Uzasadnienie
Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z [...] września 2013 r. nr [...] utrzymano w mocy decyzję Prezydenta G. z [...] lipca 2013 r. nr [...] o odmowie przyznania M. S. specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad niepełnosprawną córką. Organy ustaliły, że wnioskodawczyni była zatrudniona do [...] r., a następnie zarejestrowała się jako bezrobotna i ten stan trwa do chwili obecnej. Córka legitymuje się orzeczeniem zaliczającym ją do znacznego stopnia niepełnosprawności do [...] r. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] r. W tych okolicznościach organ uznał, że nie została spełniona przesłanka rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad córką, o której mowa w art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Materialnoprawną podstawę odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego w rozpoznawanej sprawie stanowił art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2008 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) zwanej dalej jako "u.ś.r.", który stanowi, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2012 r., poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Przepis ten został wprowadzony do ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r., poz. 1548) i zaczął obowiązywać od dnia 1 stycznia 2013 r. Na jego mocy do systemu świadczeń opiekuńczych zostało wprowadzone nowe świadczenie tzw. specjalny zasiłek opiekuńczy.
Przesłanką przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest konieczność sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną w każdym przypadku gdy wiązała się z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a więc dla wykazania tej przesłanki konieczna była zbieżność czasowa między rezygnacją z zatrudnienia i koniecznością sprawowania opieki. Inaczej zatem, niż w art. 17 ust. 1 u.s.r. nie wystarcza w przypadku specjalnego zasiłku opiekuńczego samo niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Przy braku zbieżności czasowej pomiędzy obu zdarzeniami można, co do zasady, mówić jedynie o niepodejmowaniu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki, a nie o rezygnacji z pracy zarobkowej w rozumieniu art. 16a ust. 1 u.ś.r.
Rezygnacja z zatrudnienia, o której mowa w tym przepisie to rezygnacja, zgodnie z art. 3 pkt 22 ustawy, z wykonywania pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywania pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej winna być zatem podyktowana zamiarem sprawowania opieki nad osobą związaną z rezygnującym węzłem obowiązku alimentacyjnego, której stan zdrowia bezwzględnie wymaga opieki. Istotą specjalnego zasiłku opiekuńczego jest bowiem pomoc osobom zdolnym do pracy, ale rezygnującym z niej po to, aby opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny. Sprawowanie opieki powinno być zatem wyłącznym powodem rezygnacji z zatrudnienia, rezygnacja zaś z zatrudnienia oznacza, że podjęcie zatrudnienia było możliwe, gdyż osoba rezygnująca była zdolna do pracy (por. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 1411/06).
Postanowieniem WSA w Poznaniu z 12.12.2013 r. sygn. akt II SA/Po 1026/13 przedstawiono Trybunałowi Konstytucyjnemu następujące pytanie prawne czy art. 16 a ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 z późn. zm.), w zakresie w jakim pomija wśród uprawnionych do uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny i które nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, jest zgodny z: art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1, art. 71 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej
Wypowiedź Trybunału Konstytucyjnego dotycząca konstytucyjności przepisu będzie miała wpływ na treść rozstrzygnięcia Sądu. Istnieje zależność między odpowiedzią na pytanie a rozstrzygnięciem toczącej się przed sądem sprawy. Ewentualne uznanie niekonstytucyjności art. 16a ust. 1 u.ś.r. spowodowałoby, iż specjalny zasiłek opiekuńczy przysługiwałby skarżącej o ile skarżąca spełniałaby również warunki wymienione w art. 16a ust. 2-4 u.ś.r., byłaby zatem osobą uprawnioną do uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego. W takiej bowiem sytuacji zasiłek ten przysługiwałby nie tylko osobom, które spełniając pozostałe wymienione w art. 16a u.ś.r. warunki rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki, ale także osobom, które takiej działalności nie podejmują.
W tych okolicznościach Sąd na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.