Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...] Wójt Gminy W., po rozpoznaniu wniosku skarżącej B. O. z dnia [...] listopada 2022 r., odmówił jej przyznania dodatku węglowego. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że jak ustalono w sprawie, skarżąca zamieszkuje w budynku pod adresem C. [...] [...], gdzie znajdują się dwa odrębne lokale, w których prowadzone są dwa oddzielne gospodarstwa domowe. W budynku tym znajduje się piec na paliwo stałe, który został zgłoszony do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB) przez właścicielkę budynku B. G., która [...].02.2022 r. zadeklarowała, że stosowanym rodzajem paliwa jest drewno kawałkowe, natomiast w dniu [...].08.2022 r. – a więc jak podkreślił organ już po dniu [...].08.2022 r. - skorygowała deklarację poprzez dopisanie węgla i paliw węglopochodnych w zakresie rodzaju stosowanych paliw stałych.
Ponadto Wójt wskazał, że w toku postępowania przeprowadzono dwa wywiady środowiskowe u skarżącej: [...].12.2022 r. oraz [...].12.2022 r. przy czym, jak podkreślił, podczas wywiadu w dniu [...].12.2022 r. stwierdzono, że w piecu spalane jest drewno oraz że obok pieca znajduje się pojemnik z węglem. Zastana sytuacja w ocenie organu nie potwierdziła zatem spalania w piecu węgla. Wójt wskazał również, że w dniu [...].12.2022 r. skarżąca złożyła oświadczenie, że nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu zamieszkania, podkreślając przy tym, że skarżąca nie przedłożyła jednak żadnych dokumentów potwierdzających podjęcie jakichkolwiek kroków formalnych w tym zakresie. W dniu [...].12.2022 r. natomiast, jak wskazał, skarżąca złożyła kolejne oświadczenie, że ani ona, ani właścicielka budynku nie zamierzają podejmować żadnych czynności w celu ustalenia odrębnego adresu dla lokalu, w którym zamieszkują. W świetle powyższego Wójt uznał, że skarżącej należało odmówić wnioskowanego świadczenia.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podniosła, że wskazanie przez jej matkę w deklaracji z dnia [...].02.2022 r. drewna kawałkowego jako głównego źródła ogrzewania było błędne, ponieważ palą węglem. Podkreśliła przy tym, że podczas wywiadu środowiskowego dnia [...].12.2022 r., podczas którego pracownicy organu przeprowadzali oględziny pieca jej matka dorzuciła do pieca drewno aby się rozpaliło, a dopiero potem dorzuciłaby węgla. Wskazała także, że nie kupują węgla w dużych ilościach, ponieważ nie mają tyle pieniędzy. Skarżąca wyjaśniła, że złożyła oświadczenie o braku możliwości nadania odrębnego adresu zamieszkania do dnia [...].11.2022 r., ponieważ wniosek o dodatek węglowy złożyła w dniu [...].11.2022 r., a więc w ciągu jednego dnia nie byłoby to możliwe.
Ponadto wyjaśniał, że oświadczenie, w którym wskazała, że ani ona, ani jej matka nie zamierzają podejmować żadnych czynności w celu ustalenia odrębnego adresu dla lokalu, w którym zamieszkuje podyktowała jej pracowniczka organu, co w jej ocenie przyczyniło się do wydania wobec niej decyzji odmownej. Wniosła również o ponowne przeprowadzenie u niej wywiadu środowiskowego.
Po rozpoznaniu powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) decyzją z dnia [...] marca 2023 r. znak: [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że jak wynika z akt sprawy, na adres C. [...] [...] złożone zostały dwa wnioski o przedmiotowe świadczenie, przy czym wnioskiem wcześniejszym był wniosek B. G. będący jeszcze w trakcie rozpoznawania z uwagi na przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ odwoławczy. W związku z tym, skoro pod wskazanym adresem prowadzone są dwa odrębne gospodarstwa domowe to zgodnie z art. 2 ust. 3a ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz.U. z. 2023 r. poz. 141 ze zm., dalej jako "u.d.w.") jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych. Wyjaśnił przy tym, że w sprawie nie ma zastosowania art. 2 ust. 3c i 3c u.d.w., ponieważ nie podjęto jakichkolwiek czynności w celu ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstwa domowych zamieszkujących pod tym adresem.
Zdaniem SKO bez znaczenia dla sprawy byłoby zatem ponowne przeprowadzanie wywiadu środowiskowego zgodnie z wnioskiem skarżącej, gdyż ustalenie istnienia dwóch odrębnych gospodarstw domowych nie zmienia oceny prawnej. Istotnym w ocenie Kolegium jest bowiem to, że strona nie wykazała i nie udokumentowała tego, że do 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu dla zamieszkiwanej przez nią nieruchomości, a ponadto oświadczyła, że nie zamierza podejmować żadnych czynności w celu ustalenia odrębnego adresu.
Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, podnosząc w niej w szczególności, że źródłem ogrzewania w domu w którym zamieszkuje jest węgiel, a drewno służy tylko do rozpalania w piecu oraz że nie prowadzi ona wspólnego gospodarstwa domowego z właścicielem domu, czyli swoją matką. Wyjaśniła ponadto, że kilka dni przed złożeniem przez nią wniosku o przyznanie dodatku węglowego jej matka (właścicielka budynku) była w urzędzie gminy, gdzie uzyskała informację o braku możliwości podziału budynku pod adresem C. [...] [...]. To że nie pobrała zaświadczenia o braku takiej możliwości nie oznacza natomiast zdaniem skarżącej, że nie były powzięte żadne kroki w tym kierunku. Tym bardziej, że – jak podkreśliła – w ustawie o dodatku węglowym nie ma zapisu o konieczności przedstawienia zaświadczenia. Ponadto ponownie wskazała na to, że oświadczenie z [...].12.2022 r. podyktowała jej pracownica organu, działając na jej niekorzyść. Wskazała również na swoją ciężką sytuację finansową.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wskazał jednocześnie, że twierdzenia skarżącej odnośnie podjęcia przez jej matkę (właścicielkę domu) kroków w celu podziału nieruchomości pozostają gołosłowne.
W piśmie procesowym z dnia [...].06.2023 r. skarżąca ponownie oświadczyła, że jej matka około [...].11.2022 r. była w urzędzie i uzyskała informację ustną, że dla nieruchomości pod adresem C. [...] [...] nie ma możliwości ustalenia kolejnego numeru porządkowego. Do pisma dołączyła ponadto oświadczenia swoje i matki o podjęciu kroków co do wyodrębnienia dwóch lokali oraz pismo Wójta z dnia [...].01.2023 r. o braku możliwości ustalenia kolejnego numeru porządkowego dla nieruchomości pod adresem C. [...] [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Kontrola przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej powoływanej jako "p.p.s.a.") wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie odpowiadają wymogom prawa.
Przeanalizowania w niniejszej sprawie wymaga przede wszystkim legalność odmowy skarżącej wnioskowanego dodatku węglowego przez SKO z uwagi na to, że nie wykazała ona aby w terminie do [...].11.2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu dla jej gospodarstwa domowego i tym samym stwierdzenie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do przyznania wnioskowanego świadczenia w trybie art. 2 ust. 3d u.d.w. Ponadto, mając na uwadze wskazane przez organ I instancji przyczyny wydania decyzji odmownej – w tym stwierdzenie, że skarżąca nie stosuje jako opału węgla tylko drewno - odnieść należy się również do tej kwestii.
Materialnoprawną podstawę wskazanych decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym. Ustawa ta weszła w życie z dniem 12 sierpnia 2022 r., jednakże od dnia 20 września 2022 r. nastąpiła zmiana stanu prawnego wprowadzona ustawą z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz.U. z 2022 r. poz. 1967). W wyniku wskazanej nowelizacji do ustawy o dodatku węglowym dodane zostały art. 2 ust. 3a i 3b. W dniu 3 listopada 2022 r. weszła w życie kolejna nowelizacja ustawy o dodatku węglowym, wprowadzona ustawą z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2236), dodająca do niej m.in. art. 2 ust. 3c, 3d i 3e. Wójt Gminy W. wydał w niniejszej sprawie decyzję w dniu [...] stycznia 2023 roku, natomiast decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego pochodzi z dnia [...] marca 2023 r., zatem organy administracji zobowiązane były do stosowania przepisów u.d.w. w brzmieniu nadanym opisanymi wyżej ustawami zmieniającymi.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.w. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji przez organ drugiej instancji dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz.U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
Art. 2 ust. 3a u.d.w. stanowi, iż w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem. Zgodnie z art. 2 ust. 3b u.d.w. w przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania. Stosownie jednak do art. 2 ust. 3c u.d.w. w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła.
W myśl art. 2 ust. 3d u.d.w. w przypadku, o którym mowa w ust. 3c, gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji, bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji.
Art. 2 ust. 3e u.d.w. stanowi zaś, iż w przypadku gdy w lokalu, o którym mowa w ust. 3d, zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących w tym lokalu.
Dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, właściwy organ gminy zobowiązany jest uwzględnić informacje wynikające m.in. z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie określonych ustawą świadczeń (świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, świadczenia wychowawczego, dodatku osłonowego, dodatku mieszkaniowego), a także dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców. Jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, by w toku takiego wywiadu ustalić, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego. Oznacza to, że organ rozstrzygający w sprawie przyznania dodatku węglowego musi zweryfikować informacje podane przez wnioskodawcę we wniosku (art. 2 ust. 15a i 15b u.d.w.).
Ponadto istotnym jest, że wprowadzone do ustawy o dodatku węglowym unormowania m.in. art. 2 ust. 3a – 3e oraz art. 2 ust. 15a – 15g zmierzają do pełnej realizacji celu tejże ustawy, a więc zrekompensowania przez państwo jak najszerszej grupie gospodarstw domowych wysokich cen energii, w tym również kosztów zakupu opału. Podkreślić przy tym należy, że ustawa nie uzależnia prawa do otrzymania dodatku węglowego od kryterium dochodowego. Ustawodawca, wyposażając organy administracji w bardzo szerokie narzędzia do weryfikacji okoliczności uprawniających do otrzymania tego świadczenia, a jednocześnie w dużej mierze upraszczając formalności proceduralne po stronie wnioskodawców, dążył bowiem do zapewnienia wsparcia finansowego jak największej liczbie gospodarstw domowych.
Pamiętać należy również, że rozpoznając sprawę z wniosku o dodatek węglowy organ związany jest ogólnymi zasadami postępowania dowodowego opisanymi w Kodeksie postępowania administracyjnego (k.p.a.). Organ winien zatem toku postępowania stać na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) oraz ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 § 1 k.p.a.). Organ winien ponadto działać w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.), a także należycie i wyczerpującego informować strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.).
Wreszcie zgodnie z art. 79a § 1 k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony.
Mając na uwadze wskazane powyżej obowiązujące przepisy prawa, Sąd uznał, że stanowiska przyjęte w niniejszej sprawie zarówno przez organ I jak i II instancji, stoją w sprzeczności z celem ustawodawcy oraz zasadami postępowania obowiązującymi organy orzekające w sprawie przyznania dodatku węglowego i nie mogą zostać zaakceptowane.
Z przedłożonych akt administracyjnych wynika bowiem w szczególności, że w okolicznościach sprawy matka skarżącej B. G., będąca właścicielką budynku, w którym zamieszkuje skarżąca w dniu [...].02.2022 r. złożyła deklarację dotyczącą źródeł ciepła i źródeł spalania paliw (k. 15 akt administracyjnych), w której zadeklarowała – jako rodzaj stosowanego w kotle paliwa stałego – drewno kawałkowe. W tym zakresie w dniu [...].08.2022 r., a więc już po upływie terminu opisanego w art. 2 ust. 1 u.d.w. (po [...] sierpnia 2022 r.) skorygowała ona deklarację, dopisując do rodzaju stosowanego w kotle paliwa stałego również "węgiel i paliwa węglopochodne" (k. 23 akt administracyjnych). W aktach znajdują się też notatki służbowe z wywiadów środowiskowych przeprowadzonych w dniach [...] i [...] grudnia 2022 r. (k. 9 i 11 akt adm) w lokalu skarżącej podczas których to pracownik organu stwierdził m.in. że skarżąca zamieszkuje w odrębnym lokalu i prowadzi w nim oddzielne gospodarstwo domowe pod adresem C. [...] [...]; że źródło ogrzewania to "1 wspólny kocioł na paliwo stałe – opalany węglem a drewno do rozpalania"; jak również że "w kotłowni znajduje się piec, w którym było palone drewnem, a obok był pojemnik z węglem".
Z akt wynika również, że na adres wskazany przez skarżącą we wniosku z dnia [...] listopada 2022 r. został już złożony wcześniejszy wniosek przez matkę skarżącej B. G., a wniosek ten - z uwagi na uchylenie przez organ odwoławczy wydanej w tej sprawie decyzji organu I instancji i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpoznania na dzień wydania zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji - nie został jeszcze rozpoznany. Ponadto jak wynika z akt, skarżąca w toku postępowania złożyła dwa pisemne oświadczenia: z dnia [...] grudnia 2022 r.(k. 12 akt adm), w którym wskazała że do dnia [...] listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu zamieszkania dla jej lokalu w miejscowości C. [...] [...]; oraz z dnia [...] grudnia 2022 r. (k. 7 akt adm), gdzie wskazała ona że ani ona, ani właścicielka domu nie zamierzają podejmować żadnych czynności w celu ustalenia odrębnego adresu lokalu, w którym mieszkają.
W tym stanie faktycznym nieprawidłowa była zatem po pierwsze decyzja organu I instancji, który opierając się na niejednoznacznym materiale dowodowym zamiast podjąć dodatkowe czynności w celu wyjaśnienia wszelkich wątpliwości – np. poprzez wezwanie skarżącej do przedłożenia odpowiednich faktur za zakup węgla, czy też ponowne przeprowadzenie wywiadu środowiskowego - doszedł do wniosku, że nie ma w sprawie podstaw aby uznać, że skarżąca jako źródło opału stosuje węgiel i przyjął tym samym, że nie spełnia ona zatem przesłanek dla przyznania jej wnioskowanego dodatku. Podobnie przedstawia się zresztą kwestia dotycząca uznania przez Wójta, że skarżąca nie podjęła jakichkolwiek kroków formalnych prowadzących do nadania odrębnego adresu miejsca zamieszkania.
Zauważyć należy jednak, że również i w tym zakresie materiał dowodowy jest niejednoznaczny, gdyż skarżąca w jednym z oświadczeń wyraźnie wskazała na podjęcie takowych działań. Nie przedłożyła co prawda jednocześnie żadnych dokumentów na poparcie tego oświadczenia, a w kolejnym oświadczeniu (z [...] grudnia 2022 r.) wskazała, że nie zamierza podejmować żadnych czynności w celu ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania. Powyższe nie świadczy jednak o tym, że takich czynności nie podjęła wcześniej, a organ kwestii tej w żaden sposób nie wyjaśnił poprzez np. wezwanie skarżącej do złożenia wyjaśnień. Organ I instancji – w sytuacji która niewątpliwie tego wymagała - nie wykorzystał zatem instrumentów procesowych przewidzianych w art. 2 ust. 15 i nast., nie wezwał skarżącej do stosownych wyjaśnień, ani też nie poinformowały o okolicznościach mających wpływ na możliwość pozytywnego rozpatrzenia jej wniosku, a zamiast tego przedwcześnie wydal decyzję odmowną.
Odnosząc się zaś do zaskarżonej decyzji wydanej przez SKO wskazać należy, że również organ odwoławczy – który podstawę odmowy dodatku węglowego powiązał wyłącznie z brakiem podjęcia przez skarżącą jakichkolwiek czynności w celu ustalenia odrębnego miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych - dopuścił się przedwczesnego rozstrzygnięcia. Przy czym wadliwość organu odwoławczego jest tym większa, że w treści odwołania skarżąca zamieściła dodatkowe obszerne wyjaśnienia dotyczące podejmowanych w zakresie ustalenia odrębnego adresu czynności i dołączyła ponadto pismo Wójta z dnia [...] stycznia 2023 r. z informacją o braku możliwości ustalenia kolejnego numeru porządkowego. Do okoliczności tych organ odwoławczy jednak nawet się nie odniósł, poprzestając na formalistycznym stanowisku zgodnie z którym brak udokumentowania przez skarżącą, że do dnia [...] listopada 2022 r. nie było możliwości ustalenia odrębnego adresu wyklucza zastosowanie w sprawie art. 2 ust. 3c i 3d u.d.w. i tym samym możliwość przyznania skarżącej dodatku węglowego.
W ocenie Sądu za bezpodstawne należy uznać stanowisko organów, zgodnie z którym aby skutecznie starać się o przyznanie dodatku węglowego, obowiązkiem strony było podjęcie sformalizowanych działań mających na celu ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla zajmowanego lokalu, lub nadania odrębnego numeru nieruchomości i konieczność dołączenia w tym przedmiocie stosownego dokumentu potwierdzającego tę czynność. Przytoczony pogląd nie ma uzasadnienia w treści przepisów art. 2 ust. 3 – 3e u.d.w., według których przesłanka zawarta w art. 2 ust. 3d u.d.w. jest spełniona w razie wykazania, że nie było możliwe w terminie do dnia 30 listopada 2022 roku ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod jednym adresem w odrębnych lokalach. Przepisy ustawy nie wprowadzają zatem wymienionego przez organy "obowiązku podjęcia przez stronę sformalizowanych działań" mających na celu ustalenie odrębnego adresu.
Wobec tego wykazanie, iż przesłanka niemożliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych została spełniona, może nastąpić poprzez złożenie oświadczenia, że do dnia 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla lokalu zajmowanego przez gospodarstwo domowe strony, co w niniejszej sprawie rzeczywiście miało miejsce. Organy bowiem z urzędu posiadają wiedzę, czy dla danej nieruchomości możliwe jest ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw.
Tym samym nie ma potrzeby, aby strona składała wniosek o nadanie nowego numeru porządkowego zajmowanemu przez siebie lokalowi (por. wyrok WSA w Gliwicach z 11 maja 2023 r., sygn. II SA/Gl 355/23; wyrok WSA w Bydgoszczy z 20 czerwca 2023 r., sygn. II SA/Bd 451/23; wyrok WSA w Gliwicach z 29 czerwca 2023 r., sygn. II SA/Gl 391/23 dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query").
Formalistyczne podejście do sprawy zaprezentowane przez organy obu instancji nie daje się obronić w kontekście celów ustawy o dodatku węglowym. Jak wskazuje się w uzasadnieniu projektu ustawy (druk IX.2471) "projektowana regulacja ma na celu zapewnienie wsparcia dla dużej grupy gospodarstw domowych w Polsce, w tym również gospodarstw najuboższych energetycznie, w pokryciu części kosztów wynikających ze wzrostu cen na rynku energii, w tym kosztów opału. Proponowane wsparcie finansowe w postaci dodatku węglowego wspomoże budżety domowe oraz zwiększy poczucie bezpieczeństwa energetycznego i socjalnego.
Tym samym przyczyni się do ograniczenia negatywnych skutków sytuacji międzynarodowej na te z gospodarstw domowych, dla których główne źródło ciepła zasilane jest paliwami stałymi. Proponowane rozwiązania związane z wypłatą dodatku węglowego uzupełniono o inne regulacje, o tożsamym celu, czyli zwiększeniu bezpieczeństwa energetycznego państwa". Powyższe potwierdza, że ratio legis świadczenia wprowadzonego u.d.w. koncentruje się na udzieleniu pomocy w postaci dodatku węglowego jak największej liczbie gospodarstw domowych, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe. Potwierdza to również treść art. 2 ust. 15f i 15g u.d.w., zgodnie z którymi dodatek przyznaje się, w opisanych tam okolicznościach, nawet w sytuacji niezłożenia wniosku przez stronę oraz niezgłoszenia lub niewpisania głównego źródła ogrzewania w deklaracji CEEB, a które to przepisy przewidują w tym zakresie działanie organu z urzędu.
Nie spełnia celów ustawy takie postępowanie organu rozpoznającego wniosek o przyznanie świadczenia w niej przewidzianego, w którym okoliczności takie jak kwestia przedłożenia dowodu w postaci dokumentu potwierdzającego podjęcie czynności prowadzących do nadania odrębnego adresu przed wskazaną datą czy też nawet kwestia naocznego stwierdzenia w danym momencie podczas oględzin przez pracownika, że w piecu pali się drewno a nie węgiel (mimo iż skarżąca wyjaśniała, że drewno służy do rozpalania, a następnie używany jest węgiel) mają prymat nad faktycznym stanem rzeczy w zakresie rodzaju wykorzystywanego paliwa.
Instrumenty opisane w art. 2 ust. 15 oraz 15a i 15b i nast. mają umożliwić organowi dokonanie wyczerpujących ustaleń stanu faktycznego co do przesłanek umożliwiających przyznanie wnioskowanego świadczenia. Zaprzestanie ich wykorzystywania w momencie kiedy w sprawie nadal pozostawały wątpliwości i tym samym niedostateczne wyjaśnienie okoliczności sprawy przez organy świadczy o zawężeniu ustaleń organów obu instancji, które ocenić należałoby jako zbyt lakoniczne i formalistyczne. Ponadto działanie to przeczy dążeniu do jak najpełniejszego wyjaśnienia okoliczności sprawy w sposób zgodny z inicjatywą i wolą ustawodawcy. Bez znaczenia dla stwierdzenia powyższego uchybienia zostaje przy tym okoliczność przeprowadzenia w sprawie (nawet dwukrotne) wywiadu środowiskowego, skoro po jego przeprowadzeniu nadal pozostawały w sprawie wątpliwości. Istotna jest zatem koniczność podejmowania stosownych działań i korzystania ze wszystkich możliwych środków przez organy do czasu, gdy nie wyjaśnią istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii.
W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że rozpoznanie sprawy przez organy obu instancji nastąpiło z naruszeniem przepisów postępowania w postaci art. 7, 77 § 1, 79a § 1 i 80 k.p.a., mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co stanowi podstawę do uchylenia decyzji obu instancji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a.
Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni ocenę prawną i wskazania Sądu wyrażone w niniejszym uzasadnieniu.
Jednocześnie należy wskazać, że na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.