Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 13 października 1997 r., II SA 148/97

Teza

Wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej należy do ministra sprawiedliwości i następuje w granicach uznania administracyjnego.

Sentencja

1. oddala skargę na decyzję ministra sprawiedliwości w przedmiocie odmowy powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej.

Uzasadnienie

Minister sprawiedliwości decyzją z 16 stycznia 1997 r. utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z 28 października 1996 r. odmawiającą J.M. powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej w (...).

W uzasadnieniu decyzji podano, iż J.M. spełnia wymogi określone w art. 11 w związku z art. 12 pkt 2 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie /Dz.U. nr 22 poz. 91 ze zm./ i wbrew opinii Rady Izby Notarialnej w (...) posiada kwalifikacje do powołania na stanowisko notariusza.

Powołanie na stanowisko notariusza pozostaje jednak w ścisłym związku z ustaleniem siedziby kancelarii notarialnej, której celowość wynika z zapotrzebowania miejscowej ludności na usługi notarialne. Aktualnie w (...) funkcjonuje 7 kancelarii notarialnych, w tym jedna, która rozpoczęła działalność w sierpniu 1996 należy sądzić, że funkcjonowanie tej kancelarii obniży obciążenie kancelarii wcześniej utworzonych, a obciążenie to jak wskazują dane statystyczne nie jest zbyt wysokie, a z pewnością nie jest to obciążenie pozwalające na ustalenie, że potrzeby ludności na usługi notarialne nie są dostatecznie zaspokojone.

W ocenie Ministra Sprawiedliwości w aktualnym stanie liczbowym kancelarii notarialnych w (...) i sporządzanych czynności notarialnych nie ma potrzeby utworzenia kolejnej kancelarii. Odnosząc się do zarzutów skarżącego, minister sprawiedliwości podkreślił, że rozpoznanie sprawy następuje w oparciu o stan prawny i faktyczny obowiązujący w dniu wydania decyzji.

Bezzasadne są zatem zarzuty niewyjaśnienia okoliczności sprawy w sposób wskazany przez wnioskodawcę, bowiem w dniu wydania decyzji działało w (...) 7 kancelarii notarialnych i nie nastąpiły zmiany uniemożliwiające kandydatowi wykonywanie zawodu radcy prawnego.

Na marginesie podnieść należy, że ewentualna zmiana ustawy o radcach prawnych w sposób wskazany przez kandydata nie miałaby wpływu na treść decyzji w sprawie wniosku o powołanie na stanowisko notariusza, powodowałaby jedynie konieczność wyboru innego zawodu. W dacie wydawania niniejszej decyzji stan faktyczny, o którym mowa wyżej nie uległ zmianie, nie ma więc podstaw do uchylenia omawianej decyzji. Opierając się na danych statystycznych uwzględniono okres I półrocza 1996 r. poprzedzający bezpośrednio wydanie decyzji, a więc najbardziej odzwierciedlający aktualne zapotrzebowanie na usługi notarialne, w których inne czynności notarialne w stosunku do aktów notarialnych są uboczne ze względu na formę i czasochłonność. W przedstawionych warunkach zbędne było utworzenie kolejnej kancelarii notarialnej w (...). W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J.M. domagał się uchylenia powyższej decyzji i zarzucił m.in., iż na skutek przewlekłego załatwienia jego wniosku została powołana siódma kancelaria notarialna w (...). Poza tym jedna z działających obecnie kancelarii zaprzestanie swej działalności w 1997 r. Podane przez ministra sprawiedliwości dane statystyczne w zakresie obciążenia kancelarii notarialnych w (...) uwzględniają tylko dane z pierwszego półrocza 1997 r., a kancelarie notarialne najbardziej obciążone są w IV kwartale każdego roku. Poza tym w związku ze zmianą ustawy o radcach prawnych nie będzie mógł nadal wykonywać swojego dotychczasowego zawodu, gdyż jego żona wykonuje zawód sędziego w Sądzie Wojewódzkim w (...). Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie powołując się na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie /Dz.U. nr 22 poz. 91/ wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej należy do ministra sprawiedliwości, przy czym wyznaczenie siedziby następuje w granicach tzw. uznania administracyjnego. W zaskarżonej decyzji minister sprawiedliwości odmawiając skarżącemu wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej należycie rozważył istotne okoliczności sprawy i ocenił zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes strony. Tym samym nie można zasadnie twierdzić, iż został naruszony art. 7 Kpa. Minister Sprawiedliwości trafnie przy tym podkreślił, że rozpoznanie sprawy następuje w oparciu o stan faktyczny i prawny istniejących w dacie wydania decyzji. W dniu zaś wydania decyzji działało w (...) już 7 kancelarii notarialnych i nie nastąpiły jeszcze zmiany stanu prawnego uniemożliwiające skarżącemu wykonywanie zawodu radcy prawnego, z uwagi na wykonywany przez żonę skarżącego zawód sędziego.

Wydając decyzję Minister Sprawiedliwości nie mógł powołać się na dane statystyczne z całego roku 1996, skoro takie dane statystyczne jeszcze nie istniały. Uznając za zbędne utworzenie kolejnej kancelarii notarialnej w (...) oparto się na danych statystycznych z I półrocza 1996 r., w którym sporządzono średnio 65 aktów notarialnych miesięcznie w każdej z sześciu funkcjonujących kancelarii, bez uwzględnienia uruchomionej 12 sierpnia 1996 r. siódmej kancelarii. W konsekwencji ta liczba kancelarii mogła zostać uznana przez Ministra Sprawiedliwości za wystarczającą do należytej obsługi mieszkańców (...) w zakresie usług notarialnych. Poza tym minister sprawiedliwości zasadnie zwrócił uwagę na to, iż utworzenie kolejnej kancelarii notarialnej obniżyłoby i tak już niewielkie obciążenie kancelarii już wcześniej utworzonych, co w przyszłości mogłoby prowadzić nawet do pauperyzacji zawodu notariusza.