Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] października 2021 r. J. L. (dalej: skarżący) złożył wniosek do Wydziału Geodezji i Kartografii Urzędu Miasta [...] o ujawnienie w ewidencji gruntów i budynków miasta [...] działki ewidencyjnej nr [...], KM [...] o powierzchni 260 m kw. przy ul. [...] we [...]. Skarżący wskazał, że wniosek wynika ze zobowiązania Sądu Rejonowego we [...] do przedłożenia wypisu z rejestru gruntów w związku z toczącym się postępowaniem o wpis w Księdze Wieczystej.
Organ wezwał skarżącego pismem z dnia [...] grudnia 2021 r. do uzupełnienia ww. wniosku poprzez dostarczenie oryginałów lub urzędowo poświadczonych za zgodność z oryginałem dokumentów, których kopie zostały załączone do wniosku oraz dostarczenie dokumentów uzasadniających przedmiot żądania zgodnie z art. 24 ust. 2b pkt 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1990 z późn. zm. – dalej "p.g.i.k."). Pismem z dnia [...] stycznia 2022 r. skarżący uzupełnił braki wniosku, jednakże pismem z dnia [...] lutego 2022 r. organ poinformował, że skarżący nadal nie dostarczył dokumentów mogących stanowić podstawę wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków.
Decyzją z dnia [...] marca 2022 r., znak: [...], Prezydent Miasta [...] odmówił ujawnienia w ewidencji gruntów i budynków miasta [...], w obrębie ewidencyjnym [...] KM [...], działki ewidencyjnej oznaczonej numerem [...] o pow. 260 m kw.
Uzasadniając swoją decyzję organ wyjaśnił, że wniosek dotyczy dawnej działki ewidencyjnej nr [...] w obrębie [...] KM [...] powstałej w procesie założenia ewidencji gruntów miasta [...] w latach 1962-1967. Dalej organ wskazał, że aktualnie w obszarze dawnej działki ewidencyjnej nr [...] występują działki powstałe w wyniku jej podziału. Działka nr [...] występuje w ewidencji gruntów i budynków miasta [...], jednak posiada ona powierzchnię 836 m kw. Zatem w ocenie organu przedmiot żądania, tj. działka [...] o powierzchni 260 m kw., nie występuje w ewidencji.
Zdaniem organu skarżący nie dostarczył dokumentów, które mogłyby stanowić podstawę wprowadzenia zmian w ewidencji. Organ zaznaczył, iż w przedłożonym przez skarżącego akcie notarialnym umowy sprzedaży udziałów w spadku wskazane zostało, iż według wiedzy skarżącego w skład masy spadkowej wchodzą nieruchomości objęte księgami wieczystymi [...] oraz [...]. Natomiast według ustaleń organu działka [...] KM [...] o powierzchni 260 m kw. nie występuje w ww. księgach wieczystych. Ponadto organ wskazał, że aktualizacja danych ewidencyjnych może nastąpić jedynie na podstawie dokumentów wskazanych w art. 24 ust. 2b pkt 1 p.g.i.k., a wszelkie zmiany danych ewidencyjnych powinny mieć charakter bezsporny.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie w całości. Wskazał, że organ wydając zaskarżoną decyzję pominął kwestię prawomocnej decyzji o lokalizacji szczegółowej Wydziału Budownictwa Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] września 1967 r., na podstawie której Miejska Pracownia Geodezyjna dokonała podziału działki nr [...] na dwie działki: nr [...] o powierzchni 1141 m kw i nr [...] o powierzchni 260 m kw. (położonej przy ul. [...] we [...]) w celu wywłaszczenia działki nr [...]. Skarżący wskazał, że działka nr [...] stała się własnością Skarbu Państwa, zaś działka nr [...] o powierzchni 260 m kw. pozostała we współwłasności osób wymienionych w księdze wieczystej KW [...], w tym także skarżącego na mocy postanowienia Sądu Rejonowego we [...] z dnia [...] czerwca 2021 r. oraz aktu notarialnego Rep. A nr [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r. Skarżący zaznaczył, że dla działki nr [...] założono odrębną księgę wieczystą.
Ponadto skarżący wskazał, że na podstawie decyzji o wywłaszczeniu, w ramach której doszło do wydzielenia działek nr [...], ujawniono w ewidencji działkę ewidencyjną nr [...], natomiast pominięto w niej działkę nr [...]. Skarżący zaznaczył, że organ wydając zaskarżoną decyzję wskazał, że działka nr [...] występuje już w ewidencji i ma powierzchnię 836 m kw., natomiast organ pominął, że działka ta zlokalizowana jest w zupełnie innej części obrębu ewidencyjnego i leży przy innej ulicy niż działka, której dotyczy wniosek. Zdaniem skarżącego, w ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do oznaczenia działki nr [...] o powierzchni 836 m kw. istnieje błąd, który organ z urzędu powinien wyeliminować.
Rozpoznając sprawę w postępowaniu odwoławczym Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wystąpił do Prezydenta Miasta [...] o uzupełnienie materiału dowodowego. Następnie decyzją z dnia [...] sierpnia 2022 r., znak: [...], organ drugiej instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wskazał, że aktualizacja danych w ewidencji polega na wprowadzaniu nowych informacji, wynikających z dokumentów źródłowych oraz na prostowaniu błędnych wpisów w ewidencji, ale tylko mających charakter oczywistych pomyłek. Organ podkreślił, że zapisy w ewidencji gruntów mają charakter techniczny, deklaratoryjny, co oznacza, że organy rejestrują stany prawne ustalone w innym trybie.
Organ wskazał, że skarżący dołączył do sprawy mapę synchronizacyjną uwzględniającą aktualny stan działki nr [...] i [...] z naniesioną nieruchomością [...] uwzględniającą podział na działki nr [...], w związku z którą działka nr [...] o powierzchni 260 m kw. odpowiada części działek nr [...] Na podstawie uzupełnionej dokumentacji organ stwierdził, że działki nr [...], na pograniczu których skarżący wskazuje, że powinna znajdować się działka nr [...], powstały z dokonywanych wcześniej podziałów. Ponadto organ wskazał, że obecnie w ewidencji działka nr [...] figuruje jako działka o powierzchni 836 m kw. przy ul. [...]. Organ na ten podstawie wyjaśnił, że Prezydent Miasta [...] w zakresie prowadzenia ewidencji gruntów jest organem rejestrującym, działającym na podstawie aktualnie ustalonych stanów prawnych.
Odnosząc się do zarzutu przedstawionego w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, że organ na podstawie art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d p.g.i.k. powinien wyeliminować z ewidencji dane błędne w ten sposób, że działkę nr [...] o powierzchni 836 m kw. wpisać jako działkę nr [...] oraz ujawnić działkę nr [...] o powierzchni 260 m kw., organ stwierdził, że nie może tego zrobić, ponieważ na obszarze wskazanym przez skarżącego znajdują się części dwóch innych działek, tj. nr [...], dla których prowadzone są księgi wieczyste przez Sąd Rejonowy we [...] i w ten sposób dokonałby rozstrzygnięcia w zakresie sporu o posiadanie, własność i granice działki, co do czego nie ma kompetencji. Organ wyjaśnił, że w takiej sytuacji powinno najpierw dojść do rozstrzygnięcia sporu w drodze procesu cywilnego, a na podstawie orzeczenia zapadłego w takim procesie może dokonać zmian w operacie ewidencyjnym.
W skardze do Sądu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący podniósł zarzut, że organy dokonały niewłaściwej oceny materiału dowodowego w sprawie. W ocenie skarżącego działka nr [...] odpowiadająca części poprzedniej działki nr [...], posiada księgę wieczystą i właścicieli, a więc niezbędne jest jej wykazanie w operacie ewidencyjnym. Wskazał, że jeśli działka ta obecnie wchodzi w skład działek nr [...] to ujawnienie (utworzenie nowej) działki nr [...] kosztem istniejących aktualnie działek byłoby usunięciem błędu, dopuszczalnym w trybie § 45 Rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. poz. 1390 z późn. zm.), zgodnie z którym dane ewidencyjne niespełniające obowiązujących standardów technicznych podlegają systematycznej modyfikacji i dostosowywaniu w ramach bieżącej aktualizacji ewidencji.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył co następuje
Na wstępie należy wyjaśnić, że na podstawie art. 15 zzs(4) ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.) niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 – dalej powoływanej jako p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania – art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Sąd kontrolując w tak zakreślonych granicach legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdził, że wniesiona w sprawie skarga jest bezzasadna.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy w sytuacji, gdy działka nr [...] o pow. 260 m kw., znajdująca się w obrębie ewidencyjnym KM [...], przy ul. [...] we [...], o której ujawnienie w ewidencji wnosi skarżący, znajduje się w granicach dwóch innych działek, tj. nr [...], dla których sporządzone są księgi wieczyste, organ powinien dokonać ujawnienia przedmiotowej działki korygując granice ww. działek (o co wnosi skarżący) czy też powinien odmówić jej ujawnienia, z uwagi na to, że musiałby dokonać rozstrzygnięcia o kwestii własności i granic działek.
Na wstępie wskazać należy, że stosownie do treści art. 24 ust. 2a p.g.i.k. informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji:
- 1) z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z: przepisów prawa, dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4, materiałów zasobu, wykrycia błędnych informacji;
- 2) na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania.
Natomiast w myśl art. 24 ust. 2b aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje:
- 1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie:
- a) przepisów prawa,
- b) wpisów w księgach wieczystych,
- c) prawomocnych orzeczeń sądu,
- d) ostatecznych decyzji administracyjnych,
- e) aktów notarialnych, ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych,
- f) zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu,
- g) wpisów w innych rejestrach publicznych,
- h) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b
- 2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach.
Mając na względzie powyższe regulacje stwierdzić należy, że procedura aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków ma charakter rejestrowy. Wprowadzane w jej trakcie zmiany są zatem wtórne wobec zdarzeń prawnych, z których wynikają. Dokonanie zmian zapisów w ewidencji gruntów i budynków ma charakter wtórny do zmian natury prawnej i faktycznej zaistniałych na nieruchomości.
Za pomocą przepisów p.g.i.k. nie można kwestionować czy ustalać stanu faktycznego i prawnego na nieruchomości, ani też podważać tytułów dokonanych w ewidencji wpisów. Organy administracji dokonują wpisów na podstawie takich ustaleń, a nie same ich dokonują. Wobec tego stwierdzić należy, że ewidencja gruntów pełniąc funkcje informatyczno-techniczne, nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów, ani nie nadaje tych praw. Rejestruje jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Stąd też poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji, nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością (por. wyroki NSA z dnia 12 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 1662/12; z dnia 29 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 1128/06 – dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
Zdaniem Sądu, rolą ewidencji gruntów i budynków nie jest zatem rozstrzyganie sporów własnościowych, a więc dotyczących kwestii przysługiwania prawa własności i jego zasięgu, natomiast organy prowadzące tę ewidencję nie są uprawnione do rozstrzygania stanu prawnego nieruchomości. W takiej sytuacji konieczne jest wszczęcie odpowiedniego postępowania przed sądem powszechnym, który będzie władny rozstrzygać spory na tle stanu prawnego nieruchomości. Temu bowiem służą tego rodzaju postępowania jak: rozgraniczenie, uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, czy powództwo o ustalenie albo o ochronę własności.
Natomiast organy ewidencyjne uprawnione są jedynie do badania, czy na podstawie dostępnych dokumentów zasadnym jest dokonanie zmian istniejących w ewidencji wpisów (por. wyroki NSA z dnia 24 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 1377/14; z dnia 12 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 1662/12; z dnia 7 maja 2008 r., sygn. akt I OSK 719/07; wyrok WSA w Lublinie z dnia 19 maja 2022 r., sygn. akt III SA/Lu 69/22 – dostępne jw.)
Reasumując, aktualizacja danych w ewidencji gruntów i budynków stanowi czynność o charakterze rejestrowym i nie może rozstrzygać o prawie własności czy granicach działek. Dane do ewidencji wprowadzane są na podstawie danych wynikających z art. 24 ust. 2b p.g.i.k. i nie rozstrzyga o nich organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków. Właściwym do rozstrzygnięcia zaistniałego w niniejszej sprawie sporu jest sąd powszechny, który ma możliwość we właściwej procedurze cywilnej lub wieczystoksięgowej rozstrzygnąć o własności nieruchomości. Dopiero w oparciu o takie orzeczenie sądu powszechnego, kiedy nie będzie już żadnych wątpliwości co do stanu prawnego i stanu faktycznego przedmiotowej działki, organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków będzie mógł w niej ewentualnie ujawnić daną nieruchomość.
Z tych względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako nieuzasadnioną.