Uzasadnienie
Krzysztof R. ukończył studia prawnicze i od 9 stycznia 1971 r. do 10 maja 1994 r. był sędzią. Odwołanie ze stanowiska sędziego nastąpiło w wyniku jego rezygnacji.
Dnia 11 stycznia 1994 r. Krzysztof R. zwrócił się do Ministra Sprawiedliwości o powołanie go na notariusza w L. Wniosek ten pozytywnie zaopiniował prezes Sądu Wojewódzkiego w (...), natomiast negatywną opinię wydała Rada Izby Notarialnej w uchwale nr (...) z dnia 20 kwietnia 1994 r. Rada Izby Notarialnej podniosła, że Krzysztof R. "nie potrafił odpowiedzieć na większość pytań z prawa cywilnego, handlowego i innych dziedzin prawa, których znajomość jest niezbędna przy wykonywaniu zawodu notariusza".
Decyzją z dnia 22 czerwca 1995 r. Minister Sprawiedliwości, na podstawie art. 10 i 11 w związku z art. 12 pkt 2 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie /Dz.U. nr 22 poz. 91/, powołał Krzysztofa R. na stanowisko notariusza i wyznaczył mu siedzibę kancelarii notarialnej w L. Decyzja ta była przedmiotem skargi Rady Izby Notarialnej; wniosła ona o jej uchylenie, jako wydanej wbrew opinii Rady, która sprawuje nadzór nad działalnością notariuszy. Dlatego organ ten z woli ustawodawcy /art. 35 pkt 2 i art. 34 prawa o notariacie/ powinien aktywnie uczestniczyć w kształtowaniu polityki kadrowej w notariacie. Teza o konieczności posiadania przez kandydata na notariusza odpowiednich kwalifikacji merytorycznych jest uzasadniona. Dlatego w postępowaniu mającym na celu powołanie kandydata na notariusza fakt posiadania przez niego tych kwalifikacji powinien być wnikliwie analizowany i uprawdopodobniony wobec organów odpowiedzialnych za prawidłowe funkcjonowanie notariatu.
Z analizy art. 10 i 11 prawa o notariacie wcale nie wynika, że Minister Sprawiedliwości musi powołać na notariusza każdą osobę, która spełnia wszystkie przesłanki wymienione w art. 11 lub 12 prawa o notariacie. Organ państwowy, realizując zasadę praworządności /art. 6 i 7 Kpa/, powinien przy podejmowaniu decyzji, w tym także decyzji personalnych, z urzędu uwzględniać interes państwowy i społeczny. W omawianym zakresie interes ten zostaje uwzględniony wówczas, gdy osoba powoływana na notariusza jest należycie przygotowana do tego zawodu. Rada Izby Notarialnej uchwaliła plan rozmieszczenia kancelarii notarialnych jako dokument, który powinien być przestrzegany w polityce kadrowej, ponieważ nie został zaskarżony. W planie tym nie przewidziano kancelarii notarialnej w L. Odpowiadając na skargę, Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Artykuł 11 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie /Dz.U. nr 22 poz. 91/ wymaga, by kandydat na notariusza był odpowiednio przygotowany zawodowo do pełnienia tej funkcji przez odbycie wyższych studiów prawniczych, odbycie aplikacji notarialnej, złożenie egzaminu notarialnego i przepracowanie w charakterze asesora notarialnego co najmniej 2 lat.
Zgodnie z art. 12 tej ustawy od powyższych wymagań są zwolnieni m.in. sędziowie, prokuratorzy, adwokaci i radcy prawni, którzy wykonywali ten zawód przez co najmniej 3 lata.
Ustawa nie upoważnia ani samorządu notarialnego, ani Ministra Sprawiedliwości do poddawania osób mających kwalifikacje wymagane przez art. 11 i 12 ustawy jakimkolwiek egzaminom z zakresu wiedzy zawodowej, nazywanym np. sprawdzianami, testami czy rozmowami kwalifikacyjnymi.
Zgodnie z art. 79 ust. 2 ustawy strona ma prawo brać udział w przeprowadzaniu dowodu oraz składać wyjaśnienia, jest to jednak uprawnienie strony, a nie obowiązek, który może być egzekwowany przez organ samorządu zawodowego lub administrację.
Posiadanie przez kandydata na notariusza wymaganych przez ustawę kwalifikacji nie stwarza po stronie Ministra Sprawiedliwości obowiązku powołania tego kandydata na notariusza. Decyzja Ministra w tym przedmiocie ma charakter uznaniowy, a uznanie powinno uwzględniać interes społeczny i słuszny interes obywateli /art. 7 Kpa/.
Stosownie do art. 10 cytowanej ustawy Minister Sprawiedliwości, przed wydaniem decyzji w przedmiocie powołania notariusza, ma obowiązek zasięgnąć opinii rady właściwej izby notarialnej, przy czym opinia ta, nie wiążąca dla organu administracji, ma być mu pomocą w wydaniu decyzji prawnie niewadliwej i społecznie trafnej.
Żaden przepis tej ustawy nie uprawnia organów samorządu do wydawania przepisów powszechnie obowiązujących, a tylko takimi przepisami mogłyby być regulowane kwestie rozmieszczenia kancelarii notarialnych. Dlatego jeżeli nawet Rada Izby Notarialnej w (...) uchwaliła plan rozmieszczenia notariuszy, to uchwała taka nie wiąże ani kandydatów na notariuszy, ani Ministra Sprawiedliwości.
Oceniając całość materiału dowodowego zebranego w sprawie, należy przyjąć, iż zaskarżona decyzja nie narusza powszechnie obowiązującego prawa, i dlatego skarga została oddalona na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.