Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2003 r., Nr 139, poz. 992; z późn. zm.;
zwanej w skrócie "u.ś.r.") utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy D. o odmowie przyznania M. J. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem K. R. Kolegium wskazało, że jak wynika z przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania, rodzina wnioskodawczyni uzyskuje miesięczny dochód w przeliczeniu na jednego jej członka w wysokości [...] zł, co oznacza, iż spełnia kryterium dochodowe warunkujące możliwość przyznania świadczenia wynoszące 583 zł. Syn M. J. K. R. jest uczniem III klasy Szkoły Podstawowej Specjalnej w R. Legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniem na konieczność stałej opieki osoby trzeciej z uwagi na ograniczoną możliwość samodzielnej egzystencji i korzysta z całodobowej opieki specjalnego ośrodka szkolno – wychowawczego, przy czym na weekend zabierany jest do domu.
W tej sytuacji organ I instancji, powołując się na art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b u.ś.r. uznał, że ze względu na fakt przebywania K. R. w placówce zapewniającej całodobową opiekę świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje.
W odwołaniu od tej decyzji skarżąca wniosła o jej uchylenie wskazując, że w jej ocenie nie została spełniona ustawowa przesłanka odmowy, bowiem syn pozostaje w placówce jedynie trzy dni w tygodniu, a nie pięć.
Rozważając sprawę Kolegium podzieliło ustalenia organu I instancji co do spełnienia przesłanek przyznania świadczenia, określonych w art. 17 ust. 1 i 2 u.ś.r.
Organ odwoławczy podzielił też stanowisko Wójta, iż w przypadku skarżącej zachodzi przesłanka wykluczająca możliwość uzyskania świadczenia. Organ odwoławczy podkreślił, że art. 17 ust. 5 pkt 2 lit b zdanie 1 u.ś.r. w sposób jednoznaczny stanowi, iż świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki przebywa w specjalnym ośrodku szkolno – wychowawczym i korzysta w nim z całodobowej opieki. Przepis ten jednak – w przeciwieństwie jak to zostało określone w przypadku placówki zapewniającej całodobową opiekę w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b zdanie 2) – nie określa ile dni w tygodniu osoba umieszczona w ośrodku szkolno – wychowawczym ma korzystać z całodobowej opieki. Tym samym fakt przebywania osoby wymagającej opieki w ośrodku szkolno – wychowawczym mniej niż 5 dni w tygodniu nie ma znaczenia dla oceny możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Organ odwoławczy ustalił, iż syn skarżącej od [...] września 2008 r. kontynuuje naukę w III klasie Szkoły Podstawowej Specjalnej nr [...] w R. oraz – od poniedziałku do czwartku – przebywa w internacie Specjalnego Ośrodka Szkolno – Wychowawczego w Radziejowie, gdzie jest zameldowany na pobyt tymczasowy. A jak wynika z § 32 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 marca 2005 r. w sprawie w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz. U. Nr 52, poz. 467 ze zm.) - specjalny ośrodek szkolno – wychowawczy zapewnia wychowankom całodobową opiekę.
W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego M. J. zakwestionowała stanowisko organów orzekających wskazując, że okoliczność przebywania syna w ośrodku nie wklucza konieczności sprawowania nad nim opieki. Zdaniem skarżącej w zakresie tejże opieki organ winien uwzględnić to, iż skarżąca przywozi i odwozi syna, odbywa wraz z nim konieczne wizyty lekarskie. M.J. ponownie wskazała na trudna sytuację majątkową w której się znajduje.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Stosownie zaś do przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym i korzysta w nim z całodobowej opieki albo w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu, z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej.
Redakcja tego przepisu nasuwa wątpliwości, czy sytuacją wyłączającą przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest fakt umieszczenia osoby wymagającej opieki w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, w którym osoba ta korzysta z całodobowej opieki, bez względu na to, z jakiego powodu nastąpiło umieszczenie w ośrodku i bez względu na to, ile dni w tygodniu owa całodobowa opieka jest przez ośrodek zapewniona.
Zdaniem Sądu, z treści art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b u.ś.r. wynika, iż w przypadku kiedy umieszczenie w specjalnym ośrodku szkolno – wychowawczym nastąpiło w związku z koniecznością kształcenia osoby wymagającej opieki, wyłączenie możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nastąpi nie wskutek samego faktu umieszczenia w ośrodku, ale dopiero wówczas, kiedy ośrodek taki zapewnia całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu. Należy bowiem zwrócić uwagę, iż ośrodek szkolno - wychowawczy nie został wyłączony z pojęcia "placówki", w której możliwej jest umieszczenie osoby wymagającej opieki w związku z koniecznością jej kształcenia.
Co więcej ośrodek szkolno – wychowawczy nie tylko zapewnia całodobową opiekę swoim wychowankom (§ 32 ust. 1 ww. rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 marca 2005 r.), przez cały rok szkolny (§ 33 ust. 1 rozporządzenia), ale jest placówką która z zasady jest stworzona w celu kształcenia, gdyż stosownie do § 25 ust. 1 ww. rozporządzenia w jego skład wchodzi co najmniej jedna z następujących szkół:
- 1) szkoła podstawowa specjalna;
- 2) gimnazjum specjalne;
- 3) szkoła ponadgimnazjalna specjalna.
W ocenie Sądu wątpliwości jakie pojawiły się w niniejszej sprawie dotyczą natomiast wskazanego w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b wymogu zapewnienia przez konkretny ośrodek szkolno – wychowawczy tj. Specjalny Ośrodek Szkolno – Wychowawczy w R., całodobowej opieki przez co najmniej 5 dni w tygodniu. Wspomniany bowiem przepis § 32 ust. 1 rozporządzenia, wprowadzając wymóg zapewnienia całodobowej opieki, nie wymaga jednocześnie od specjalnych ośrodków szkolno – wychowaczych, aby była to całodobowa opieka przez co najmniej 5 dni w tygodniu. Brak jest wystarczających i niebudzących wątpliwości ustaleń organów w tym przedmiocie. Organy uwzględniły treść pisma wyjaśniającego Dyrektora Ośrodka z dnia [...] października 2008 r., w którym wskazano, iż syn skarżącej jest objęty całodobową opieką przez poszczególne dni w tygodniu – od poniedziałku do czwartku. Jednakże pismo to nie zawiera żadnej informacji, która wyjaśniłaby powód, dla którego K. R. przebywa w ośrodku w takim właśnie wymiarze czasowym, a zatem czy wynika to z konieczności leżącej po stronie ośrodka (tj. czy taka jest organizacja opieki w ośrodku), czy też wyłącznie z woli skarżącej.
Tym samym organy, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 7 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego koniecznego do rozstrzygnięcia sprawy.
Należy zauważyć, iż istotą i celem świadczenia pielęgnacyjnego jest finansowa pomoc tym rodzicom, którzy z uwagi na konieczność opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Oczywistym jest, iż w sytuacji gdy dziecko wymagające opieki przebywa w placówce, która może mu zapewnić właściwą opiekę nie zachodzi konieczność rezygnacji z zatrudnienia. Bez znaczenia dla sprawy są indywidualne uzgodnienia dotyczące czasu sprawowania przez ośrodek opieki nad synem K. dokonane pomiędzy dyrekcją Ośrodka a wnioskodawczynią, jak również okoliczności związane dowożeniem i odbiorem syna ze szkoły. Okoliczności te wobec treści art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b u.ś.r. nie mogą być brane pod uwagę. Kryterium decydującym o zastosowaniu powyższego przepisu jest wyłącznie fakt, czy ośrodek w którym przebywa syn wnioskodawczyni jest placówką zapewniającą całodobową opiekę co najmniej pięć dni w tygodniu.
Powyższe uchybienia uzasadniają uchylenie wydanych w sprawie decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Ponownie rozpoznając sprawę organy ustalą jednoznacznie m. in. na podstawie statutu ośrodka czy jest on placówką zapewniającą całodobową opiekę przez co najmniej pięć dni w tygodniu.
Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku podjęto zgodnie z treścią art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
O kosztach postępowania (pkt 3 wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 ww. ustawy, biorąc pod uwagę koszt przejazdu strony do sądu środkami transportu publicznego.
G. Saniewski J. Bortkiewicz A. Klotz