Uzasadnienie
Decyzją z [...] listopada 2019 r., nr [...], Rektor Uniwersytetu [...] w B. na podstawie art.104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), art. 200 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r. poz. 2183 ze zm.) w związku z art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1669) oraz Regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich uczestnikom stacjonarnych studiów doktoranckich w [...], wprowadzonego zarządzeniem rektora [...] z dnia [...] maja 2017 r., po zaopiniowaniu wniosku o przyznanie stypendium przez wydziałową Doktorancką Komisję Stypendialną, nie przyznał M. H.-K. (dalej określana jako Skarżąca) stypendium doktoranckiego na II roku stacjonarnych studiów doktoranckich w dziedzinie nauk rolniczych, w dyscyplinie ochrona i kształtowanie środowiska prowadzonych przez Wydział Rolnictwa i Biotechnologii w roku akademickim 2019/2020.
W uzasadnieniu Rektor wskazał, że zgodnie z rozdziałem II pkt 7 Regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich uczestnikom stacjonarnych studiów doktoranckich w [...], przy ustalaniu prawa do stypendium doktoranckiego na II i kolejnych latach studiów sporządza się listy rankingowe z podziałem na lata i dyscypliny studiów na podstawie sumy punktów uzyskanych wg części A, B i C kryteriów oceny doktoranta, stanowiących załącznik nr 2 do regulaminu. Zgodnie z przyjętymi kryteriami uzyskana liczba punktów 30, dająca 3 miejsce na liście rankingowej doktorantów, nie uprawnia Skarżącej do otrzymania stypendium doktoranckiego na II roku, w dyscyplinie ochrona i kształtowanie środowiska w roku akademickim 2019/2020. Liczba stypendiów ustalona przez dziekana dla II roku studiów doktoranckich w dyscyplinie ochrona i kształtowanie środowiska w roku akademickim 2019/2020 wynosi 2.
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła Skarżąca. W jego uzasadnieniu wskazała, że niesłusznie nie zostały jej doliczone 2 punkty za prowadzenie oraz współprowadzenie zajęć dydaktycznych, ponieważ miała prawo do ich prowadzenia oraz współprowadzenia i te punkty powinny zostać doliczone. Prawo do współprowadzenia i prowadzenia zajęć wynika z tego, że w roku akademickim 2018/2019 oprócz bycia doktorantką I roku w dyscyplinie Ochrona i Kształtowanie Środowiska była jednocześnie doktorantką II roku w dyscyplinie Zootechnika na [...] (stosowne oświadczenie złożyła na jednej ze stron wniosku o stypendium doktoranckie). Jako doktorantka II roku mogła prowadzić oraz współprowadzić zajęcia dydaktyczne.
W związku z tym, że można złożyć wyłącznie jeden wniosek o stypendium doktoranckie, nawet będąc uczestniczką studiów w dwóch dyscyplinach - swoją wszelką aktywność naukową i dydaktyczną udokumentowała w w/w wniosku w dyscyplinie Ochrona i Kształtowanie Środowiska.
Dodatkowo Skarżąca zauważyła, że współprowadzenie przez nią zajęć w wymiarze 15 godzin było prowadzone w języku angielskim, co znacznie przyczyniło się do poszerzenia jej kompetencji dydaktycznych, gdyż wykraczało to ponad standardowe wymagania w prowadzeniu zajęć dydaktycznych i ogromnej pracy w przygotowaniu się, dlatego też wnosi o zaliczenie tego osiągnięcia również jako "Udokumentowane podnoszenie własnych kwalifikacji" i doliczenie za to kolejnych 3 punktów.
Ponadto nie zaliczono jej żadnych z osiągnięć szkolenia realizowanego przez NCN w sprawie składania wniosków o granty – jest to bardzo istotne z punktu widzenia przyszłej pracy naukowej, niestety nie było we wniosku pozycji, do której mogłaby tego typu szkolenie zaliczyć, istotnie związane tematycznie ze studiami doktoranckimi.
Decyzją z [...] grudnia 2019 r., nr [...], Rektor [...] na podstawie art. 104 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 200 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w związku z art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz Regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich uczestnikom stacjonarnych studiów doktoranckich w [...], wprowadzonego zarządzeniem rektora [...] z dnia [...] maja 2017 r., po rozpoznaniu ww. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy decyzję z [...] listopada 2019 r.
W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z rozdziałem II pkt 7 Regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich uczestnikom stacjonarnych studiów doktoranckich w [...], przy ustalaniu prawa do stypendium doktoranckiego na drugim i kolejnych latach studiów sporządza się listy rankingowe z podziałem na lata i dyscypliny studiów, na podstawie sumy punktów uzyskanych według części A, B i C kryteriów oceny doktoranta. Ponieważ wniosek o stypendium Skarżąca złożyła na WRiB w dyscyplinie ochrona i kształtowanie środowiska, zatem wniosek był oceniany wg zasad obowiązujących wszystkich doktorantów kształcących się w tej dyscyplinie. Zgodnie z planem studiów doktoranckich realizowanych na WRiB doktoranci w ramach praktyk zawodowych uczestniczą w zajęciach dydaktycznych w wymiarze minimum 10 godz./semestr, a nie prowadzą lub współprowadzą zajęcia. Podnoszona przez Skarżącą kwestia prowadzenia zajęć na WHiBZ w dyscyplinie zootechnika nie jest kryterium uwzględnianym przy ocenie wniosków o stypendium doktoranckie na II i kolejnych latach studiów na WRiB.
Skargę na powyższą decyzję złożyła M. H.-K., zarzucając jej:
nieprawidłowe naliczenie punktów za działalność wskazaną we wniosku stypendialnym o stypendium doktoranckie w pozycjach 7.1, 7.2 oraz 8 części B; niezastosowanie art. 197 poz. 3 ustawy o szkolnictwie wyższym przy naliczaniu punktów przy ocenie wniosku o stypendium doktoranckie w pozycji 7.1 oraz 7.2, który mówi: "Uczestnicy studiów doktoranckich prowadzonych w uczelni mają także obowiązek odbywania praktyk zawodowych w formie prowadzenia zajęć dydaktycznych lub uczestniczenia w ich prowadzeniu";
brak uzasadnienia prawnego nieprzyznania punktów we wniosku stypendialnym w pozycjach 7.1; 7.2 oraz 8 części B. W uzasadnieniu Skarżąca wskazała, że po zsumowaniu punktów za poszczególne działalności zgłoszone przeze nią we wniosku powinna otrzymać łącznie 35 punktów. W uzasadnieniu decyzji z [...] listopada 2019 r. nie było informacji, za jakie pozycje wniosku stypendialnego nie uzyskała punktów oraz z jakiego powodu. Przy odbiorze decyzji stypendialnej umożliwiono jej zapoznanie się z wnioskiem stypendialnym po ocenie komisji i po zapoznaniu się z tym wnioskiem uzyskała wiedzę, że nie przyznano jej punktów za następujące pozycje w części B wniosku:
7.1 - Prowadzenie zajęć w ramach praktyk zawodowych - prowadzenie samodzielne, 7.2 - Prowadzenie zajęć w ramach praktyk zawodowych – współprowadzenie, 8 - Udokumentowane podnoszenie własnych kwalifikacji dydaktycznych
- - niestety nie posiada wiedzy, za które dokładnie osiągnięcie nie otrzymała punktów, gdyż w ramach pozycji 8 udokumentowała dwie takie działalności: 1. uczestniczenie w prowadzeniu pokazowej lekcji genetyki molekularnej w języku angielskim;
- 2. uczestnictwo w szkoleniu organizowanym przez Narodowe Centrum Nauki dla naukowców o sposobach pozyskiwania grantów na badania.
Z kolei w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Rektora nie jest wskazany żaden konkretny artykuł ustawy o szkolnictwie wyższym, paragraf regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich, regulaminu studiów doktoranckich czy jakikolwiek inny akt prawny.
Dodatkowo Skarżąca wskazała, że jej zarzuty dotyczą też niejasności przyznawania punktów za działalność wykazywaną we wniosku, która zależy tylko od subiektywnych, arbitralnych decyzji komisji stypendialnej, bez wyraźnie sprecyzowanych przepisów w regulaminie przyznawania stypendium doktoranckiego ani innym dokumencie.
Mając na uwadze powyższe Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z [...] listopada 2019 r.
W odpowiedzi na skargę Rektor [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości dotychczasowe stanowisko.
Sąd zważył, co następuje
Skarga podlegała uwzględnieniu.
W myśl art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 256, dalej powoływana jako "kpa") obligatoryjnym elementem decyzji administracyjnej jest między innymi jej uzasadnienie prawne. Zgodnie zaś z § 3 art. 107 kpa, uzasadnienie prawne powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie stanowi zatem integralny składnik decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji (por. wyrok NSA z 12.05.2000 r., I SA/Kr 856/98, LEX nr 43041). Tak więc uzasadnienie jako jeden z elementów decyzji winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Prawidłowe zredagowanie pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienia decyzji administracyjnej ma kardynalne znaczenie dla stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 kpa, a realizowanej na mocy art. 107 § 3. Organ administracyjny jest zobowiązany tą zasadą do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby przekonać je o jej słuszności.
Elementem decydującym o przekonaniu strony co do trafności rozstrzygnięcia jest właśnie uzasadnienie decyzji. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy.
Ponadto obowiązkiem organu odwoławczego przy uzasadnianiu decyzji jest ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez stronę w trakcie toczącego się postępowania. Niewykonanie tego obowiązku stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a to z kolei skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji. Postawiona powyżej teza znajduje oparcie w utrwalonym - w tym zakresie – orzecznictwie (zob. wyroki WSA w Poznaniu z 13.02.2013 r., IV SA/Po 1039/12, LEX nr 1287174, WSA w Krakowie z 15.01.2015 r., II SA/Kr 1496/14, LEX nr 1643927, WSA w Gorzowie Wlkp. z 28.08.2014 r., II SA/Go 441/14, LEX nr 1519889, w Olsztynie z 6.05.2014 r., II SA/Ol 257/14, LEX nr 1465425).
Jak zasadnie podkreśla NSA w wyroku z 7.01.2009 r., II SA/Wa 1245/08, LEX nr 475217): "Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych. Motywy decyzji winny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśnić tok rozumowań prowadzących do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy".
Należy podkreślić, że istotą postępowania odwoławczego, zgodnie z zawartą w art. 15 kpa zasadą dwuinstancyjności, jest ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ odwoławczy w pełnym jej zakresie. Kontrola instancyjna organu odwoławczego obejmuje więc zarówno legalność rozstrzygnięcia sprawy przez organ pierwszej instancji jak i ocenę przez ten organ stanu faktycznego sprawy. W wyroku z 22.04.1998 r., I SA/Lu 21/98, LEX nr 34147, NSA przyjął, że na organie odwoławczym ciąży również obowiązek ustosunkowania się do wszystkich podniesionych w odwołaniu zarzutów, zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 kpa, przez wskazanie faktów, które uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, dla których odmówił innym dowodom wiarygodności i mocy dowodowej, a także przyczyn, dla których wnioskowanych dowodów nie przeprowadził i dlaczego nie uznał zasadności argumentów podniesionych w odwołaniu.
Natomiast w wyroku z 20.12.1999 r., IV SA 274/97, LEX nr 48234, NSA słusznie skonstatował, że organ odwoławczy rozpoznaje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Oznacza to, że ma on obowiązek rozpoznać wszystkie żądania, wnioski i zarzuty strony oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swej decyzji. Wspomniane żądania, wnioski i zarzuty mogą być rzecz jasna zawarte także w złożonym przez stronę odwołaniu. Stąd obowiązkiem organu odwoławczego o podstawowym znaczeniu jest również przytoczenie w tym względzie treści odwołania oraz ustosunkowanie się do niego w uzasadnieniu wydanej decyzji. Zaskarżona decyzja organu odwoławczego wymogów tych nie spełnia, przy czym wskazać trzeba, że wszystkie ww. rozważania dotyczące odwołania dotyczą również wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Podkreślenia wymaga, że w szczególności decyzje odmowne (negatywne) lub częściowo odmowne dla wnioskodawcy powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi zatem wynikać między innymi, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego (wyrok NSA z 25.01.2011 r., II GSK 96/10, LEX nr 952870).
Brak zatem prawidłowego odniesienia się przez organ do zarzutów zawartych w odwołaniu (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) i istotnych okoliczności, spornych w sprawie, stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonego aktu (wyrok WSA w Kielcach z 28.02.2013 r., II SA/Ke 56/13, LEX nr 1311189, wyrok WSA we Wrocławiu z 15.03.2012 r., III SA/Wr 693/11, LEX nr 1139507).
Biorąc pod uwagę powyższe, stwierdzić trzeba, że sąd administracyjny nie ma za zadanie wyręczania organów administracji w ich obowiązku stosowania zasady przekonywania, wyrażonej w art. 11 kpa, a realizowanej na mocy art. 107 § 3 kpa.
W analizowanej sprawie organ ponownie rozpoznając sprawę praktycznie nie odniósł się do żadnego z zarzutów zawartych we wniosku o ponowne jej rozpatrzenie. Organ poświęcił tej kwestii jedynie kilka zdań. Z lektury zaskarżonej decyzji w żaden sposób nie wynika, za co konkretnie przyznano Skarżącej jaką liczbę punktów, a za co pozbawiono ją ich. Z uzasadnienia decyzji nie wynika nawet, jaką liczbę punktów otrzymali inni kandydaci, którzy mieli, w ocenie organu, większą ich liczbę niż Skarżąca. Organ uniemożliwił tym samym stronie poznanie swego toku rozumowania, utrudniając tym samym możliwość polemiki ze swoimi twierdzeniami, a następnie możliwość zweryfikowania swojego stanowiska przez sąd administracyjny.
Biorąc pod uwagę powyższe, przedwczesne byłoby merytoryczne ustosunkowanie się przez Sąd do poszczególnych zarzutów zawartych w skardze przed poznaniem motywów, jakimi kierował się organ wydając zaskarżoną decyzję.
Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji uwzględni powyższe rozważania i rozstrzygnie sprawę co do istoty, a swoje stanowisko uzasadni zgodnie z art. 107 § 3 kpa, a w szczególności odniesie się do wszystkich zarzutów skargi w sposób umożliwiający poznanie Skarżącej, a następnie ewentualnie sądowi administracyjnemu, powodów nieuwzględnienia (lub też uwzględnienia) tychże zarzutów.
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265) z uwzględnieniem uiszczonych przez skarżącego wpisu w kwocie zł (§ 2 ust. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 221, poz. 2193) oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.