Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 11 stycznia 2022 r. sygn. akt I SA/Po 472/21 oddalił skargę K. P. na wskazane w sentencji postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej.
Skarżąca pismem z 03 lutego 2022 r. wniosła o sporządzenie uzasadnienia wyroku i o zwolnienie od kosztów sądowych.
Na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 4 lutego 2022 r. wezwano skarżącą do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF.
Skarżąca pismem z dnia 07 marca 2022 r. podała, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie adwokata w osobie adwokata W. Z.. Do pisma załączyła niepodpisany formularz PPF (brak elektronicznego podpisu).
Na zarządzenie starszego referendarza sądowego z dnia 18 marca 2022 r., pismem z 1 kwietnia 2022 r. wezwano skarżącą do złożenia podpisanego wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF.
W odpowiedzi z 22 kwietnia 2022 r. skarżąca przedłożyła podpisany w dniu 22 kwietnia 2022 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata na urzędowym formularzu PPF.
W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że utrzymuje się z emerytury, z której ZUS potrąca jej ok. [...],- zł. Z pozostałej kwoty w wysokości ok. [...],- zł średnio co miesiąc ma do zapłacenia: opłaty za media w wysokości ok. [...],- zł, [...],- zł przeznacza na środki czystości i higieny, [...],- zł na leki, na transport ok. [...],- zł, za odzież ok. [...],- zł, na wyżywienie i inne konieczne dla utrzymania koszty pozostaje jej ok. [...],- zł. Skarżąca podała, że są miesiące, w których ogranicza koszty wyżywienia do granic przetrwania. Wnioskodawczyni podała, że pandemia Covid-19 znacznie pogorszyła jej sytuację ekonomiczną o nowe, nieplanowane wydatki na maseczki, rękawice ochronne, środki do dezynfekcji. Skarżąca podała, że pozostaje w rekonwalescencji po złamaniu barku i kości ramienia oraz śródstopia. Wnioskodawczyni oświadczyła, że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami.
Skarżaca posiada mieszkanie spółdzielcze [...], nie posiada innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, praw majątkowych, wierzytelności, przedmiotów o wartości powyżej 5.000,- zł. Skarżąca podała, że jej dochód netto wynosi [...],- zł, po potrąceniach z ZUS pozostaje jej [...],- zł miesięcznie.
W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 p.p.s.a.). Art. 246 § 1 p.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z argumentacji skarżącej wynika, iż zasadnym jest ustanowienie dla niej adwokata, gdyż wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów zastępstwa procesowego. Wnioskodawczyni jest emerytką, przy czym ZUS dokonuje potrąceń z emerytury i do wypłaty pozostaje kwota [...] [...] zł, z tej kwoty skarżąca ponosi koszty swojego utrzymania oraz koszty leczenia, wnioskodawczyni jest bowiem osobą schorowaną, podlega rekonwalescencji po złamaniu barku, kości ramienia i śródstopia. Wnioskodawczyni nie posiada żadnych oszczędności ani majątku, z którego mogłaby ponieść koszty pełnomocnika z wyboru, również bieżące dochody nie pozwalają jej na poniesienie kosztów pełnomocnika z wyboru.
Natomiast co do wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych zauważyć należy, że skarżąca nie jest zobowiązana w przedmiotowej sprawie do uiszczenia kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi kasacyjnej i ewentualnych innych kosztów sądowych, gdyż z akt sprawy wynika, że postanowieniem z dnia 05 sierpnia 2021 r., sygn. akt I SPP/Po 108/21 referendarz sądowy zwolnił skarżącą od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 239 § 1 pkt 4 p.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona, której przyznane zostało prawo do pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym (prawo pomocy), w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa.
Natomiast stosownie do art. 241 p.p.s.a. zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w przepisie prawa lub w postanowieniu sądu administracyjnego bez określenia zakresu tego zwolnienia - oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków. Skarżąca nie wniosła na to postanowienie sprzeciwu, również prawo pomocy nie zostało cofnięte przez Sąd. Wobec powyższego stwierdzić należy, że wnioskodawczyni na obecnym etapie postępowania nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Zgodnie z art. 249a p.p.s.a. jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się.
W ocenie starszego referendarza sądowego postępowanie z wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie stało się zbędne z uwagi na okoliczność, że skarżącą zwolniono od kosztów sądowych, a zatem postępowanie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych należy umorzyć.
Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 2, art. 246 § 1 pkt 1, art. 249a w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.