udziałowca, ale jego oszczędności i możliwości finansowe już się skończyły.
Z nadesłanej, w odpowiedzi na wezwanie z 8 czerwca 2020 r., kopii zeznania podatkowego CIT-8 za 2019 rok wynika, że w 2019 r. skarżąca spółka osiągnęła przychód w wysokości 557.569,56 zł przy kosztach jego uzyskania w wysokości 329.238,47 zł. Zgodnie z bilansem sporządzonym na dzień 31 grudnia 2019 r. Spółka posiada aktywa w wysokości 16.475.054,57 zł, na które składają się przede wszystkim grunty o wartości 7.021.735,00 zł oraz należności od pozostałych jednostek w wysokości 9.438.066,35 zł. Z kolei z deklaracji dla podatku od towarów i usług wynika, że w ostatnim kwartale 2019 r. Spółka dokonała dostaw towarów na kwotę 295.465 zł przy nabyciu towarów na kwotę 38.917 zł, a w pierwszym kwartale 2020 r. na kwotę 67.523 zł przy nabyciu towarów na kwotę 16.889 zł. Z kolei z przedłożonych raportów kasowych za okres od marca do maja 2020 r. wynika, że R.S. jako udziałowiec udzielił Spółce pożyczek: [...] marca 2020 r. w kwocie 11.500 zł, [...] kwietnia 2020 r. - 11.000 zł, [...] maja 2020 r. - 15.000 zł oraz [...] maja 2020 r. - 2.500 zł, które przeznaczone zostały na wypłatę wynagrodzeń i bieżące rozliczenia Spółki.
Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 - dalej zwanej "P.p.s.a."), stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.).
Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy wykaże że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Oznacza to, że obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. To ona winna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki stanowiące podstawę do uwzględnienia jego wniosku.
W toku rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy nie można tracić z pola widzenia, że w razie przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa. Korzystanie z tej instytucji powinno mieć zatem miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami. Co więcej, w przypadku wnioskowania o prawo pomocy przez osobę prawną nie może ona powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z 7 października 2014 r. sygn. akt I GZ 390/14; postanowienie WSA w Olsztynie z 31 października 2018 r. sygn. akt II SA/Ol 553/18, dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W rozpatrywanej sprawie Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 100 zł (wpis od skargi) oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu, co oznacza, że zobowiązana była do wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Spółka podniosła, że wobec niej prowadzone są liczne egzekucje komornicze, ma zajęte konta bankowe. Nie posiada ruchomości i nieruchomości celem ich spieniężenia. Nie dysponuje środkami w kasie oraz na rachunkach bankowych co powoduje, że nie jest w stanie normalnie funkcjonować
Oceniając sytuację wnioskodawcy podkreślić przede wszystkim należy, że działalność gospodarcza skarżącej Spółki jest nadal prowadzona i to z zyskiem. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby Spółka została postawiona w stan likwidacji, upadłości bądź żeby toczyło się wobec niej postępowanie układowe, z powodu ewentualnego braku płynności finansowej. Zgodnie z dominującą w orzecznictwie NSA wykładnią art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a., brak jest podstaw do udzielenia przedsiębiorcy będącemu osobą prawną wparcia finansowego przez Skarb Państwa, jeżeli mimo trudności finansowych nadal prowadzi działalność gospodarczą oraz nie wszczął postępowania upadłościowego czy naprawczego (np. post. NSA z 24 marca 2015 r. sygn. akt II FZ 36/15).
Jak wynika zaś z rocznego zeznania podatkowego CIT-8 dochód z działalności Spółki za 2019 rok wyniósł 228.331,09 zł. Zgodnie z rachunkiem zysków i strat, zysk z działalności operacyjnej na dzień 31 grudnia 2019 r. wyniósł 191.156,83 zł. Sama Spółka deklaruje w złożonym wniosku, że jej aktualny, miesięczny dochód wynosi około 12.000 zł. Z kolei, jak wynika z przedłożonych deklaracji VAT-7 za ostatni kwartał 2019 r. Spółka, w ramach prowadzonej działalności, dokonała dostaw towarów i usług w kwocie 295.465 zł przy nabyciu towarów na kwotę 38.917 zł, a w pierwszym kwartale 2020 r. w kwocie 67.523 zł przy nabyciu towarów na kwotę 16.889 zł. Przyjąć zatem należy, że dysponuje zasobami finansowymi, które pozwalają na kontynuowanie działalności. Uwagę zwraca ponadto znaczna wartość środków trwałych Spółki; ich stan na dzień 31 grudnia 2019 r. wynosił 7.021.735,00 zł. Dysponowanie tak znacznym majątkiem, w ocenie referendarza, wyklucza w zasadzie przyznanie prawa pomocy.
Podnieść również należy, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością ubiegająca się o prawo pomocy ma możliwość pozyskania środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat (por. postanowienie NSA z 12 stycznia 2012 r. sygn. akt II FZ 796/11). Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2019 r., poz. 505 ze zm.), umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. Kidyba A., Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-300 K.s.h., wyd. VII). Mogą być także wykorzystane na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (postanowienia NSA z 11 kwietnia 2012 r. sygn. akt II GZ 123/12, z 20 października 2015 r. sygn. akt II FZ 812/15).
W tym miejscu wskazać należy, że przedłożona do akt sprawy umowa spółki (tekst jednolity z 25 stycznia 2017r.) w § 10 przewiduje możliwość nałożenia na wspólników dopłat w granicach do dziesięciokrotnej nominalnej wartości udziałów posiadanych przez każdego z nich. Wartość udziałów jednego z nich (E.S.) wynosi 310.000 zł, a drugiego (R.S.) 100.000 zł. Jak wynika z przedłożonych dokumentów, Spółka zaciąga pożyczki od jednego z udziałowców. Podniesiona natomiast przez nią okoliczność, że "i jego oszczędności i możliwości finansowe już się skończyły", nie wyklucza zobowiązania do dopłaty drugiego wspólnika. Trzeba też zauważyć, że 1 kwietnia 2020 r. tj. kilka dni po wniesieniu skargi na decyzję w przedmiocie podatku rolnego za 2019 rok, Spółka dysponowała środkami finansowymi w kwocie 11.000 zł uzyskanymi tytułem pożyczki zaciągniętej u R.S.. Z kolei, dwie kolejne pożyczki (w kwocie 15.000 zł i 2.500 zł) udzielone zostały Spółce już na etapie postępowania sądowego.
Powyższe świadczy zatem o tym, że Spółka miała możliwość zabezpieczenia środków na dochodzenie swoich praw przed sądem, tj. na uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 100 zł stanowiącej najniższą wysokość wpisu w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że obowiązkiem spółki jako podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą jest zabezpieczenie środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym, gdyż stanowią one część kosztów tej działalności i mają pierwszeństwo przed innymi zobowiązaniami (por. postanowienia WSA w Warszawie: z 31.08.2017r. sygn. akt III SA/Wa 2212/17, z dnia 13 listopada 2018r. sygn. akt III SA/Wa 1187/17).
Z tych samych powodów nie jest zasadne ustanowienie dla skarżącej Spółki pełnomocnika. Przyznanie stronie prawa pomocy w postaci ustanowienia pełnomocnika uzależnione jest bowiem od wykazania przez nią przesłanek, o których mowa w art. 246 P.p.s.a. Możliwość ponoszenia kosztów sądowych chociażby w części wyklucza możliwość przyznania tej formy prawa pomocy.
Na zakończenia zauważyć należy, że pomimo wezwania z dnia 9 czerwca 2020 r. Spółka nie przedłożyła żadnych dokumentów potwierdzających jej twierdzenia o bardzo trudnej sytuacji Spółki z uwagi na fakt panującej pandemii koronawirusa.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.