Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] 2021 r. Nr [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] nie stwierdził u A. C. choroby zawodowej układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy w postaci przewlekłego zapalenia kaletki maziowej wymienionej w poz. 19.2 wykazu chorób zawodowych, określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i 1ą ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1320 ze zm., dalej powoływanej też jako "k.p.").
Decyzję wydano w oparciu o orzeczenie lekarskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] z dnia [...].2021 r. Nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej i Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi z dnia [...].2021 r. nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, wyników dochodzenia epidemiologicznego oraz opinii uzupełniającej Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] z dnia [...].2021 r.
Decyzja PPIS, w następstwie wniesionego przez skarżącego odwołania, została utrzymana w mocy przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego ("PWIS") w [...] decyzją z dnia [...].2021r.nr [...].
W uzasadnieniu podjętych decyzji orzekające organy wskazały na przeprowadzone w sprawie postępowanie wyjaśniające, podkreślając, że w jego ramach uwzględniono i przeanalizowano miejsca zatrudnienia skarżącego, ustalono narażenie zawodowe i charakter wykonywanych przez skarżącego czynności w miejscu zatrudnienia. Podkreśliły, że Instytut Medycyny Pracy w Łodzi nie znalazł podstaw do rozpoznania u A. C. choroby zawodowej ujętej w pozycji 19.2 wykazu chorób zawodowych wskazując, że w dokumentacji medycznej skarżącego brak było jakichkolwiek wpisów dotyczących rozpoznania zapalenia kaletki maziowej zarówno w okresie zatrudnienia, jak i rok po zakończeniu pracy w narażeniu zawodowym, zaś przeprowadzone badania skarżącego nie potwierdziły objawów i dolegliwości związanych z przebiegiem przewlekłego zapalenia kaletki maziowej. oraz opinii uzupełniającej Z orzeczenia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] z dnia [...] 2021r., uzupełniającego go orzeczenia tego Ośrodka z dnia [...].2021 r. oraz orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi z dnia [...].2021 r. wynika, że przyczyną problemów ze zdrowiem u skarżącego są przebyte urazy oraz choroby zwyrodnieniowe wielowarstwowe stawów kolanowych, co wyklucza zawodową etiologię schorzenia.
Na decyzję organu II instancji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył A. C. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu przedstawił stan faktyczny sprawy i oświadczył, że w czasie zatrudnienia w firmie W. wykonywał ruchy skutkujące wystąpieniem u niego przewlekłej choroby układu ruchu, ujętej w poz.19.2 wykazu chorób zawodowych. Zdaniem A. C., organ winien dopuścić w sprawie dowód z przesłuchania lekarzy ortopedów leczących go w przeszłości, co pozwoli poznać etiologię schorzeń, na które cierpi skarżący.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.
Zastosowany tryb nie wpłynął na ograniczenie praw stron postępowania sądowoadministracyjnego, Sąd bowiem w świetle art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 2329, dalej: "p.p.s.a."), rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd rozpoznaje zatem sprawę całościowo badając w sposób zupełny legalność zaskarżonej decyzji, orzekając przy tym w składzie trzech sędziów podobnie jak na posiedzeniu jawnym.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167) w zw. z art. 3 p.p.s.a., Sąd stwierdził, iż wniesiona w sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowiły przepisy ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r.w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2013 r. poz.1367 ze zm.) oraz ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks Pracy t.j. (Dz.U. z 2020r. poz.1320 ze zm.-dalej jako "k.p"). W myśl art. 235ą k.p. za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Użyte w treści omawianych przepisów odniesienie do "wykazu chorób zawodowych" należy rozpatrywać z uwzględnieniem rozporządzenia RM, wydanego na podstawie delegacji ustawowej z art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 1ą k.p. Rozporządzenie to określa m.in. wykaz chorób zawodowych oraz sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych (§ 1).
Wykaz chorób zawodowych, o którym mowa w § 1, określony został w załączniku do rozporządzenia (§ 2). Pod pozycją 19.2 tegoż załącznika wskazuje się jako chorobę zawodową przewlekłe zapalenie kaletki maziowej (przewlekła choroba układu ruchu wywołana sposobem wykonywania pracy). Wskazana choroba zawodowa stanowiła w niniejszej sprawie przedmiot zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej.
Z treści § 5 w zw. z § 6 ust. 1 rozporządzenia RM wynika, że właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych, a więc do wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej rozpoznania, uprawniony jest wyłącznie lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach dotyczących służby medycyny pracy, zatrudniony w jednej z wymienionych jednostek orzeczniczych I i II stopnia. Wskazany lekarz wydaje orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej na postawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudniania i oceny narażenia zawodowego (§6 ust. 1). Decyzję o stwierdzeniu lub o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje zaś właściwy państwowy inspektor sanitarny na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w ww. orzeczeniu lekarskim oraz formularza oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika (§ 8 ust. 1).
Z treści przytoczonych przepisów wynika zatem, że wydanie decyzji stwierdzającej chorobę zawodową uwarunkowane zostało następującymi wymogami: aby dana choroba była wymieniona w obowiązującym wykazie chorób zawodowych, aby została ona spowodowana działaniem czynników narażenia zawodowego oraz aby została ona rozpoznana przez lekarza zatrudnionego w jednostce orzeczniczej uprawnionej do rozpoznawania chorób zawodowych.
W przedmiotowej sprawie prowadzone było postępowanie w kierunku podejrzenia wystąpienia u skarżącego choroby zawodowej wymienionej pod pozycją 19.2 załącznika do rozporządzenia RM. W sprawie niewątpliwym jest, że uprawnione jednostki orzecznicze jednomyślnie nie stwierdziły u skarżącego przewlekłego zapalenia torebki maziowej.
Jak to wyżej podkreślono, koniecznym warunkiem do stwierdzenia, że dane schorzenie stanowi chorobę zawodową jest wymóg rozpoznania jej wystąpienia u pracownika przez lekarza zatrudnionego w jednostce orzeczniczej uprawnionej do rozpoznawania chorób zawodowych. W myśl bowiem § 8 ust. 1 rozporządzenia RM, decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej oparta jest na orzeczeniu lekarza zatrudnionego w jednostce orzeczniczej I lub II stopnia o rozpoznaniu lub braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, która wiąże organ prowadzący postępowanie, gdyż tylko uprawniony lekarz, zatrudniony w jednostce orzeczniczej I lub II stopnia, jest właściwy do rozpoznania choroby zawodowej (§ 5 ust. 1 rozporządzenia RM), a orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu przez organ choroby zawodowej, w tym sensie, że bez pozytywnej opinii lekarskiej lub sprzecznie z nią, organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby, nie ma on prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia.
W sytuacji zaś, gdy orzeczenie lekarskie nie wyjaśnia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (jest niewystarczające do wydania decyzji), organ może zażądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia materiału sprawy - § 8 ust. 2 rozporządzenia RM. Organ administracyjny nie ma więc uprawnienia do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich uprawnionych jednostek orzeczniczych oraz do dokonywania własnych ustaleń, prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej. Zakwestionowanie natomiast orzeczeń lekarskich może dotyczyć względów formalnych np. że orzeczenie zostało wydane w niewłaściwej formie, bez uzasadnienia lub bez właściwego (wyczerpującego, logicznego) uzasadniania, przez nieuprawnionego lekarza, a także może mieć ono miejsce w przypadku, gdy w materiale dowodowym znajdują się orzeczenia lekarzy zatrudnionych w uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostkach orzeczniczych, które zawierają różne ustalenia (rozpoznania chorobowe).
Jednak nawet w tym ostatnim przypadku, ani organ ani sąd administracyjny, nie są uprawnieni do weryfikacji treści merytorycznej orzeczeń lekarskich, co najwyżej organ może żądać wydania kolejnych orzeczeń przez inne uprawnione jednostki w celu ujednolicenia stanowisk. Z tego względu brak był podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o zlecenie organom przeprowadzenia dowodu z zeznań lekarzy ortopedów leczących skarżącego w przeszłości. Jak to wyżej podkreślono, koniecznym warunkiem do stwierdzenia, że dane schorzenie stanowi chorobę zawodową jest wymóg rozpoznania jej wystąpienia u pracownika przez lekarza zatrudnionego w jednostce orzeczniczej uprawnionej do rozpoznawania chorób zawodowych. W sprawie warunek ten nie został spełniony, gdyż orzekające w sprawie jednostki orzecznicze I i II stopnia nie rozpoznały u skarżącego przewlekłego zapalenia torebki maziowej ani też żadnej z przewlekłych chorób układu ruchu wywołanych sposobem wykonywania pracy chorób zawodowych wymienionych pod pozycją 19 załącznika do rozporządzenia RM.
W ocenie Sądu organy dołożyły wszelkiej staranności celem dokładnego i kompleksowego wyjaśnienia sprawy. Na żadnym z etapów postępowania nie kwestionowano faktu wykonywania przez wiele lat ciężkiej pracy, w warunkach stwarzających możliwość powstania choroby zawodowej wywołanej sposobem wykonywania pracy. Niemniej jednak nie wykazano istnienia schorzenia wymienionego w poz. 19.2 rozporządzenia o chorobach zawodowych. Skarżący był badany przez właściwe jednostki służby zdrowia I i II szczebla diagnostyczno – orzeczniczego, które zgodnie stwierdziły brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, wymienionej w poz. 19.2 załącznika do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Zdaniem Sądu, organy prawidłowo oceniły - sporządzone na użytek tego postępowania - orzeczenia lekarskie za jednoznaczne, spójne i wyczerpujące, opierając na nich swoje rozstrzygnięcia o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej.
Ponadto -jak to już wcześniej było podnoszone-zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na podjęcie przez organy odmiennych rozstrzygnięć, albowiem organ administracji nie posiada specjalistycznej wiedzy, która niezbędna jest do rozpoznania chorób zawodowych, a wiedzę taką posiadają uprawnione jednostki diagnostyczno-orzecznicze, wydające w tym zakresie stosowne, przewidziane prawem orzeczenia lekarskie. Wydane w sprawie orzeczenia - mające charakter opinii biegłych - wymykają się ocenie merytorycznej, a podlegają jedynie badaniu pod kątem logiki, spójności oraz prawidłowości uzasadnienia (wyrok WSA w Krakowie z dnia 20 września 2011 roku sygn. akt III SA/Kr 1436/10 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Niezasadny jest także zarzut zaniechanie wyjaśnienia przez organy wątpliwości co do zawodowej etiologii choroby, na którą cierpi skarżący. Skoro bowiem lekarze orzecznicy nie stwierdzili istnienia choroby znajdującej się w wykazie chorób zawodowych, to oczywistym jest, że bezprzedmiotowa jest analiza przesłanki trzeciego w wymienionych warunków, tj. ustalenie wpływu środowiska pracy na chorobę, której istnienia nie stwierdzono.
W tym stanie rzeczy, uznając zarzuty skargi za bezpodstawne, Sąd na postawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu wniesionej w sprawie skargi.