Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] września 2022 r., nr [...] Prezydent M. I., działając na podstawie art. 17, art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2022 r., poz. 615), obwieszczenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 27 października 2021 roku (Monitor Polski z 2021 r. poz. 1021), ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jednolity: Dz.U. z 2020 r., poz. 1359), ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (tekst jednolity Dz.U. z 2020 r., poz. 821), rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 roku w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1466) oraz art. 104, art. 127a ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), orzekł o odmowie przyznania M. Z. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w celu sprawowania opieki nad matką B. W..
W uzasadnieniu decyzji powołano się na przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.), zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Organ I instancji wskazał także, że świadczenie przysługuje - jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później, niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.
Jako przesłankę przemawiającą za odmową świadczenia organ I instancji wskazał, że B. W. jest osobą niepełnosprawną, legitymującą się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, z którego wynika, że ustalony znaczny stopień niepełnosprawności istnieje od [...].06.2021 r. W zawiązku z tym organ uznał, iż Skarżąca nie spełnia wymogów ustawowych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem niepełnosprawność jej matki powstała po ukończeniu przez nią wieku wskazanego w przepisie art. 17 ust 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Organ I instancji wskazał przy tym na świadomość istnienia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt 38/13), na mocy którego przepis art. 17 ust. 1 lit. b został uznany za niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jednak uznał, że skoro dotychczas przepis ten nie został zmieniony, to funkcjonuje w obrocie prawnym i winien być stosowany.
Orzekający organ I instancji podkreślił także, że u podstaw decyzji legł również fakt, iż matka Skarżącej mieszka sama w mieszkaniu chronionym i jest osobą samodzielną wymagającą pomocy jedynie kilka razy w tygodniu.
W odwołaniu od powyższej decyzji, M. Z. nie zgadzając się z zaskarżonym rozstrzygnięciem, wniosła o jego zmianę i przyznanie prawa do wnioskowanego świadczenia. W odwołaniu powołano się na naruszenie przepisów prawa materialnego art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez nie uwzględnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...] października 2014 r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Powołano się również na naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 17 ust 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie wypełnia kryteriów opisanych w tym przepisie. W istocie zarzut ten sprowadzał się do wskazania, że zdaniem Skarżącej przepis nie uzależnia przyznania świadczenia od obowiązku sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nieustannie przez całą dobę.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] października 2022 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium zauważyło, że niedokonanie przez ustawodawcę zmiany treści art. 17 ust. 1b u.ś.r. zgodnie ze stanowiskiem TK z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 (wejście w życie 23 października 2014 r.) powoduje, że w tak ukształtowanym stanie prawnym, przy rozpatrywaniu od tej daty wniosków o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego składanych przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej - wobec wynikającego z tego wyroku wymogu ich równego traktowania bez względu na moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki - organy mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 u.ś.r., która z tym dniem została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 16 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 1221/17).
W stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego, w odniesieniu do tych osób, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Dlatego też, odmowa przyznania świadczenia, przez organ pierwszej instancji, na podstawie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych – zdaniem organu odwoławczego jest nieprawidłowa.
Mając na uwadze powyższe, Kolegium uznało, że organ pierwszej instancji dokonał niewłaściwej, naruszającej zasadę równości, wykładni art. 17 ust. 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, co niweczyłoby skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Dlatego też, odmowa przyznania świadczenia, przez organ pierwszej instancji, na podstawie art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych - z uwagi na to, że niepełnosprawność B. W. powstała po ukończeniu 25 - go roku życia - jest nieprawidłowa, gdyż przepis ten należy odczytywać z pominięciem kryterium wieku powstania niepełnosprawności.
Niemniej jednak, Kolegium uznało, iż strona skarżąca nie spełnia wszystkich warunków ustawowych uprawniających do przyznania wnioskowanego świadczenia, bowiem z przywołanych przepisów ustawy o świadczenia rodzinnych wynika, że podstawowym wymogiem do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga, a świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu.
Kolegium zauważyło, że czynności wskazywane przez stronę jako czynności związane z opieką nad matką, to czynności, które są wykonywane w toku normalnego funkcjonowania i dbania o starszych członków rodziny (pomoc przy cięższych pracach, załatwianie spraw urzędowych, czy "użyczenie pralki") i nie mogą być utożsamiane z ciągłą i całodobową opieką nad osobą niepełnosprawną. Nie jest to zatem opieka w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy, która musi być stała lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1148/20).
W ocenie Kolegium, nie sposób zgodzić się zatem z argumentacją zawartą w odwołaniu, iż zdaniem strony, art. 17 ust. 1 nie uzależnia przyznania świadczenia od obowiązku sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nieustannie przez całą dobę, bowiem jak wywiedziono wcześniej opieka winna być stała i całodobowa.
Organ odwoławczy zwrócił też uwagę, że rozwiązanie umowy o pracę przez M. Z. wynikało z uzyskania przez nią renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, a zatem brak było związku przyczynowo- skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością opieki nad osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, tym bardziej, że wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności został złożony już po wygaśnięciu umowy o pracę.
W skardze do Sądu M. Z. zarzuciła decyzji organu odwoławczego naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu I i II instancji, orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego; ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Z normy art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych zdaniem skarżącej wynika, że podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która nie musi być opieką całodobową. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 16 września 2021 roku wydanego w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 577/21 wskazał, jak należy rozumieć zawarte przez ustawodawcę w ustawie o świadczeniach rodzinnych zwrot stałej oraz długotrwałej opieki. W orzeczeniu tym Sąd zważył iż "warunku "stałej" opieki nie można rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała w sensie trwałości, zaś "długotrwała" w sensie rozciągłości w czasie, jako opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności warunkujących egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 9 grudnia 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 1164/19).
Istotą opieki, o której mowa wart. 17 ust. 1 u.ś.r. jest więc nie tylko jej stałość i ciągłość, ale także zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą jest sprawowana; zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 3 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 535/19). Przede wszystkim nie sposób przyjąć, że skoro pomoc (opieka) świadczona przez skarżącą matce nie jest wykonywana przez całą dobę (a jedynie we wskazanych godzinach), to tym samym nie można mówić o opiece "stałej i długoterminowej" w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. Abstrahując od kwestii, że w sprawowaniu opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. chodzi przede wszystkim o pomoc w zapewnieniu zaspokojenia normalnych, podstawowych i codziennych potrzeb egzystencjalnych osobie niepełnosprawnej, których ta z uwagi na stopień niepełnosprawności (schorowania) nie jest w stanie sobie sama zapewnić".
W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu z normami prawnymi - proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania zaskarżonego aktu i na podstawie ustalonego przez organy stanu faktycznego. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych rozstrzygnięć administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd - jak stanowi art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną podstawą prawną, z wyjątkiem skarg na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej.
W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które uzasadniałyby wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, rozstrzygnięciu podjętemu w zaskarżonej decyzji, tj. odmowie przyznania wnioskowanego przez stronę skarżącą świadczenia pielęgnacyjnego, nie można skutecznie postawić zarzutu wydania go z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Z tego powodu Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 615 ze zm.), zwanej dalej u.ś.r., a w szczególności art. 17 u.ś.r., w którym szczegółowo określono wymogi, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce lub ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Z powołanego unormowania art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że zasadniczym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest, aby opiekun osoby niepełnosprawnej nie podejmował lub rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem częściowe zrekompensowanie opiekunowi osoby niepełnosprawnej strat finansowych związanych z niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z pracy, spowodowaną koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.
Należy jednak podkreślić, że wskazane świadczenie nie jest przyznawane jedynie za sam fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za związany z tą opieką rzeczywisty brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub rezygnację z zatrudnienia. Wnioskujący o świadczenie pielęgnacyjne musi zatem sprawować faktyczną i konieczną opiekę nad osobą niepełnosprawną w wymiarze, który uniemożliwia mu wykonywanie pracy zarobkowej. Z okoliczności sprawy musi więc wynikać, że sprawujący opiekę nie podejmuje aktywności zawodowej (tj. rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej) wyłącznie z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną i to w wymiarze (zakresie), który w okolicznościach danej sprawy wyklucza mu możliwość podjęcia jakiejkolwiek aktywności zawodowej.
W tej sytuacji obowiązkiem organu administracji w kontrolowanym postępowaniu było ustalenie związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką. Organy winny były ustalić, czy niepodejmowanie zatrudnienia wynika z rzeczywistej potrzeby opieki i pomocy, której zakres wyklucza jakąkolwiek aktywność zawodową skarżącej, w tym choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy.
W toku przeprowadzonego postępowania ustalono, że matka skarżącej mieszka sama w mieszkaniu chronionym i jest osobą samodzielną wymagającą pomocy jedynie kilka razy w tygodniu. Matka strony legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z dnia [...].07.2022 r., wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w I.. Z orzeczenia tego wynika, że matka skarżącej jest całkowicie niezdolna do pracy oraz wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, ze wskazaniem, że datą ustalenia stopnia niepełnosprawności jest [...].06.2022 r. Orzeczenie wydano na stałe.
Z ustaleń przeprowadzonego rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, że matka skarżącej jest osobą bardzo samodzielną, chodzącą, cierpi na schorzenia kardiologiczne, schorzenia kończyn dolnych, dusznicę bolesną oraz osteoporozę. B. W. sama dba o czystość w mieszkaniu oraz o czystość i higienę osobistą. Ponadto, sama przygotowuje sobie śniadania, kolacje, a obiady odgrzewa. Poza miejscem zamieszkania porusza się o kuli. B. W. sama zaspakaja codzienne potrzeby życiowe i pomocy córki wymaga jedynie kilka razy w tygodniu. Skarżąca, co drugi dzień przynosi obiad, pomaga matce w cięższych sprawach gospodarczych, a w razie potrzeby załatwia sprawy w urzędach. Córka zabiera też pranie matki, jednak czyni to dlatego, gdyż w mieszkaniu B. W. nie ma pralki.
W ocenie Sądu, organy w niniejszej sprawie w sposób prawidłowy zgromadziły materiał dowodowy, co doprowadziło do stwierdzenia, że całokształt ujawnionych okoliczności faktycznych przeczy istnieniu związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a koniecznym zakresem opieki i pomocy świadczonej matce w związku z jej znacznym stopniem niepełnosprawności.
Orzeczenie o niepełnosprawności w sposób wiążący określa zakres niezbędnej pomocy osobie niepełnosprawnej, którego nie mogą kwestionować organy orzekające o świadczeniach pielęgnacyjnych. Rolą organów administracyjnych w takiej sytuacji było zatem ustalenie, czy osoba wnioskująca o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego znajduje się w kręgu podmiotów legitymowanych do przyznania świadczenia i czy faktycznie sprawuje nad osobą niepełnosprawną opiekę w zakresie określonym w orzeczeniu o niepełnosprawności. Wymagało to ustalenia zindywidualizowanych i konkretnych okoliczności niniejszej sprawy, które pozwoliłyby na zweryfikowanie istnienia rzeczywistego związku pomiędzy biernością zawodową skarżącej a sposobem zaspakajania potrzeb opiekuńczych w stosunku do matki. Samo bowiem posiadanie orzeczenia nie przesądza, że każdy - zajmujący się osobą legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności, sprawuje opiekę w sposób wykluczający go z jakiejkolwiek aktywności zawodowej.
Z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że aby można było mówić o opiece w rozumieniu ustawy, musi ona być stała lub długoterminowa. Nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez niewielką część doby. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy bowiem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia przez opiekuna jakiejkolwiek pracy zarobkowej (tak wyroki NSA: z 23 października 2020 r., I OSK 1148/20; z 5 czerwca 2012 r., I OSK 2454/11 oraz z 2 lutego 2017 r., I OSK 2201/15, dostępne https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zgromadzony materiał dowodowy w tej sprawie nie pozostawia wątpliwości, że pomimo znacznej niepełnosprawności, matka wnioskodawczyni zdolna jest do częściowego samodzielnego funkcjonowania. Nie jest osobą leżącą i wymagającą nieprzerwanej opieki. Porusza się wspomagając się pomocami ortopedycznymi, przy lepszym samopoczuciu w asyście córki może wyjść na spacer, jest w stanie spożyć podany jej posiłek, czy przyjąć leki. Opieka sprawowana przez skarżącą w znacznej mierze ogranicza się do czynności domowych, które podejmowane są również przez osoby pracujące na pełen etat.
W ocenie Sądu za uzasadnione należało uznać stwierdzenie, że zakres obowiązków spoczywających na skarżącej, nie usprawiedliwia jej całkowitej bierności zawodowej. Nie wykonuje ona bowiem przy matce takich czynności opiekuńczych, które absorbowałby ją nieustannie i wymagały ciągłej obecności w domu, nie pozwalając tym samym na jakąkolwiek aktywność zawodową. W dacie czynienia ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie nie można było matki skarżącej uznać za osobę, która nie jest w stanie wykonać samodzielnie żadnych czynności.
W orzecznictwie przyjmuje się, że przesłanka "niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny", o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., winna być rozumiana jako wystąpienie takiej sytuacji, w której sprawowanie osobistych starań o prawidłowe zapewnienie opieki osobie niepełnosprawnej na tyle wypełnia czas podmiotowi tę opiekę sprawującemu, że nie jest on w stanie podjąć innej stałej aktywności wymagającej jego codziennego i stałego zaangażowania, przez którą należy rozumieć aktywność zawodową (wyrok WSA w Łodzi z 25 sierpnia 2022 r., II SA/Łd 229/22, dostępny https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W niniejszej sprawie nie wykazano, aby zaangażowanie skarżącej w opiekę nad matką było powodem rezygnacji z aktywności zawodowej. Nie zachodzi zatem związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez wnioskodawczynię zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad matką, który przemawiałby za przyznaniem jej świadczenia pielęgnacyjnego.
Warto w tym miejscu dodatkowo podkreślić, że rozwiązanie umowy o pracę przez M. Z. wynikało z uzyskania przez nią renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, a zatem brak było związku przyczynowo- skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością opieki nad osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, tym bardziej, że wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności został złożony już po wygaśnięciu umowy o pracę.
Reasumując - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uznał skargę za niezasadną i z tej przyczyny - na podstawie art. 151 p.p.s.a. ją oddalił.
Sąd orzekł w niniejszej sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 p.p.s.a., wobec wniosku skarżącej i braku sprzeciwu organu o rozpoznanie sprawy w tym trybie.