Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] 2021 r. nr [...] Prezydent Miasta B. po rozpatrzeniu sprawy z urzędu w przedmiocie aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków zakresie rodzaju lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...], w obrębie [...], na działce ewidencyjnej nr [...], zapisanego w księdze wieczystej [...], orzekł o przywróceniu w operacie ewidencji gruntów i budynków dla ww. lokalu rodzaju lokalu: "niemieszkalny" oraz o dopisaniu ostrzeżenia o niezgodności stanu prawnego nieruchomości ze stanem rzeczywistym co do rodzaju lokalu. W toku przeprowadzonego w sprawie postępowania organ I instancji ustalił, iż na skutek wniosku właścicielki lokalu M. K. złożonego w dniu [...] 2020 r., przedmiotowy lokal został wprowadzony w dniu [...] 2020 r. do ewidencji gruntów i budynków jako lokal mieszkalny.
W dniu [...] 2021 r. organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania ww. lokalu, o czym zawiadomił właścicielkę lokalu oraz współwłaścicieli nieruchomości przy ul. [...] – O. M. i A. M. i wezwał strony do przedłożenia wszelkich istotnych w sprawie dokumentów. W wyniku przeprowadzonego postępowania organ I instancji uznał, że M. K., składając wniosek z dnia [...] 2020 r. nie spełniła warunków prawidłowego zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania lokalu organowi administracji architektoniczno-budowlanej uregulowanych w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 z późn. zm.), gdyż nie przedłożyła organowi pełnej dokumentacji wymaganej tym przepisem.
Jednocześnie organ uzasadnił, że w przedmiotowej sprawie aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków nastąpiła w oparciu o art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. f ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1990 z późn. zm.), który wymaga spełnienia przesłanek zawartych w ww. art. 71 ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Nadto organ wskazał, że z uwagi na oględziny przeprowadzone przez Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w przedmiotowym lokalu w dniu 15 czerwca 2020 r., z których wynika, że lokal jest użytkowany jako lokal mieszkalny, należało w ewidencji gruntów i budynków przy ww. lokalu wprowadzić uwagę "o niezgodności stanu prawnego ze stanem rzeczywistym co do rodzaju lokalu".
Od powyższej decyzji organu I instancji M. K. wniosła odwołanie żądając uchylenia w całości decyzji Prezydenta Miasta B. oraz umorzenia postępowania lub przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. W pierwszej kolejności wskazała, że przywrócenie w operacie ewidencji gruntów i budynków dla przedmiotowego lokalu rodzaju "niemieszkalny" bez uprzedniego przeprowadzenia prac zmieniających warunki bezpieczeństwa w tymże stanowi naruszenie przepisów prawa materialnego wynikających z art. 71 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane.
Jednocześnie zarzuciła, że organ I instancji nie wywiązał się z obowiązku pouczenia strony o konieczności przedłożenia brakujących dokumentów, co stanowić ma naruszenie art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 – dalej powoływanej jako k.p.a.). Nadto, M. K. wskazała, że przedmiotowy lokal spełniał już wymogi lokalu mieszkalnego w momencie, gdy nabyła do niego prawo własności i dążyła do uregulowania kwestii formalnych tak, żeby stan prawny odpowiadał jego faktycznej funkcji.
W wyniku rozpatrzenia ww. odwołania K. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia [...] 2021 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie organu I instancji w całości. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy w pierwszej kolejności podniósł, że Prezydent Miasta B. wszczął przedmiotowe postępowanie administracyjne, pomimo że nie posiadał dokumentów, na których podstawie mógłby wprowadzić zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków dla lokalu nr [...] przy ul. [...]. Organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji jako podstawę prawną do wszczęcia przedmiotowego postępowania wskazał art. 24 ust. 2a pkt 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, z którego wynika, że informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z przepisów prawa, dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4 ww. ustawy, materiałów zasobu lub wykrycia błędnych informacji.
W ocenie organu II instancji żadna z powyższych przesłanek zawartych w tym przepisie nie zaistniała, co na wstępie czyni postępowanie bezprzedmiotowym. Organ II instancji wskazał, że zgodnie z § 34 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2021r. poz. 1390 z późn. zm.) podstawę aktualizacji danych ewidencyjnych dotyczących lokali stanowią zaświadczenie i dokumenty, o których mowa w art. 2 ust. 3, 5 i 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1048). Na podstawie dokumentów wynikających z ww. przepisów Prezydent Miasta B. wprowadził przedmiotowy lokal do ewidencji gruntów i budynków jako lokal mieszkalny na skutek wniosku M. K..
W ocenie organu odwoławczego, zaświadczenie o samodzielności lokalu mieszkalnego nr [...] wydane zostało prawidłowo i jest ono aktualne, tj. przedstawia informacje zgodne z rzeczywistym stanem lokalu, co sprawia, że nie było podstaw do wszczynania postępowania z urzędu. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że przedmiotowa sprawa jest klasycznym przykładem bezprzedmiotowości postępowania z uwagi na to, że przedmiot rozstrzygnięcia już istnieje. Wynika to w jego ocenie z faktu, że sprawa została zakończona wpisaniem przedmiotowego lokalu do ewidencji gruntów i budynków jako lokal mieszkalny na podstawie posiadanych dokumentów i Prezydent Miasta B. nie ma w tej sytuacji podstaw do kwestionowania prawidłowości dokonanego w dniu [...] 2020 r. wpisu do ewidencji gruntów i budynków.
Na powyższe rozstrzygnięcie O. M. i A. M. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, w której wnieśli o uchylenie przedmiotowej decyzji w całości. Powołując się na treść art.28 k.p.a., skarżący wskazali, że przysługuje im prawo udziału w toczącym się postępowaniu z uwagi na to, że sprawa ta dotyczy również ich interesu prawnego jako właścicieli pozostałej części nieruchomości położnej przy ul. [...]. Nadto podnieśli, że organ odwoławczy błędnie zastosował art. 24 ust. 2b pkt 1f ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne przyjmując, iż nie było podstaw do aktualizacji wpisu.
Skarżący wskazali, iż ww. nieruchomość zawsze była budynkiem usługowym i w ich ocenie z uwagi m.in. na bezpieczeństwo pożarowe budynek ten nigdy nie mógł być budynkiem mieszkalnym. Skarżący wskazali także, że M. K. nabyła lokal nr [...] jako lokal niemieszkalny, a zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części wymaga zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej wraz z właściwą dokumentacją wskazaną w art. 71 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, czego w ich ocenie nie wykonała prawidłowo.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, wobec czego podlega oddaleniu. Stosownie do treści przepisów art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021r. poz.137 ze zm.) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2022. poz.329 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania obowiązujących przepisów prawa materialnego i postępowania administracyjnego. Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola we wskazanym zakresie wykazała konieczność oddalenia wniesionej w sprawie skargi z uwagi na brak legitymacji skargowej po stronie skarżących.
Dopuszczalność drogi przed sądami administracyjnymi wyznaczona jest zarówno podmiotowo, jak i przedmiotowo. Dopuszczalność podmiotowa jest związana z przyjętą bezwzględnie w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą skargowości, oznaczającą, że postępowanie to może zostać wszczęte tylko na podstawie skargi wniesionej przez podmiot, który na mocy przepisu prawa ma legitymację do zaskarżenia działania (bezczynności, przewlekle prowadzonego postępowania) organu administracji publicznej.
Skoro więc obligatoryjną przesłankę dopuszczalności wniesienia do sądu administracyjnego skargi stanowi legitymacja skargowa, czyli posiadanie uprawnienia do złożenia skargi, i skoro tylko podmiot posiadający legitymację skargową władny jest żądać skutecznie przeprowadzenia przez sąd administracyjny kontroli zaskarżonego aktu, to tym samym sąd przed przystąpieniem do merytorycznej kontroli legalności decyzji administracyjnej lub innego aktu (bezczynności, przewlekle prowadzonego postępowania) organu administracyjnego, zobligowany jest w pierwszej kolejności do poczynienia ustalenia, że skarga pochodzi od uprawnionego podmiotu, przy czym ustalenia w tym zakresie dokonuje sąd niezależenie od uprzedniej kwalifikacji danego podmiotu przez organy w postępowaniu administracyjnym, którą to kwalifikacją Sąd nie jest związany. Brak takiej legitymacji sprawia, że sąd administracyjny nie może przejść do rozstrzygnięcia sporu o zgodność z prawem tego działania lub zaniechania, a następnie zastosować przewidziane w ustawie środki prawne (zob. NSA wyrok z 17 kwietnia 2007 r., I OSK 755/06, Legalis). Innymi słowy, w zależności od wyników takiej oceny sąd albo merytorycznie rozpozna zgodność czynności lub aktu z prawem, albo bez wdawania się w ocenę merytoryczną oddali skargę.
Na tle stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy koniecznym zatem w pierwszym rzędzie stało się rozważenie zagadnienia zdolności O. M. i A. M. do bycia stroną skarżącą, czyli stroną legitymowaną w postępowaniu sądowadministracyjnym do wniesienia do sądu skargi w przedmiocie aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do lokalu, którego właścicielką jest M. K..
Skarżący w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym domagali się kontroli decyzji K. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] 2021r. o uchyleniu decyzji organu I instancji i umorzeniu postępowania w całości. Jednocześnie odnotować należy, że skarżący nie są właścicielami przedmiotowego lokalu, ani też nie przysługują im żadne uprawnienia wynikające z samoistnego posiadania tego lokalu, co w konsekwencji oznacza, że skarżący nie byli legitymowani w rozumieniu art. 50 p.p.s.a. do złożenia skargi w podanym zakresie.
Należy bowiem wskazać, że stroną postępowania dotyczącego zmiany danych ewidencyjnych wyodrębnionego lokalu jest tylko właściciel lub inne podmioty władające tym lokalem, natomiast przymiot ten nie przysługuje właścicielowi lub współwłaścicielom części niewyodrębnionych lub innych wyodrębnionych lokali. Wynika to z faktu, że krąg podmiotów mających legitymację procesową w postępowaniu aktualizacyjnym samodzielnie zakreśla art. 24 ust. 2a pkt 2 w zw. z art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2021r., poz,1990 ze zm.-dalej jako p.g.k), nie odwołując się przy tym do pojęcia interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 k.p.a. Informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania.
Z kolei, zgodnie z art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.k., w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się m. in. właścicieli nieruchomości i samoistnych posiadaczy. Art. 24 ust. 2a pkt 2 p.g.k. stanowi normę lex specialis wobec art. 28 k.p.a., wyłączając ten przepis jako podstawę wyznaczającą zakres podmiotowy postępowania aktualizacyjnego. Stronami postępowania dotyczącego zmiany danych ewidencyjnych są zatem jedynie właściciele lub samoistni posiadacze władający lokalem.(zob. wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2020r. sygn. akt I OSK 1011/19, wyrok WSA w Kielcach z dnia 26 stycznia 2022r. sygn. akt IISA/Ke 10/22, LEX 3323052).
Podsumowując powyższe rozważania podkreślić ponownie należy, że z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy nie wynika, aby skarżący byli właścicielami (współwłaścicielami) lub samoistnymi posiadaczami przedmiotowej nieruchomości lokalowej, co implikuje ustalenie, że nie posiadają oni legitymacji skargowej do zaskarżenia przedmiotowej decyzji do sądu. Brak legitymacji skargowej po stronie skarżących powoduje z kolei, że sąd administracyjny nie mógł podjąć merytorycznej oceny zgodności z prawem działania organów administracji publicznej.
Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako nieuzasadnioną.