Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 7 listopada 2002 r., II SA 3358/01

Sprawa

sprawy ze skargi Wojciecha D. "D.-T." w P.-L. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w W. z dnia 3 września 2001 r. (...) w przedmiocie nakazu skierowania pracowników na badania - oddala skargę.

Teza

Legitymowanie się wynikami specjalistycznymi badań lekarskich, stwierdzających zdolność do wykonywania określonego zawodu lub czynności, nie zwalnia z obowiązku poddawania się wstępnym badaniom lekarskim, o których mowa w art. 229 par. 1 Kodeksu pracy.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny

Uzasadnienie

Decyzją z 3 września 2001 r. okręgowy inspektor pracy w W. utrzymał w mocy nakaz inspektora pracy z 20 lipca 2001 r. zobowiązujący Wojciecha D., właściciela firmy transportowej "D-T" w P., do poddania badaniom profilaktycznym w celu uzyskania zaświadczenia o braku przeciwskazań do zatrudnienia na stanowisku kierowcy - pracowników Wojciecha B., Janusza K. oraz Krzysztofa P. Jako podstawę prawną decyzji okręgowy inspektor pracy w W. wskazał art. 138 par. 1 Kpa oraz art. 10 i art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy /Dz.U. 1985 nr 54 poz. 276 ze zm./.

W uzasadnieniu decyzji okręgowy inspektor pracy nie podzielił poglądu odwołującego, że pracownicy ci mają świadectwa lekarskie, dopuszczające ich do wykonywania zawodu kierowcy, a zatem zbędne jest powtarzanie tych samych badań lekarskich. Okręgowy inspektor pracy wskazał, że art. 2291 par. 1, 2 i 4 Kodeksu pracy wprowadza obowiązkowe badania pracowników wstępne, okresowe oraz kontrolne. Badanie lekarskie pracownika polega na przeprowadzeniu weryfikacji, czy pracownik może wykonywać pracę na danym stanowisku w określonych narażeniach, bez uszczerbku dla zdrowia.

Wstępnym badaniom lekarskim podlegają wszystkie osoby przyjmowane do pracy, bez względu na to, czy posiadają wyniki badań lekarskich przeprowadzonych u poprzedniego pracodawcy lub badań lekarskich specjalistycznych stwierdzających prawo wykonywania zawodu np. kierowcy, nurka.

Pracodawca nie może dopuścić do pracy pracownika bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku. Lekarz przeprowadzający badania profilaktyczne może poszerzyć ich częstotliwość lub zakres o dodatkowe specjalistyczne badania, jeżeli stwierdzi, że jest to niezbędne dla prawidłowej oceny stanu zdrowia pracownika.

Badanie profilaktyczne kończy się wydaniem orzeczenia lekarskiego, stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do pracy na określonym stanowisku. Pracodawca jest zobowiązany przechowywać zaświadczenia w aktach osobowych pracownika /par. 6 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie zakresu prowadzenia przez pracodawców dokumentacji w sprawach związanych ze stosunkiem pracy oraz sposobu prowadzenia akt osobowych pracownika /Dz.U. nr 62 poz. 286/.

Okręgowy inspektor pracy stwierdził nadto, że każda osoba, chcąc uzyskać prawo jazdy, musi przejść odpowiednie badania lekarskie i uzyskać zaświadczenie lekarskie. Nie są to jednak orzeczenia lekarskie stwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych do pracy.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi Wojciecha S. do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Zdaniem skarżącego, obowiązujące przepisy nie przewidują obowiązku uzyskania świadectwa lekarskiego dopuszczającego do zatrudnienia na stanowisku kierowcy. Świadectwo kwalifikacyjne dopuszczające określoną osobę do wykonywania zawodu kierowcy jest tożsame z brakiem przeciwwskazań do zatrudnienia na takim stanowisku. Zakres badań koniecznych do uzyskania takiego świadectwa jest szerszy od badań profilaktycznych, a świadectwo posiada określony termin ważności. Skarżący podał, że wszyscy pracownicy wymienieni w nakazie posiadają świadectwa kwalifikacyjne dopuszczające ich do wykonywania zawodu kierowcy - musieli je przedstawić przed przystąpieniem do pracy.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę za nieuzasadnioną.

Podkreślił, że istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy posiadanie przez pracownika świadectwa kwalifikacyjnego, stwierdzającego prawo wykonywania określonego zawodu, zwalnia pracodawcę i pracownika odpowiednio z obowiązku określonego w art. 229 par. 4 Kp i art. 211 pkt 5 Kp.

Zgodnie z powołanymi przepisami pracodawca nie może dopuścić do pracy pracownika bez aktualnego orzeczenia lekarskiego, stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku.

Obowiązkiem pracownika jest natomiast przestrzeganie przepisów i zasad bezpieczeństwa, w szczególności poddawanie się wstępnym, okresowym i kontrolnym oraz innym zaleconym badaniom lekarskim i stosowanie się do wskazań lekarskich.

Art. 229 par. 1 i 2 Kp stanowi, że osoba przyjmowana do pracy podlega wstępnym badaniom lekarskim, zaś pracownik podlega okresowym, ewentualnie w razie niezdolności do pracy trwającej powyżej 30 dni spowodowanej chorobą, także kontrolnym badaniom lekarskim /tzw. badania profilaktyczne/.

Szczegółowe zasady przeprowadzania badań profilaktycznych uregulowane zostały w rozporządzeniu ministra zdrowia i opieki społecznej z dnia 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy /Dz.U. nr 69 poz. 332 ze zm./.

W myśl par. 4 ust. 1 rozporządzenia, badania profilaktyczne przeprowadza się na podstawie skierowania wydanego przez pracodawcę, a orzeczenia lekarskie wydawane są w formie zaświadczeń - par. 3 ust. 4 rozporządzenia.

Z par. 13 pkt 2 rozporządzenia wynika, że rozporządzenie nie narusza przepisów dotyczących badań lekarskich osób przyjmowanych do pracy i pracowników, dla których w myśl obowiązujących przepisów uzyskanie odpowiedniego orzeczenia lekarskiego jest warunkiem nabycia lub posiadania uprawnień do wykonywania określonego zawodu lub czynności bądź jest niezbędne ze względów sanitarno-epidemiologicznych.

Z przedłożonych wyżej przepisów jednoznacznie wynika, że posiadanie przez osobę przyjmowaną do pracy lub pracownika świadectwa stwierdzającego uprawnienia danej osoby do wykonywania określonego zawodu nie jest tożsame z posiadaniem orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na konkretnym stanowisku - art. 229 par. 4 Kp.

Świadectwa kwalifikacyjne, stwierdzające uprawnienia określonej osoby do pracy w charakterze kierowcy, są dokumentem potwierdzającym uprawnienia zawodowe i stanowią jeden z warunków umożliwiających wykonywanie pracy kierowcy. Nie jest to jednak warunek wystarczający i uzasadniający dopuszczenie przez pracodawcę do pracy osobę, która nie posiada ponadto aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do wykonywania pracy na danym stanowisku.

Z tych względów organy obu instancji prawidłowo ustaliły i oceniły, uznając za wykroczenie przeciwko prawom pracownika - art. 283 par. 1 Kp, fakt dopuszczenia do pracy przez skarżącego pracowników nieposiadających aktualnego orzeczenia lekarskiego, stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na danym stanowisku.

W konsekwencji powyższego, zobowiązanie skarżącego do usunięcia ujawnionych nieprawidłowości jest uzasadnione i zgodne z prawem - art. 9 pkt 1 ustawy z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy /Dz.U. 1985 nr 54 poz. 276 ze zm./.