Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 19 kwietnia 1984 r., II SA 451/84

Teza

1. Ustawa z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych /Dz.U. nr 31 poz. 214/, jak i rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1983 r. w sprawie niektórych praw i obowiązków urzędników administracji celnej /Dz.U. nr 5 poz. 34/, nie znają formy przeniesienia urzędnika państwowego /funkcjonariusza celnego/ na inne stanowisko służbowe w ramach tego samego urzędu, poza przypadkami określonymi w art. 34 ust. 3 pkt 4 i art. 10 ust. 5 ustawy.
2. Skoro unormowanie dotyczące nawiązania, zmiany i rozwiązania stosunku pracy z urzędnikiem państwowym, zawarte w rozdziale 2 powyższej ustawy, jest pełne /z uwzględnieniem wyjątków określonych w art. 14 ust. 4 i art. 16/, wyłączone jest stosowanie w tym zakresie przepisów kodeksu pracy na zasadzie art. 5 Kp.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Ryszarda K. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 30 grudnia 1983 r. w przedmiocie przeniesienia na inne stanowisko służbowe i na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję dyrektora Urzędu Celnego w Sz.

Uzasadnienie

Dyrektor Urzędu Celnego w Sz. decyzją z dnia 25 listopada 1983 r. wypowiedział Ryszardowi K. - kierownikowi zmiany umowę o pracę w części dotyczącej stanowiska służbowego. Jako nowe stanowisko służbowe po upływie okresu wypowiedzenia, to jest od dnia 1 marca 1984 r., dyrektor wskazał stanowisko inspektora celnego z wynagrodzeniem miesięcznym zasadniczym 12.100 zł plus 800 zł dodatku celnego.

Po rozpatrzeniu odwołania Ryszarda K., Prezes Głównego Urzędu Ceł, decyzją nr KA-I-111-151/83 z dnia 30 grudnia 1983 r., utrzymał w mocy decyzję dyrektora Urzędu Celnego w Sz. W uzasadnieniu swej decyzji organ II instancji wskazał, że posiadane wyższe wykształcenie prawnicze oraz doświadczenie nabyte w trakcie służby w urzędzie predestynują Ryszarda K. do pracy przede wszystkim w komórce wewnętrznej. Dlatego przeniesienie do Działu Postępowania Celnego nie ma charakteru degradacji, ale jest podyktowane koniecznością zapewnienia prawidłowego funkcjonowania urzędu i wykorzystania nabytych umiejętności. Decyzja powyższa nie powoływała podstawy prawnej.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ryszard K. zakwestionował wydane w sprawie decyzje, które uważa za krzywdzące i bezpodstawne. Podniósł, że w Urzędzie Celnym w Sz. pracuje od 1 kwietnia 1960 r., przy czym od 1972 r. pełnił funkcję kierownika zmiany i przez cały okres zatrudnienia wywiązywał się z obowiązków bez zastrzeżeń. Uważając swoją pracę na stanowisku kierownika zmiany w Dziale Operacyjnym za zgodną z zainteresowaniami i predyspozycjami oraz posiadanym wykształceniem, nie może pogodzić się z decyzją przeniesienia go do pracy w innym dziale.

Organ administracji państwowej wnosił o oddalenie skargi. Na rozprawie sądowej pełnomocnik organu wskazał, że podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy art. 42 w związku z art. 5 kodeksu pracy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Ryszard K. był zatrudniony w Urzędzie Celnym w Sz. od dnia 1 kwietnia 1960 r. na podstawie umowy o pracę. Z dniem 1 stycznia 1979 r. stał się funkcjonariuszem mianowanym w związku z regulacją prawną zawartą w par. 42 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 września 1978 r. w sprawie praw i obowiązków pracowników organów administracji celnej /Dz.U. nr 24 poz. 111/, a od dnia 1 stycznia 1983 r. jest funkcjonariuszem celnym mianowanym w rozumieniu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1983 r. w sprawie niektórych praw i obowiązków urzędników administracji celnej /Dz.U. nr 5 poz. 34/.

Do stosunków pracy urzędników państwowych, w tym funkcjonariuszy celnych zatrudnionych w urzędach celnych, mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych /Dz.U. nr 31 poz. 214/ ze zmianami i uzupełnieniami określonymi w cytowanym wyżej rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1983 r. /art. 47 ustawy/. Określając obowiązki i prawa urzędników państwowych, ustawa ta w sposób szczegółowy i wyczerpujący uregulowała kwestie nawiązania, zmiany i rozwiązania stosunku pracy z urzędnikami podlegającymi jej przepisom. Jedynie w zakresie wygaśnięcia stosunku pracy z urzędnikiem państwowym mianowanym ustawa odsyła w art. 14 ust. 4 do stosowania kodeksu pracy i przepisów szczególnych. Ponadto z art. 16 ustawy wynika, że jej przepisy nie naruszają przepisów dotyczących szczególnej ochrony pracowników w zakresie wypowiedzenia i rozwiązania stosunku pracy. Skoro z wyjątkiem tych przypadków, unormowanie dotyczące nawiązania, zmiany i rozwiązania stosunku pracy z urzędnikiem państwowym, zawarte w rozdziale 2 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych, jest pełne, wyłączone jest stosowanie w tym zakresie przepisów kodeksu pracy na zasadzie art. 5 Kp. Przepis art. 5 Kp bowiem stanowi wyraźnie, że do stosunku pracy określonej kategorii pracowników, regulowanego przepisami szczególnymi, przepisy kodeksu stosuje się tylko w zakresie nie uregulowanym tymi przepisami. Tym samym możliwości dokonywania zmian w stosunku pracy urzędnika państwowego występują tylko w zakresie i trybie przewidzianym w omawianej ustawie z dnia 16 września 1982 r.

Zarówno ta ustawa, jak i powołane już rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1983 r., nie znają formy przeniesienia urzędnika państwowego /funkcjonariusza celnego/ na inne stanowisko służbowe w ramach tego samego urzędu, chyba że zachodzi przypadek wykonania prawomocnego orzeczenia komisji dyscyplinarnej o przeniesieniu na niższe stanowisko /art. 34 ust. 3 pkt 4 ustawy/, bądź też trwała utrata zdolności do pracy na zajmowanym stanowisku, stwierdzona orzeczeniem komisji lekarskiej do spraw inwalidztwa i zatrudnienia /art. 10 ust. 5 ustawy/. Natomiast powyższe przepisy przewidują możliwość zlecenia urzędnikowi państwowemu /funkcjonariuszowi celnemu/ na pewien okres wykonywania innej pracy niż określona w akcie mianowania lub umowie o pracę, zgodnej z jego kwalifikacjami, jeżeli wymagają tego potrzeby służbowe. Okres ten ustawa w art. 10 ust. 1 zakreśliła do 3 miesięcy w roku kalendarzowym, a rozporządzenie dotyczące funkcjonariuszy celnych - do 6 miesięcy w roku kalendarzowym /par. 10 ust. 1/.

W świetle powyższych rozważań decyzje wydane przez organy obu instancji w przedmiocie przeniesienia skarżącego ze stanowiska kierownika zmiany na stanowisko inspektora celnego w ramach Urzędu Celnego przy zastosowaniu art. 42 par. 2 Kp należy uznać za naruszające powołane wyżej przepisy prawa materialnego, a w szczególności par. 10 cytowanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1983 r. w sprawie niektórych praw i obowiązków urzędników administracji celnej.

Mając na uwadze stwierdzone naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny - uwzględniając skargę Ryszarda K. - zgodnie z art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 Kpa orzekł, jak w sentencji wyroku.